“Άρπαξε μια σπάτουλα, έβγαλε το μάτι του Ντάμιεν Χερστ, διεύρυνε το άνοιγμα με προσπάθεια – ήταν ένας καμβάς από σφιχτές ίνες λιναριού, πολύ ανθεκτικός. Αρπάζοντας τον κολλώδη καμβά με το ένα χέρι, τον έσκισε με μια κίνηση, αποσταθεροποιώντας το καβαλέτο που σωριάστηκε καταγής.”
Ο Μισέλ Ουελμπέκ, ποιητής, μυθιστοριογράφος, δοκιμιογράφος και κινηματογραφιστής, έγινε γνωστός με το μυθιστόρημα “Επέκταση του πεδίου της πάλης” και, ιδίως, με τα “Στοιχειώδη σωματίδια” τη δεκαετία του 1990. “Ο χάρτης και η επικράτεια” είναι το πέμπτο του μυθιστόρημα και απέσπασε τη σημαντικότερη γαλλική διάκριση για τη λογοτεχνία, το βραβείο Γκονκούρ, το 2010.
Κεντρικό πρόσωπο είναι ο μονήρης καλλιτέχνης Ζεντ Μαρτέν. Παρακολουθούμε τις σημαντικές στιγμές της βιογραφίας του, την επαγγελματική του πορεία, τη σχέση του με τις γυναίκες, με τον πατέρα του και με το κύκλωμα της τέχνης. Μια από αυτές τις στιγμές είναι η στροφή του από τη φωτογραφία στη ζωγραφική. Για τον κατάλογο της έκθεσης ζητά από τον συγγραφέα Μισέλ Ουελμπέκ να γράψει ένα κείμενο και έτσι ξεκινά μια σχέση, η οποία θα μπορούσε να εξελιχθεί σε φιλία, εάν δεν τη διέκοπτε η άγρια δολοφονία του συγγραφέα.
Μέσα από τη ζωή του Ζεντ, ο σύγχρονος δυτικός κόσμος παρουσιάζεται υπό το πρίσμα του τεχνητού, του κατασκευασμένου, του μαζικού και προτυποποιημένου, το άτομο ορίζεται ως τηλεθεατής, καταναλωτής, πελάτης, τουρίστας, χρήστης του ίντερνετ. Μόνο στο έργο τέχνης αποδίδεται η ιδιότητα του φορέα αλήθειας- το έργο τέχνης μένει ανεπηρέαστο από το γεγονός ότι αποτελεί διαπραγματεύσιμη αξία στην αγορά.
Ο επίλογος του βιβλίου εκτυλίσσεται στο μέλλον: η Ευρώπη δεν έχει πια καθόλου βιομηχανική παραγωγή. Η Γαλλία επιβιώνει, έχοντας μετατραπεί σε ιδανικό προορισμό του αγροτουρισμού, στο γερμανικό Ruhrgebiet η βλάστηση έχει πνίξει όσες βιομηχανικές εγκαταστάσεις δεν μετατράπηκαν σε εκθεσιακούς ή συναυλιακούς χώρους. Ο Ζεντ περνάει τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής του σε πλήρη απομόνωση, δημιουργώντας βίντεο που “συμβολίζουν την εξάλειψη του ανθρώπινου είδους” και τον “θρίαμβο της βλάστησης”.
Η κορδέλα της Ε. ήταν ένα artefact που είχε επιλέξει για να δηλώσει παρούσα στον πόλεμο. Σαν μια φίλη που σου βγάζει τη γλώσσα, ζωντανή, μετά τη μάχη. Ήταν το διακριτικό μιας δύναμης. Της δύναμής μας να γελάμε κλεισμένοι στα μπετά, τις λάμπες φθορίου και τα προβληματικά αμάξια μας. Κουβαλούσε μια indie ειρωνεία που συμβόλιζε τη δύναμη ενός τμήματος των millennials να παραμένουν ψύχραιμοι ανάμεσα σε γονείς θλιμμένους από το άγχος και φίλους αγχωμένους από τη θλίψη. Ήταν ένα σημάδι ζωής σε συνθήκες πολέμου. Μια γραμμή ζωγραφισμένη για να μας θυμίζει ότι υπάρχει ζωή και μέσα σε αυτόν. Ένα σημάδι ότι όλα συνεχίζονται. Η κορδέλα της Ε. ήταν το αναγνωριστικό της δύναμής της να παλεύει το κακό χωρίς να χάνει τα λογικά της. Το διακριτικό μιας γήινης σούπερ ηρωίδας που δεν ζητούσε αναγνώριση αλλά παιχνίδι. Έψαχνε, όπως κι εσύ, να βρει το νόημα στα συντρίμμια του υπαρκτού. Ήταν σκληρή στη μάχη με το κακό αλλά διακριτική στην αλληλεπίδραση με τους γύρω της. Αν εξαιρέσεις τις σούπερ ικανότητές της, ήταν μία από μας. Όπως η Princess από το Battle of the planets. Η κορδέλα της Ε. δεν απαιτούσε την προσοχή σου. Απλά την προκαλούσε. Έστηνε ένα ενδεχόμενο σημείο συνάντησης με το βλέμμα σου. Κι αν τελικά συναντιόσασταν, γινόταν ένα πειστήριο αμοιβαίας φροντίδας. Ένα νεύμα γλυκιάς θλίψης ξεχασμένο πάνω στις μπούκλες της. Έδινε ελπίδα απογυμνωμένη από μεγάλες αφηγήσεις. Δεν υποσχόταν τίποτα. Ήταν απλά ένα κάλεσμα να σηκώσεις το κεφάλι ψηλά. Μια υπενθύμιση να μην ξεχνάς τους ανθρώπους σου. Να μην ξεχνάς τα φιλιά, τις αγκαλιές και τα χαμόγελα. Μια υπενθύμιση να μην ξεχνάς την ομορφιά.
Σε μία απολαυστική περιπλάνηση σε περασμένους αιώνες αλλά και στη σύγχρονη εποχή, ο αναγνώστης θα ανακαλύψει ένα πλούσιο ψηφιδωτό ιστορικής μνήμης στο οποίο ξεδιπλώνονται χαρακτήρες, παραδοξότητες και άγνωστα επεισόδια που έχουν καθοριστικά επηρεάσει τον ρου της Ιστορίας.
Ο Γιώργος Γεννηματάς, πρέσβης ε.τ., ύστερα από το βιβλίο του και με δανεικό στυλό γράφεται η Ιστορία, οδηγεί τώρα τον αναγνώστη σε ιστορικά και διπλωματικά στιγμιότυπα που παραμένουν έξω από τις φωτισμένες σελίδες της επίσημης Ιστορίας. Με υλικό από σπάνιες πηγές και από τη μακρά διπλωματική σταδιοδρομία του, παρουσιάζει παράδοξα συμβάντα, άγνωστες πτυχές της Ιστορίας και ενδιαφέρουσες εμπειρίες των πρωταγωνιστών της.
Με ευγενές και διακριτικό ύφος γραφής, φωτίζει τους δαιδαλώδεις κόσμους της Διπλωματίας και τα παρασκήνια διεθνών διασκέψεων, και προσφέρει στον αναγνώστη ένα ευρύ πεδίο προβληματισμού και άντλησης χρήσιμων συμπερασμάτων. Το βιβλίο, όπως προϊδεάζει και ο τίτλος του, διατρέχεται από εκλεπτυσμένη και ευφυή αίσθηση του χιούμορ.
