Βιβλία που διαβάσαμε πρόσφατα

Ελληνική λογοτεχνία

Περαστικός από το Ρέκιαβικ

Κώστας Βρεττάκος

Ένα ελεύθερο ταξίδι μέσα στη μνήμη με αφορμή απρόβλεπτες ματαιώσεις πτήσεων και ατέλειωτες καθυστερήσεις στα αεροδρόμια της Ευρώπης. Μια περιπαικτική ματιά, όχι πάντα ευχάριστη, πάνω σε γεγονότα των τελευταίων εξήντα χρόνων με τη μορφή μιας επιστολής που κινείται σαν εκκρεμές ανάμεσα στο τότε και το τώρα, έχοντας σαν οδηγό τις ακραίες εμμονές ενός ανθρώπου που βρίσκεται στα πρόθυρα της επαγγελματικής αποστρατείας. Πρόσωπα υπαρκτά, μπλέκονται συχνά με τα φανταστικά, αυθαδιάζουν και διεκδικούν μια παρουσία αυθύπαρκτη, δίνοντας την εντύπωση ενός αυτοβιογραφικού χρονικού. Είναι φανερή η διάθεση του συγγραφέα να μνημονευτεί διακριτικά το πέρασμα αγαπημένων φίλων, που εξακολουθούν και σήμερα να τον συντροφεύουν, ή που έφυγαν πρόωρα.

19.00

Έκτωρ Κακναβάτος

Επανακυκλοφόρησε σε έναν τόμο δεμένο, η συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων 1943-1987 του σπουδαίου υπερρεαλιστή ποιητή Έκτορα Κακναβάτου. Ο Έκτωρ Κακναβάτος συνδυάζει με ιδιοφυή τρόπο τον υπερρεαλισμό με την πολιτική ποίηση, με έντονες επιρροές από τα μαθηματικά και τις θεωρίες του χάους. Στον τόμο περιέχονται οι συλλογές : Fuga (1943), Διασπορά (1961), Η κλίμακα του λίθου (1977), Τετραψήφιο (1971), Τετραψήφιο με την έβδομη χορδή (1972), Διήγηση (1974), Οδός Λαιστρυγόνων (1978), Τα μαχαίρια της Κίρκης (1981), Ανάστιξη του θρύλου για τα νεφρά της πολιτείας (1981), In Perpetuum (1983) Κιβώτιο Ταχυτήτων (1987). Απόσπασμα: ‘Όταν η γλώσσα δεν κάνει άλλο παρά να υπηρετεί τον Λόγο καταστρέφει την πάμφωτη αταξία των πραγμάτων Κι αυτά την εκδικούνται θάβοντάς την στην αιθάλη τους. (από τη συλλογή Κιβώτιο ταχυτήτων)

18.17

Έκτωρ Κακναβάτος

Η νέα ετούτη ποιητική συλλογή του Έκτορα Κακναβάτου περιλαμβάνει 21 ποιητικά κείμενα (σε στίχο ή σε πρόζα), πάντα στο στερέωμα της υπερρεαλιστικής γραφής και πάντα ξέχειλα νεανικής ακμής, αστείρευτης λεξιλογικής θήρας και γλώσσας παλλομένης.

8.78

Έκτωρ Κακναβάτος

Στο βιβλίο αυτό συγκεντρώνεται ένα πλήθος σύντομων κειμένων — σκέψεις, θέσεις, στοχασμοί, φιλοσοφία, αποφθέγματα, αφορισμοί και ορισμοί — του ποιητή Έκτορα Κακναβάτου για την ποίηση, τη γλώσσα και το λόγο, πάντα ποιητικώ τω τρόπω, που συνθέτουν εντέλει μια πλήρη κοσμοθεωρία.

Απόσπασμα

Η Ποίηση είναι διάλογος ανάμεσα στον ποιητή,σαν ένα εγώ, και στα «πράγματα», συστατικά του φυσικού, ιστορικοκοινωνικού = χωροχρονικού περιβάλλοντος.

Πραγματικότητα είναι η πολυπλοκότητα των χωροχρονικών σχέσεων ανάμεσα στα πράγματα, και η πραγματικότητα αυτή είναι αντιληπτή και περιγράψιμη ως φαινόμενο (φαινομενολογικώς), δηλαδή ως φάση μιας σταδιακής μορφογένεσης, είτε ωςπρόκληση για την αναζήτηση του λόγου ύπαρξης του όντος (μεταφυσική).

