Ξένη λογοτεχνία

Προφυλακισμένος στην Μπανγκόκ με την κατηγορία της διακίνησης ναρκωτικών, ο Μανουέλ Μανρίκε, Κολομβιανός φοιτητής φιλοσοφίας, κινδυνεύει να καταδικαστεί σε θάνατο. Εμπιστεύεται την ιστορία του στον πρόξενο της Κολομβίας στο Νέο Δελχί, τον μόνο άνθρωπο που δείχνει να τον ακούει. Μέσα από αυτή την εξομολόγηση ξετυλίγεται η μοναχική του ζωή, η φυγή του από μια αβάσταχτη καθημερινότητα με όχημα τη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο, μα πάνω απ’ όλα, ξετυλίγεται το μακρύ ταξίδι που έχει κάνει για να ξαναβρεί την αδερφή του Χουάνα.

Η Χουάνα έχει εξαφανιστεί εδώ και τέσσερα χρόνια. Αναζητώντας τη βρέθηκε στην Μπανγκόκ ο Μανουέλ, πηγαίνοντας για το Τόκιο, όπου έχει μάθει ότι ζει, μπλεγμένη σε ένα κύκλωμα πορνείας. Όσα αγνοεί ο Μανουέλ, θα τα αφηγηθεί η ίδια η Χουάνα, ενώ ο πρόξενος, συγκλονισμένος από την ιστορία τους, θα κάνει τα πάντα για να ξαναενώσει τα δύο αδέρφια.

Από την Μπογκοτά ως το Τόκιο και από το Νέο Δελχί ως την Τεχεράνη, ο συγγραφέας μάς οδηγεί σε έναν κόσμο όπου η αγάπη, η βία, η μοναξιά και η ενοχή συνυπάρχουν. Ένα μυθιστόρημα για την Κολομβία στη βαριά σκιά των ναρκωτικών και των παραστρατιωτικών οργανώσεων, για τους μοναχικούς μέσα στις μεγάλες μητροπόλεις του κόσμου, μα πάνω απ’ όλα για την αγάπη.

Η Μαρίνα, παντρεμένη μητέρα τριών παιδιών και γνωστή χορογράφος μπλέκει απροσδόκητα μ’ έναν εντελώς ακατάλληλο άνδρα. Καταδικασμένος σε φυλάκιση για τη δολοφονία του πατέρα του, ο Χοσέ είναι ένα αγρίμι πάντα έτοιμο για επίθεση. Ένα αδάμαστο λιοντάρι σε κλουβί. Η σχέση τους θα τη βυθίσει λίγο-λίγο σε ένα βάναυσο κόσμο που φλέγεται από ωμή βία.

Με τρομερή ένταση και κοφτό ρυθμό που καθηλώνει το Να σώσουμε τη φωτιά απεικονίζει τις επικίνδυνες αντιφάσεις μιας χώρας αλλά και τον διχασμό της ανθρώπινης φύσης ανάμεσα στην καταδίκη και την εξιλέωση. Μέσα από πολλαπλές αφηγηματικές φωνές, ευφάνταστες τεχνικές και εντυπωσιακή συγγραφική τόλμη ο Αριάγα μας παραδίδει από τα συγκλονιστικότερα μυθιστορήματα της τελευταίας δεκαετίας.

Σε εξακόσια αφηγήματα που αναπτύσσονται χρονολογικά αλλά και θεματικά, ο Galeano μιλά για τον αγώνα του ανθρώπου για ζωή, για τον πόλεμο, τη φτώχεια, τις κοινωνικές ανισότητες και τον ρατσισμό, για τον επεκτατισμό και την αδηφαγία της Δύσης, για τη φύση και την καταστροφή της, για το ποδόσφαιρο και τα ΜΜΕ.

