Δρ Τζέκυλλ και Κος Χάυντ

Κείμενα που συγκέντρωσε και παρουσιάζει ο Jean-Loup Rivière

Ο Ρολάν Μπαρτ έδειχνε έντονο ενδιαφέρον για το θέατρο, κατ’ αρχάς ως θεατής, έπειτα ως παρατηρητής, ως κριτικός, αλλά και ως υπεύθυνος έκδοσης περιοδικού, και αυτό σε μια εποχή όπου διαμορφώνονταν οι βασικές όψεις του σύγχρονου θεατρικού τοπίου.
Τα κείμενα αυτά, στα οποία κυριαρχεί το πρότυπο του αρχαίου ελληνικού πνεύματος και η λάμψη του μπρεχτικού θεάτρου, είτε πρόκειται για κύρια άρθρα, είτε για κριτικές παραστάσεων που δεν θα επαναληφθούν, είτε περιέχουν ιστορικά, θεωρητικά ή πολιτικά στοιχεία, επικεντρώνονται στην ουσία του θεάτρου, όπως αυτή μπορεί να αφορά τον καθένα στην προσωπική του ζωή και στην κοινωνική του υπόσταση.

Στο Ζόνα, ο Τζεφ Ντάιερ επιχειρεί να ξεδιαλύνει τα μυστήρια μιας ταινίας που τον στοιχειώνει από τότε που την πρωτοείδε, πριν από περίπου τρεις δεκαετίες: το Στάλκερ του Αντρέι Ταρκόφσκι, κατά γενική ομολογία μία από τις σπουδαιότερες ταινίες όλων των εποχών.

«Κάθε καρέ της ταινίας», λέει η Κέιτ Μπλάνσετ, «έχει χαραχτεί στον αμφιβληστροειδή μου». Και είναι αυτή ακριβώς η διαδικασία, μιας σχεδόν υποσυνείδητης εγγραφής, την οποία επιχειρεί στο ανά χείρας βιβλίο να επεξεργαστεί ο Ντάιερ μετερχόμενος το χαρακτηριστικό ψηφιδωτό της συγγραφικής του τέχνης: αυτοβιογραφία, κριτική, θραυσματικός στοχασμός, λυρισμός, εμβριθής παρατήρηση, μελαγχολία, όλα συνυφαίνονται σε ένα οργανικό σύνολο, στα θεμέλια του οποίου θα ’λεγε κανείς πως αντηχεί διαρκώς ο παλμός ενός βέβηλου —κι εντούτοις ανυποχώρητου— χιούμορ.

Πρόκειται, ίσως, για ένα από τα πιο ασυνήθιστα βιβλία που έχουν γραφτεί για τον κινηματογράφο. Και ενδεχομένως δεν θα απείχε πολύ από την αλήθεια όποιος υποστήριζε πως το πραγματικό του θέμα, ο πιο μύχιος πυρήνας του, είναι η επιθυμία· ιδίως εκείνη την οποία δεν θέλουμε ή δεν μπορούμε να ομολογήσουμε.