Η δυναμική του ποιητικού γεγονότος ξεπερνά ή έχει την τάση να υπερβεί τα πλαίσια του γλωσσικού συστήματος.

Η Ποίηση αναπτύσσεται και ως κίνηση στους χώρους μιας ιδιωτικής ουτοπίας.

Βιολογικό σύνδρομο ποιας κατάστασης του υποκειμένου να είναι η Ποίηση…

Το θέμα της επισήμανσης κάποιας « σχέσης » ανάμεσα στα Μαθηματικά και την Ποίηση θα μπορούσε να τεθεί, ίσως μόνο στην περίπτωση που θα αποδεχτούμε τη συνεκτίμηση των ρόλων αυτών των πυλώνων του πνεύματος — με τα Μαθηματικά επέκεινα της λογοσματικής εκδοχής τους και την Ποίηση πέρα από την εκφυλιστική, μαυλιστική της στιχοπλασία — στην αναζήτηση στοιχειώδους συνστώσας (ή συνιστωσών) του γίγνεσθαι.

9.79

Ποίηση

Ακαρεί

Έκτωρ Κακναβάτος

Απόσπασμα

Η ΣΦΡΑΓΙΔΑ
Καταλογάδην οι ηδύτητες
κι η σάρκα στον αέρα με
αλλόφρονες σειρήνες.

Οπιομανής ο Απόλλωνας διασύρεται
στα χρηματιστήρια των ηδονών

Άι Ηράκλειτε των ροών
το σπέρμα έμφλογο σ’ επικυρώνει.

10.25

Ποίηση

Χαοτικά 1

Έκτωρ Κακναβάτος

Η στέγη μου κάποτε με χελιδόνια τώρα με σκορπιούς Θρασύ το λάθος περιφέρει το λοφίο του ξωπίσω του λαός οι άνοες αλαλάζουν Φίλτρα της ακοής μου αντισταθείτε. [Από την έκδοση]

11.31

Ελληνική λογοτεχνία

Ράτσα Υψικαμίνου

Έκτωρ Κακναβάτος

Το βιβλίο, έπειτα από την εισαγωγή του Χρήστου Δανιήλ, αρθρώνεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο, με τίτλο « Ο Κακναβάτος σε πρώτο πρόσωπο », παρουσιάζονται απαντήσεις που έχει δώσει ο Κακναβάτος σε διάφορες συνεντεύξεις του σε περιοδικά, εφημερίδες, ραδιόφωνο και τηλεόραση. Επιλέχθηκε να μην παρατεθούν αυτούσιες οι συνεντεύξεις, αλλά να συντεθεί ένα συνεχές κείμενο από τις απαντήσεις του, ένα συνεχές κείμενο όπου ο λόγος δίνεται αποκλειστικά στον Κακναβάτο, ο οποίος μιλά για τη ζωή, το έργο του και τοποθετείται πάνω σε ζητήματα σχετικά με την τέχνη, τις θεωρητικές του αναζητήσεις, τον υπερρεαλισμό, την ποίηση, καθώς και για άλλους ποιητές. Το πρώτο μέρος, εκτός των βασικών πληροφοριών που παρέχει, μπορεί να λειτουργήσει εισαγωγικά για το δεύτερο και βασικότερο μέρος, καθώς σε πολλές από τις απαντήσεις του ο Κακναβάτος θίγει ζητήματα που εκτενώς αναπτύσσονται στα θεωρητικά ή κριτικά του κείμενα, ενώ κάποιες φορές παραπέμπει κι απευθείας σε αυτά.
Το δεύτερο μέρος περιέχει τα γραπτά του Κακναβάτου. Και αυτή η ενότητα χωρίζεται σε δύο επιμέρους : στην πρώτη παρουσιάζονται τα θεωρητικά και δοκιμιακά του κείμενα (για τον Υπερρεαλισμό, το δημοτικό τραγούδι κ.ά.), τα περισσότερα διαβασμένα με τη μορφή εισηγήσεων σε συνέδρια και εκδηλώσεις όπου είχε προσκληθεί ως ομιλητής, ομαδοποιημένα ως προς τη θεματική τους· στη δεύτερη οι μελέτες του και τα κριτικά του κείμενα για άλλους δημιουργούς, Έλληνες και μη (Ανδρέα Εμπειρίκο, Νίκο Εγγονόπουλο, Γιώργο Λίκο, Οδυσσέα Ελύτη, Μελισσάνθη, Δημήτρη Γέρο, Νάνο Βαλαωρίτη, Μιχάλη Κατσαρό, Νίκο Καρούζο, Λόρκα, Allen Ginsberg κ.ά). Στο τέλος, γίνεται μια προσπάθεια συστηματικής καταγραφής και σύνθεσης της συνολικής εργογραφίας του Έκτορα Κακναβάτου, η οποία απουσίαζε έως σήμερα από τη βιβλιογραφία.
Ο παρών τόμος, με επιλεγμένα δοκιμιακά του κείμενα, θεωρητικά και κριτικά, ευελπιστεί να επανασυστήσει το λόγο του Έκτορα Κακναβάτου στο χώρο της νεοελληνικής γραμματείας. Διαβάζοντας σήμερα, από την απόσταση των χρόνων και με τη γνώση της εξέλιξης των πραγμάτων, τα κείμενά του, δεν μπορεί να μη σταθεί κανείς στην ευστοχία των παρατηρήσεών του, την ευθυκρισία του για σειρά ζητημάτων, την πολυδιάστατη οπτική του· δεν μπορεί να μην εστιάσει στο θάρρος και στην τόλμη των διατυπώσεών του, στον ιδιαίτερο, προσωπικό του τρόπο έκφρασης. Έναν τρόπο έκφρασης που συνδυάζει τον κριτικό ή και επιστημονικό λόγο με την ποιητική ενόραση. Γιατί ο λόγος του Κακναβάτου, η γλώσσα του, η φωνή του, ποιητική ή δοκιμιακή, θεωρητική ή κριτική, προσωπική, κοινωνική ή πολιτική, θα πρέπει να λογιστεί ως ενιαία, μια φωνή ράτσα υψικαμίνου.