Ο Galeano επισκέπτεται τη συμβατική ιστορία για να την καταρρίψει, και ανασυνθέτει τα κομμάτια σε ένα νέο μοτίβο, αποκαλύπτοντας το παρελθόν σε μια ριζικά διαφορετική μορφή. Από τον Κήπο της Εδέμ έως τα αστικά τοπία του 21ου αιώνα, διακρίνουμε θραύσματα από τις ζωές εκείνων που η επίσημη ιστορία παραμέλησε: τους καλλιτέχνες, τους υπηρέτες, τους θεούς και τους οραματιστές, τους μαύρους σκλάβους που έχτισαν τον Λευκό Οίκο, και τις γυναίκες που υποτάχθηκαν για τα συμφέροντα δυναστών.

Μια ποιητική όσο και πολιτική επαναφήγηση της ιστορίας της ανθρωπότητας από την προϊστορία έως σήμερα, μέσα από εκατοντάδες ξεχασμένες και παραγνωρισμένες φωνές. Οι καλειδοσκοπικές βινιέτες του φωτίζουν την ιστορία όπως την έγραψαν σιωπηλά αλλά έμπρακτα οι ελάσσονες και οι ηττημένοι.

Στους Ολυμπιακούς Αγώνες που οργάνωσε ο Χίτλερ για να αποθεωθεί η ανώτερη φυλή του, το μεγαλύτερο αστέρι ήταν ένας μαύρος γεννημένος στην Αλα-μπάμα, που οι παππούδες του ήταν σκλάβοι. Ο Χίτλερ αναγκάστηκε να καταπιεί τέσσερις προσβολές: τα τέσσερα χρυσά μετάλλια που κέρδισε ο Όουενς στο τρέξιμο και στο άλμα εις μήκος. Όλος ο κόσμος γιόρτασε τις νίκες εκείνες της δημοκρατίας εναντίον του ρατσισμού. Όταν ο πρωταθλητής επέστρεψε στη χώρα του, δεν τον συνεχάρη ο πρόεδρος, ούτε δέχτηκε καμιά πρόσκληση από τον Λευκό Οίκο. Ξαναγύρισε στη ζωή του: έμπαινε στα λεωφορεία από την πίσω πόρτα, έτρωγε σε εστιατόρια για μαύρους, χρησιμοποιούσε τις τουαλέτες για μαύρους, έμενε σε ξενοδοχεία για μαύρους.
(Απόσπασμα από το βιβλίο)

Μετά από μια καταστροφική πλημμύρα το Μπουένος Άιρες βρίσκεται βυθισμένο στη λάσπη, στην πείνα και στον φόβο. Η έλλειψη τροφίμων και η εξαθλίωση σπρώχνουν τα πλήθη σε μια απελπισμένη έκρηξη βίας και το σφαγείο στις παρυφές της πόλης μετατρέπεται σε κεντρικό σημείο της αφήγησης. Εκεί, μέσα στις κραυγές του φανατισμένου όχλου και στην αποφορά του αίματος, εκτυλίσσονται σκηνές ανείπωτης χυδαιότητας, καθώς η σφαγή των ζώων σταδιακά μετουσιώνεται σε εξουσιαστικό τελετουργικό. Όταν ένας νεαρός άντρας που δεν φέρει τα σύμβολα του καθεστώτος πλησιάζει τυχαία, το σφαγείο παύει να αφορά μόνο τα ζώα και μετατρέπεται σε τόπο συντριβής της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Το διήγημα «Το σφαγείο» του Εστέμπαν Ετσεβερία θεωρείται θεμελιώδες κείμενο της αργεντίνικης πεζογραφίας και σημείο αφετηρίας της εθνικής λογοτεχνικής παράδοσης. Γράφτηκε σε μια μεταιχμιακή περίοδο έντονων κοινωνικών αλλαγών και πολιτικών συγκρούσεων, όταν στη χώρα βασίλευε ο τρόμος που σκόρπιζε ο δικτάτορας Χουάν Μανουέλ ντε Ρόσας. Με γλώσσα ωμή και ειρωνική, το «Σφαγείο» είναι ένα έργο βαθιά αλληγορικό, όπου ο χώρος λειτουργεί ως μικρογραφία τόσο της χώρας όσο και του τρόπου που ασκείται και εμπεδώνεται η εξουσία. Ο Ετσεβερία, πρωτοπόρος του ρομαντισμού και κεντρική φιγούρα της πολιτικής και πνευματικής ανανέωσης στην Αργεντινή, με το έργο αυτό θεμελιώνει μια παράδοση που θα σημαδέψει τη λατινοαμερικανική λογοτεχνία του 19ου αιώνα και η επιρροή της θα ξεπεράσει τα όρια της εποχής και της χώρας του.

