Στέφανος Τραχανάς
Μια σύντομη ιστορία της νοημοσύνης | ΜΕΡΟΣ Αʹ: Πριν το Μεγάλο Κύμα
Μια φορά κι έναν καιρό ήταν δύο αδέλφια· ο άνθρακας και το πυρίτιο. Μέλη και τα δύο μιας πολύ σπουδαίας χημικής οικογένειας, προορισμένης να κυβερνήσει τον κόσμο. Με το βασίλειο της ζωής να το κερδίζει ο άνθρακας –γιατί αυτός είχε καλύτερα χημικά προσόντα από τον αδελφό του– και το βασίλειο της τεχνολογίας το πυρίτιο, που δεν ήταν τόσο καλό στη χημεία, ήταν όμως ο προνομιούχος ημιαγωγός. Εκείνο το «μαγικό» υλικό που ανακάλυψαν τα ανθρακοειδή –δηλαδή όλοι εμείς που στη χημεία του άνθρακα βασιζόμαστε– και έφτιαξαν απ’ αυτό όλες τις «έξυπνες» συσκευές τους μέχρι και τη Μεγάλη Υπερέξυπνη Μηχανή που τώρα υψώνεται δυσθεώρητη μπροστά τους.
Ώστε σήμερα –για πρώτη φορά στην ιστορία της ζωής πάνω στη Γη– δύο μορφές νοημοσύνης να είναι αντιμέτωπες και να διεκδικούν το Πρωτείο στον Νέο Κόσμο που ήδη ανέτειλε. Η βιολογική νοημοσύνη με βάση τον άνθρακα και η Τεχνητή Νοημοσύνη με βάση το πυρίτιο. Πυρίτιο εναντίον άνθρακα, λοιπόν, σε έναν αγώνα ρεβάνς μετά από εκείνη την ιστορική ήττα του πυριτίου από τον αδελφό του στη μάχη για τα «πρωτοτόκια» στο βασίλειο της ζωής, περίπου 4 δισ. χρόνια πριν.
Ή μήπως καμιά εκδίκηση δεν είναι στον ορίζοντα, αλλά ένας ιστορικός συμβιβασμός ανάμεσα στα δύο αδέλφια και με έναν νέο χρυσό αιώνα για όλους μας; Το μέλλον είναι ανοιχτό! Μια μικρή ιστορία ως αφηγηματική κλωστή, με σκοπό να μιλήσουμε για μια επιστημονική και τεχνολογική επανάσταση –την επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης– και τα πρωτόγνωρα διλήμματα με τα οποία μας φέρνει αντιμέτωπους. Ως βιολογικό είδος και ως πολιτισμό.
Οι πρόσφατες ραγδαίες εξελίξεις με τα Μοντέλα-Πράκτορες–το Μεγάλο Κύμα, όπως το ονομάσαμε– μας υποχρέωσαν να χωρίσουμε το βιβλίο σε δύο μέρη. Σε τούτο το πρώτο μέρος συζητάμε την ιστορία της νοημοσύνης μέχρι τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα που είναι σε εμπορική κυκλοφορία σήμερα και είναι σε όλους μας γνωστά.
Στο δεύτερο μέρος –πάνω στο μεγάλο κύμα πλέον– θα επιχειρήσουμε να καταλάβουμε καλύτερα τα όσα (θα) ζούμε και να ανιχνεύσουμε τα όσα έρχονται, προσφεύγοντας και στη βοήθεια της Μεγάλης Τέχνης, καθώς η σχέση του δημιουργού με το δημιούργημά του θα πλησιάζει στην κορύφωσή της.
Το βιβλίο απευθύνεται σε κάθε σκεπτόμενο πολίτη του καιρού μας.
Κλερ Λιντς
1982
Η Ντον, μια νεαρή σύζυγος και μητέρα, είναι εγκλωβισμένη στις προσδοκίες της εποχής και του τόπου της. Τότε μπαίνει στη ζωή της η Χέιζελ, σαν φως στο σκοτάδι, και ξαφνικά ο κόσμος της γίνεται πιο χαρούμενος αλλά και πιο περίπλοκος. Η Ντον όμως έχει ευθύνες, έχει δεσμεύσεις: η Ντον έχει τη Μάγκι.
2022
Ο Χέρον, ένας ηλικιωμένος άντρας με απλές καθημερινές συνήθειες, μόλις βγήκε από μια επίσκεψη στον γιατρό, και του φαίνεται αδιανόητο να μοιραστεί τη διάγνωση με τη Μάγκι, τη μοναχοκόρη του. Δεν μπορεί να βρει τα λόγια να της το πει, όπως τόσα χρόνια δεν έχει βρει τα λόγια να της πει και κάτι άλλο, προσπαθώντας να την προστατεύσει.