21.50

Βιογραφία - Μαρτυρίες

Ιστορία της ζωής μου

Τζάκομο Καζανόβα

“Οι αισθησιακές απολαύσεις ήταν το πρώτο μου μέλημα σ’ όλη μου τη ζωή, για μένα τίποτα δεν ήταν πιο σημαντικό. Αισθανόμουν γεννημένος για το άλλο φύλο, γι’ αυτό και πάντοτε το αγάπησα και, όσο μου ήταν δυνατό, φρόντισα να μ’ αγαπήσει. Παράφορα αγάπησα και το καλό φαγητό και κυνήγησα με πάθος όλα τα αντικείμενα που έχουν προορισμό να κινούν την περιέργεια”. (. . .) “Οι αφηγήσεις των περιπετειών του – ερωτικών και άλλων – είχαν ήδη γίνει μύθος όσο ζούσε και αποτελούσαν το διαβατήριό του στις αυλές και στα σαλόνια. Αυτές κατέγραψε στο τέλος της ζωής του στα γαλλικά, όταν, γέρος πια, δούλευε σαν βιβλιοθηκάριος σ’ έναν πύργο της Βοημίας. Ο Καζανόβα αναπολεί, αρνούμενος να προβάλει στη ζωή τη σκιά της παρακμής του. “Μου αρέσει υπερβολικά να βρίσκομαι μέσα σε έναν σκοτεινό θάλαμο και να βλέπω το φως μέσα από ένα παράθυρο ανοιχτό σ’ έναν απέραντο ορίζοντα”. (. . .)

18.57

Χ.Φ.Λάβκραφτ

«Τρεις φορές ονειρεύτηκα τη θαυµαστή πόλη… τρεις φορές γύρισα πίσω »

Επιθυµώντας µε εµµονή να επισκεφθεί ξανά την πόλη που είχε δει στα όνειρά του, ο Ράντολφ Κάρτερ αφήνει πίσω του την πεζή καθηµερινότητα και ταξιδεύει σε έναν ζωντανό κόσµο ονείρων όπου τα πάντα είναι εφικτά. Καθώς, όµως, πλησιάζει στον προορισµό του –τη µυστηριώδη Καντάθ, κατοικία των ίδιων των θεών–, µια άλλη δύναµη, σκοτεινή και απειλητική, τον παρακολουθεί κάνοντας δικά της σχέδια.