«Υπάρχουν συγγραφείς που αφήνουν το στίγμα τους στην ιστορία της λογοτεχνίας και άλλοι που αφήνουν το στίγμα τους στην ίδια τη λογοτεχνία, κάτι που συμβαίνει σπανιότερα. Ο Ετσεβερία κατάφερε να συμπεριλαμβάνεται και στις δύο κατηγορίες».

‒Χόρχε Λουίς Μπόρχες

ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΠΑΘΙΑΣΜΕΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ της γερμανικής φιλολογίας αναζητούν τα ίχνη του Γερμανού συγγραφέα Μπένο Φον Αρτσιμπόλντι. Την τελευταία φορά που έδωσε σημεία ζωής βρισκόταν στη Σάντα Τερέσα, μια πόλη της ερήμου στα σύνορα Μεξικού και ΗΠΑ όπου εκατοντάδες γυναίκες έχουν βρεθεί άγρια κακοποιημένες και δολοφονημένες. Από την κατεστραμμένη Ευρώπη μέχρι την έρημο της Σονόρα, που τη στοιχειώνουν οι ανεξιχνίαστοι φόνοι γυναικών, ο Μπολάνιο αφηγείται την ιστορία της ζωής του Χανς Ράιτερ, γεννημένου το 1920, που εξελίσσεται σε μεγάλο Γερμανό συγγραφέα με το ψευδώνυμο Αρτσιμπόλντι, και ταυτόχρονα καταγράφει με την ανατριχιαστική νηφαλιότητα αστυνομικής αναφοράς την αλυσίδα των φόνων (απομίμηση των δολοφονιών που στοιχειώνουν την πραγματική Σιουδάδ Χουάρες στα σύνορα ΗΠΑ-Μεξικού). Μέσα από πολυάριθμα γκροτέσκα πορτρέτα και φλερτάροντας με όλα τα λογοτεχνικά είδη, δημιουργεί μια εικόνα του 20ου αιώνα με πινελιές από την Αποκάλυψη. Το λογοτεχνικό κληροδότημα του πρόωρα χαμένου Χιλιανού συγγραφέα είναι φιλόδοξο. Συνδέει το γκανγκστερικό μυθιστόρημα με το Bildungsroman, το βωντβίλ με την πολεμική μαρτυρία, την επιστημονική φαντασία με το ρεπορτάζ και ενσαρκώνει ό,τι πιο ουσιαστικό έχει η λογοτεχνία: την τόλμη να μιλά για τη φρίκη, το θάνατο, την απουσία νοήματος μα και τον έρωτα. Χαιρετίστηκε από τους κριτικούς διεθνώς ως έργο του αιώνα. Με εκπληκτική επίδειξη τόλμης και αφηγηματικής δύναμης, το 2666 υποδεικνύει ένα νέο και ριζοσπαστικό τρόπο για το ολοκληρωτικό μυθιστόρημα. Και επιβεβαιώνει κατηγορηματικά την ετυμηγορία της ΣΟΥΖΑΝ ΣΟΝΤΑΓΚ: “Ο ισπανόφωνος συγγραφέας που άσκησε μεγάλη επιρροή και θαυμάστηκε περισσότερο από κάθε άλλον στη γενιά του. Ο θάνατός του, στην ηλικία των πενήντα ετών, είναι μεγάλη απώλεια για τη λογοτεχνία”.