Βιβλία που διαβάσαμε πρόσφατα

Ο νεαρός αριστοκράτης Πιερ Γκλεντίνινγκ ζει με τη μητέρα του στην πατρογονική ιδιοκτησία τους, στην ειδυλλιακή εξοχή του Σαντλ Μέντοουζ. Απολαμβάνει με σύνεση και ευθυμία κάθε προνόμιο που του χάρισε η τύχη και η φύση, και το επιστέγασμα της ευτυχίας του είναι ο αρραβώνας με την πανέμορφη, καλόψυχη και «φωτεινή» Λούσι. Όμως μέσα σε μια στιγμή μια μυστηριώδης επιστολή αλλάζει τα πάντα. Ο Πιερ έρχεται σε επαφή με μια αλήθεια που θα γκρεμίσει το ψέμα στο οποίο έχει στηρίξει τη ζωή του και θα διαλύσει τις ψευδαισθήσεις του, αναγκάζοντάς τον να στηριχτεί για πρώτη φορά στις δικές του ηθικές και πνευματικές δυνάμεις προκειμένου να φέρει σε πέρας τον άθλο που αναλαμβάνει, όταν γνωρίζει τη «σκοτεινή», ανεξιχνίαστη, απόμακρη και αλλόκοτη Ίζαμπελ.

«Ω, η Χαρά δεν μένει πολύ όταν έρχεται πράγματι η Αλήθεια· ούτε θ’ αργήσει να έρθει η Θλίψη. Ίσως σκύβω τώρα το κεφάλι· είναι βαρύ πολύ· ίσως χτυπά η καρδιά δυνατά στα πλευρά μου – ανυπόμονος αιχμάλωτος μέσα στα σίδερα της φυλακής του. Ω, οι άνθρωποι είναι όλοι δεσμοφύλακες, δεσμοφύλακες του εαυτού τους· και στον κόσμο της Κοινής Γνώμης κρατούν, οι αδαείς, το καλύτερο κομμάτι τους αιχμάλωτο του χειρότερου…»

Και στα δύο φύλα παίζεται το ίδιο δράμα της σάρκας και του πνεύματος, της τελικότητας και της υπερβατικότητας· τους ροκανίζει και τους δυο ο χρόνος, τους παραμονεύει ο θάνατος, έχουν και οι δυο την ίδια ανάγκη ο ένας του άλλου· και μπορούν να αντλήσουν από την ελευθερία τους την ίδια δόξα· αν ήξεραν πώς να την απολαύσουν, δεν θα έμπαιναν στον πειρασμό να διεκδικούν απατηλά προνόμια· και τότε θα μπορούσε να γεννηθεί μεταξύ τους η αδελφοσύνη.
Απόσπασμα από το βιβλίο

Χειραφέτηση της γυναίκας δεν σημαίνει απαγόρευση των σχέσεών της με τον άντρα, αλλά άρνηση του εγκλωβισμού της στις σχέσεις αυτές.

Η κυκλοφορία του Δεύτερου φύλου στη Γαλλία το 1949 προκάλεσε σκάνδαλο δίχως προηγούμενο· τα 50.000 αντίτυπα της πρώτης έκδοσης εξαντλήθηκαν μέσα σε μία εβδομάδα, ενώ το Βατικανό το περιέλαβε στη «μαύρη» λίστα του. Το βιβλίο που σημείωσε θρίαμβο στην Αμερική και έκανε διάσημη την Μποβουάρ σε όλο τον κόσμο αποτελεί μέχρι σήμερα έναν από τους βασικούς θεωρητικούς πυλώνες του φεμινιστικού κινήματος.

Με τo Δεύτερο φύλο, το opus magnum της, η Μποβουάρ ήθελε να απελευθερώσει τη γυναίκα από τη θέση κατωτερότητας που την υποχρέωνε να είναι το Άλλο του άνδρα, χωρίς να της δίνει το δικαίωμα ή την ευκαιρία να δομηθεί σαν Άλλος με τη σειρά της. […] Εβδομήντα και πλέον χρόνια μετά την πρώτη έκδοση του Δεύτερου φύλου, η μποβουαρική κριτική στη σεξουαλική, οικονομική και πολιτική αλλοτρίωση της γυναίκας, στον αστικό γάμο, στους καταπιεστικούς νόμους περί αντισύλληψης και άμβλωσης έχει εγγραφεί σε όλες τις κατακτήσεις του γυναικείου κινήματος. […] Η σκέψη της κατάφερε να προκαλέσει τεράστιες αλλαγές, οι οποίες δεν έπαψαν να μεταμορφώνουν το πρόταγμα της γυναικείας χειραφέτησης που πάντοτε «μέλλει να γεννηθεί». Από τον πρόλογο της Κατερίνας Σχινά

«Αυτό που μένει κυρίως από κείνον είναι η μαρτυρία μιας ανυποταξίας. Το παράδειγμα μιας ατομικότητας που αντιστάθηκε σε κάθε έξωθεν επιβεβλημένο κανόνα. Παραμένει η υπέροχη πίστη ενός αποστόλου που αντίκρισε φευγαλέα τη σωτηρία μέσω του πνεύματος και μετέτρεψε το βιβλίο σε αγαπημένο του εργαλείο».

Ως διπλωμάτης καριέρας ταξίδεψε ανά τον κόσμο. Ως αφοσιωμένος εραστής της παγκόσμιας λογοτεχνίας διάβασε, μετέ­φρασε και έγραψε αριστουργήματα: ο Σέρχιο Πιτόλ, ένας γίγαντας των λατινοαμερικανικών γραμμάτων, κατάφερε όσο ελάχιστοι άνθρωποι να συγχωνεύσει τη βιωμένη εμπειρία με τη ζωή της ανάγνωσης, να μετατρέψει τη μία σε τέλειο αντηχείο της άλλης.

Σε τούτο το βιβλίο, τον πρώτο τόμο από το κύκνειο άσμα του, την Τριλογία της μνήμης, τα διαβάσματα και οι τόποι, τα βιβλία και οι πίνακες, είναι ήρωες της αφήγησης όσο κι ο ίδιος ο αφηγητής. Η ηδονική περιπλάνηση στον κόσμο των βιβλίων, το αέναο ταξίδι στο χώρο, το χρόνο και τις ιδέες, αποτυπώνονται στην Τέχνη της φυγής σαν ψηφίδες μιας ιδανικής πνευματικής αυτοβιογραφίας.