Ως µια επική ιστορία φαντασίας που συνδυάζει την περιπέτεια, τον κίνδυνο και το φανταστικό, η Ονειρική Αναζήτηση της Άγνωστης Καντάθ εξερευνά ζητήµατα µνήµης και απαγορευµένης γνώσης µέσα από το πρίσµα της αχαλίνωτης φαντασίας του Χ.Φ. Λάβκραφτ.

16.54

Ελληνική λογοτεχνία

Θάλασσα σώσε με

Γιαννάκη Ευτυχία

-Τη σκότωσες;
-Ναι.
-Πού;
-Μέσα στο αμάξι της.
-Εκεί όπου τη βρήκαμε; Στην παραλία έξω από το Τολό;
-Ναι.
-Γιατί;
-Από αγάπη.
-Ποιος μπορεί να το πιστέψει αυτό;
-Δύο μπορούν.

Ναύπλιο. Παραμονή Χριστουγέννων. Με αφορμή τη δολοφονία μιας δικηγόρου, ο Χάρης Κόκκινος έρχεται αντιμέτωπος με μια υπόθεση που δεν μοιάζει με καμία από όσες έχει χειριστεί. Οι απαντήσεις που αναζητά δεν κρύβονται σε κάποιο μεμονωμένο στοιχείο, αλλά στις σιωπές των ανθρώπων, στις σχέσεις τους που φθείρονται και στις οριακές τους επιλογές. Κι αν η υπόθεση τον οδηγεί στον τόπο του εγκλήματος, η αλήθεια αυτή τη φορά τον σπρώχνει κάπου πιο σκοτεινά: μέσα του.

Ένα σύγχρονο κοινωνικό ψυχογράφημα για το αθέατο και παράλογο αυτής της γωνιάς της Μεσογείου, για τις ζωές που διαμορφώνονται στη σιωπή και για τους δεσμούς που μας δοκιμάζουν αποδεικνύοντας ότι ο πιο επικίνδυνος τόπος είναι εκεί όπου αγαπάμε.

16.60

Ξένη λογοτεχνία

Αγριόσπιτα

Κόλιν Μπάρετ

Ένα μυθιστόρημα με μαύρο χιούμορ και οξυδερκή παρατήρηση, που διαδραματίζεται σε μια μικρή πόλη της Ιρλανδίας, όπου μια απαγωγή παρασύρει μια ομάδα ευάλωτων και ανήσυχων χαρακτήρων σε μια κλιμακούμενη περιπέτεια. Εξερευνά τη βία, την πίστη και την αίσθηση της αβεβαιότητας με ζωντανούς διαλόγους και μαύρο χιούμορ, μετατρέποντας μια αστυνομική πλοκή σε ένα πορτρέτο ζωών που έχουν κολλήσει στα περιθώρια.

Ο Γκέιμπ και ο Σκετς Φέρντια, δύο μικροαπατεώνες από την Kομητεία Μάγιο, απάγουν τον Ντολ Ίνγκλις, τον μικρό αδερφό ενός συντοπίτη τους, ο οποίoς πουλάει ναρκωτικά και τους χρωστάει αρκετές χιλιάδες ευρώ, και κρύβονται για ένα Σαββατοκύριακο στο απομονωμένο σπίτι του ευαίσθητου και εσωστρεφούς Ντεβ περιμένοντας τα λύτρα. Η ζωή του Ντεβ ανατρέπεται καθώς παρά τη θέλησή του εμπλέκεται στην ξέφρενη εκδίκηση των αδερφών Φέρντια, ενώ η κοπέλα του Ντολ, η δεκαεφτάχρονη Νίκι, ξεκινά μια πυρετώδη αποστολή διάσωσής του. Η ζωή σ ’αυτή τη συνηθισμένη πόλη δεν θα είναι ποτέ πια η ίδια…

Πρώτο μυθιστόρημα του ιδιοφυούς συγγραφέα της συλλογής διηγημάτων Νεαρά τομάρια, τα Αγριόσπιτα απέσπασαν το Nero Book Award πρωτοεμφανιζόμενου πεζογράφου (2024) και την υποψηφιότητα για το Booker Prize (2024).