Σπαρακτικό και σκληρό, ελπιδοφόρο, αιχμηρό και βαθιά συγκινητικό, το Μια οικογενειακή υπόθεση μιλά για τα όρια της αγάπης και της απώλειας, της οικειότητας και πρωτίστως της αδικίας, των σωστών και των λάθος επιλογών που κάνουμε «για το καλό» του διπλανού μας. Με το πρώτο της μυθιστόρημα, η Lynch μιλά για ένα κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας που δεν γνωρίζουμε και δίνει φωνή στους ανθρώπους που αδικήθηκαν αλλά παρέμειναν σιωπηλοί, δέσμιοι των προκαταλήψεων άλλων εποχών.
Συλλογικό
Οι συγγραφείς αυτού του βιβλίου είναι µέλη μιας παρέας που επανασυνδέθηκε το 2023, στην επέτειο των 50 χρόνων της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Και οι «34», που μοιράστηκαν, από διαφορετικές θέσεις και µε διαφορετικούς τρόπους, την εμπειρία της τυραννίας της δικτατορίας, αποφασίζουν να μιλήσουν σήμερα συλλογικά για το παρελθόν και το παρόν τους. Μια αυτοσχέδια χορωδία, χωρίς μαέστρο και παρτιτούρες, που την ενώνει η κοινή επιθυμία να κρατηθεί ζωντανό το πνεύμα του Νοέμβρη του ’73, όχι µέσω της αναπόλησης και της νοσταλγίας, αλλά μέσα από την αντίσταση στη βαρβαρότητα και στις αδικίες του σήμερα.Στο βιβλίο αυτό συνυπάρχουν άνθρωποι που ακολούθησαν διαφορετικές διαδρομές στην πολιτική, επαγγελματική και προσωπική τους ζωή. Στα φοιτητικά τους χρόνια γνώρισαν το σκοτάδι της δικτατορίας, αλλά και τη συλλογικότητα και την αλληλεγγύη του αντιδικτατορικού αγώνα – μια πολύτιμη κληρονομιά. Σκοτεινό, δυσοίωνο προβάλλει το «τώρα», στην Ελλάδα και στον κόσμο, όμως επιλέγουν αυτή η διαπίστωση να µην οδηγεί στην απελπισία και την παραίτηση.Οι συναντήσεις της παρέας κάθε Παρασκευή και τούτη η συλλογική έκδοση είναι μια απάντηση στην κυρίαρχη προτροπή «ο καθένας µόνος του», που διαδέχτηκε το «όλοι μαζί» των χρόνων της δικτατορίας. Στο δόγμα της «ατομικής ευθύνης» αντιπαρατάσσονται η συλλογική ευθύνη, η αποφυγή της σιωπής και η διαβεβαίωση ότι «είμαστε ακόμα εδώ, καταθέτοντας τη δική µας αλήθεια ενάντια στους αυτάρεσκους αφορισμούς και στις εύκολες γενικεύσεις».***Για το Τότε & τώρα γράφουν: Νάντια Βαλαβάνη, Αχιλλέας Γκέκας, Γιώργος Γκέκας, Ντόρα Γροσοµανίδου, Ολύµπιος Δαφέρµος, Γιώργος ?ικαιάκος, Γιάννης Ευλογηµένος, Γιώργος Χ. Θεοχάρης, Μήτσος Καρακώστας, Χαρά Κορτέση-Δαφέρµου, Ευτυχία Λεοντίδου, Λίλα Λεοντίδου, Στέλιος Λογοθέτης, Αντώνης Μαούνης, Νίκος Γ. Μαράτος, Δέσποινα Μαρίνου, Νίκος Μιχαλίτσης, Μάκης Μπαλαούρας, Γιάννης Μπεθάνης, Γιάννης Νισταζάκης, Γιώργης Α. Οικονοµόπουλος, Γιώργος Ν. Οικονόµου, Στέφανος Πάντος-Κίκκος, Τάσης Παπαϊωάννου, Ευτυχία Ροδοπούλου, Εύη Τζανεττή, Μαριάννα Τζιαντζή, Γιάννης Τόλιος, Νίκη Τρουλλινού, Ζέλα Φυκούρα, Bασίλειος Χριστόπουλος, Αρτέµης Ψαροµήλιγκος, Δηµήτρης Ψαρράς, Αλκµήνη Ψιλοπούλου.Τα συγγραφικά δικαιώματα από τις πωλήσεις του βιβλίου θα διατεθούν στον ΣΦΕΑ (Σύνδεσμος Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974).Η εικόνα του εξωφύλλου είναι έργο του Τάση Παπαϊωάννου, μια επιζωγραφισμένη µε λαδοπαστέλ φωτογραφία του Niels Schabrod η οποία τραβήχτηκε τον Απρίλιο του 2026 στο Καφέ του Κήπου του Μουσείου, έναν από τους τόπους συνάντησης της «παρέας της Παρασκευής».