20.00

Χλόη Κολύρη

Ο τρόπος που κατανοούμε το γήρας είναι πολύ διαφορετικός από τον τρόπο που το βιώνουμε οι ίδιοι όταν γεράσουμε, κι αυτή η διάσταση υπάρχει σε όλους τους πολιτισμούς και σε όλες τις ιστορικές περιόδους. Το γήρας καθίσταται, εκ των πραγμάτων, ένα είδος κριτηρίου για κάθε κουλτούρα και κάθε εποχή, ιδιαίτερα ενεργό στη σημερινή κοινωνική οργάνωση. Ο όρος «νέο γήρας» αναδύεται μέσα από τα κείμενα του βιβλίου αυτού στηριγμένος στην πολύπλευρη προσέγγιση της φιλοσοφίας, της ψυχανάλυσης, της τέχνης και της ιστορίας. Η καρδιά του βιβλίου, όμως, είναι τα βιώματα και οι εμπειρίες όσων σήμερα ζούμε το γήρας και όσων το έζησαν πριν από εμάς. Γι’ αυτό και είναι ένα βιβλίο πολιτικό, διότι μιλάει για όσες αλλαγές είναι αναγκαίες για να αποσυρθούν η καταπίεση, ο ετεροπροσδιορισμός και οι εξαιρέσεις που ασκούνται στους ηλικιωμένους και στις ηλικιωμένες, και μάλιστα με διαφορετικό τρόπο για κάθε πλευρά. Η κοινωνική αντίληψη και πρόνοια επανασχεδιάζεται, η επιστημολογία αναδιαρθρώνεται, η γηριατρική ακολουθεί νέα μονοπάτια, στο βιβλίο όμως αυτό η Χλόη Κολύρη υποστηρίζει ότι χρειάζεται κάτι πολύ σημαντικότερο, κάτι που θα επηρεάσει το πεπρωμένο του είδους μας, εν μέσω όλων των άλλων οντοτήτων.
Πολλοί γέροι και γριές δείχνουν τον δρόμο σε αυτό το ταξίδι: Σπινόζα, Χέλντερλιν, Φρόυντ, Λακάν, Φέρεντσι, Ντε Μπoβουάρ, Λυς Ιριγκαρέ, Μπάτλερ, Xιροσίγκε, Μιχαήλ-Άγγελος, Άρεντ κ.ά. Γιατί οι τυχεροί γερνάνε…

9.70

Γιάννης Κτενάς

Whataboutism γενεαλογική υπονόμευση κατασκευασιοκρατία

Τα τελευταία χρόνια, οι συγκρούσεις περί αλήθειας και επιστήμης καταλαμβάνουν όλο και πιο κεντρική θέση στις κοινωνικοπολιτικές συζητήσεις. Πολύ συχνά, δεν διαφωνούμε μόνο για το τι πρέπει να κάνουμε με βάση μια κοινή δεξαμενή γεγονότων· διαφωνούμε για το τι ακριβώς συνιστά γεγονός. Με άλλα λόγια, οι κοινωνικές και πολιτικές αντιπαραθέσεις για ζητήματα όπως το φύλο, το κλίμα, η υγεία ή η διατροφή δεν συνιστούν απλώς πολέμους θέσεων ή αξιών, αλλά και πολέμους για την αλήθεια. Στον βαθμό όμως που η σχέση μας με την εξειδικευμένη γνώση καθίσταται μέρος της πολιτικής διαμάχης, γίνεται πιο δυναμική, λιγότερο δεδομένη και περισσότερο αβέβαιη. Το βιβλίο εξετάζει τρία κοινωνικά φαινόμενα που, ως επιχειρηματολογικές στρατηγικές, αξιοποιούνται πλέον σήμερα λίγο-πολύ απ’ όλους και όλες ανεξαρτήτως πολιτικού στρατοπέδου, συμμετέχοντας έτσι στην “επιστημολογική στροφή” της πολιτικής: το whataboutism, δηλαδή τη μομφή ότι ο αντίπαλός μας δεν εφαρμόζει σε όλες τις περιπτώσεις τις ίδιες γενικές αρχές· τη γενεαλογική υπονόμευση, δηλαδή την ιδέα ότι, αναδεικνύοντας τα συμφέροντα και τους μηχανισμούς που υπάρχουν πίσω από μια θεωρία ή άποψη, είμαστε σε θέση να την αμφισβητήσουμε· και τέλος την κατασκευασιοκρατία, δηλαδή την πεποίθηση ότι η πραγματικότητα, η γνώση μας γι’ αυτήν ή τουλάχιστον ορισμένες ουσιώδεις πλευρές τους συγκροτούνται μέσα από ένα σύνολο κοινωνικών πρακτικών και αναπαραστάσεων. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

17.00

Ξένη λογοτεχνία

Οι Γκερίλλες

Μονίκ Βιττίγκ

Οι Γκερίλλες, θα πει η Μονίκ Βιττίγκ, είναι ένα επικό ποίημα. Ένα κολάζ σπαραγμάτων από διαφορετικά κείμενα και είδη λόγου, συνειρμικά δεμένα, μα και στρατηγικά διατεταγμένα για τις ανάγκες του πολέμου, του αντάρτικου που διεξάγουν οι Γκερίλλες ενάντια στον παλιό κόσμο. Από το κολάζ της Βιττίγκ παρελαύνουν κάθε λογής φιγούρες αυτού του παλιού κόσμου, κάθε λογής θεμέλιοι λίθοι του, μα έτσι όπως μας εμφανίζονται, χάρτινες ψηφίδες ατάκτως συναρμολογημένες, μοιάζουν με καρικατούρες, χωρίς ανάστημα ηρωικό, διάφανες στη σημασία τους σαν αρμοί ενός κόσμου που ανατρέπεται. Από τον Χέγκελ στη Χιονάτη και την Ωραία Κοιμωμένη, και από εκεί στην Ιλιάδα, τους κινεζικούς κοσμογονικούς μύθους και την αντίσταση των Βιετκόνγκ, οι Γκερίλλες σαρώνουν τα πάντα στο πέρασμά τους, τίποτα δεν αφήνει ανέγγιχτο το σπαθί της κριτικής τους, τίποτα δεν μένει χωρίς να τραγουδηθεί. Ανατρέπουν συθέμελα όσα τις όρισαν, κι ορίζουν πλέον οι ίδιες ποιες θα είναι και πώς θα υπάρχουν.

15.90

Ζοζέ Σαραμάγκου

Το βιβλίο αυτό του Ζοζέ Σαραμάγκου, που δημοσιεύτηκε το 1980 και εκδίδεται για πρώτη φορά στα ελληνικά, εξεικονίζει τον αγώνα ενός λαού να ξεπεράσει αιώνες καταπίεσης, εκμετάλλευσης και κοινωνικής ανισότητας. Η περίτεχνη αφήγηση, προσωπική και αυτοβιογραφική, παρακολουθεί την πορεία της οικογένειας Μάου-Τέμπο. Πρόκειται για φτωχούς αγρότες που μοιάζουν αρκετά με τους προγόνους του ίδιου του συγγραφέα. Η ζωή αυτών των ανθρώπων, γεμάτη κόπο και ιδρώτα, εκτυλίσσεται σε μια μαρτυρική περιοχή της νότιας Πορτογαλίας. Στο φόντο εξελίσσονται σημαντικά γεγονότα, εθνικά και διεθνή, όπως η έλευση της δημοκρατίας στη χώρα, οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, καθώς επίσης η απόπειρα δολοφονίας κατά του δικτάτορα Σαλαζάρ. Όμως τίποτα δεν επηρεάζει πιο πολύ τους χαρακτήρες από την προοπτική να υπάρξουν αλλιώς, τίποτα δεν ανακινεί μέσα τους την ελπίδα περισσότερο από την ανατρεπτική ιδέα της δικαιοσύνης. Το μυθιστόρημα Αυτοί που σηκώθηκαν απ’ τη γη είναι ένας σημαντικός σταθμός στη δημιουργική πορεία του μετέπειτα νομπελίστα. Βιβλίο οδύνης αλλά και μεγάλης αγάπης, ένας συγκινητικός φόρος τιμής στους άντρες και στις γυναίκες που τον διαμόρφωσαν.

«Το βιβλίο τιτλοφορείται Αυτοί που σηκώθηκαν απ’ τη γη. Γιατί, κατά βάθος, οι άνθρωποι σηκώνονται απ’ τη γη, σηκώνονται τα σταροχώραφα, στη γη είναι που σπέρνουμε, στη γη είναι που γεννιούνται τα δέντρα, και απ’ τη γη, εντέλει, μπορεί να σηκωθεί ένα βιβλίο».

Ζοζέ Σαραμάγκου

22.01