Οι Ακυβέρνητες Πολιτείες του Στρατή Τσίρκα καλύπτουν, κατά κύριο λόγο, τα γεγονότα της περιόδου 1942-1944, την πιο κρίσιμη, δηλαδή, περίοδο του Β΄ παγκοσμίου πολέμου ενώ, ταυτόχρονα, το έργο περιλαμβάνει σκηνές από την ιστορία της αποικιακής Αιγύπτου, τον 19ο αιώνα, καθώς επίσης και από την μετεμφυλιακή Ελλάδα του δεκαετίας του ’50. Ο χρόνος και ο τόπος της αφήγησης εναλλάσσεται γύρω από τρεις πόλεις στις οποίες εξελίσσεται η μυθιστορηματική δράση. Στην Ιερουσαλήμ της Λέσχης, στο Κάιρο της Αριάγνης και στην Αλεξάνδρεια της Νυχτερίδας παρακολουθούμε τις μετακινήσεις των μυθιστορηματικών προσώπων, τα οποία παρασύρονται από τις “τύχες του πολέμου”, την προσφυγική διασπορά και τον αντιφασιστικό αγώνα. Σταθμοί της αφήγησης, η επίθεση του Ρόμελ και η αναγκαστική προσφυγιά των πληθυσμών της Μέσης Ανατολής στην Ιερουσαλήμ, το καλοκαίρι του 1942 (Λέσχη), τα γεγονότα της διάλυσης της Β΄ Ταξιαρχίας των ενόπλων δυνάμεων τον Ιούλιο του 1943 (Αριάγνη), και το κίνημα του Απρίλη του 1944 (Νυχτερίδα). Ο συγγραφέας συντάσσει μια λογοτεχνική μαρτυρία με στόχο την αποκατάσταση της αντίστασης στη Μέση Ανατολή αλλά και την παράλληλη ανάδειξη των “κομμένων κεφαλών”, των προσώπων και των μηχανισμών που συντέλεσαν στην περιθωριοποίηση και στο στιγματισμό των πρωταγωνιστών του Απρίλη του 1944. Ιστορία, έρωτας και πολιτική: ένα τρίγωνο, που ενώνει τα ανθρώπινα πάθη με τους κοινωνικούς αγώνες. Η περιπλάνηση των ηρώων στον καινούριο, κάθε φορά, χώρο των “ακυβέρνητων πολιτειών” φέρνει στο προσκήνιο την οπτική γωνία του ξένου, του πρόσφυγα, του εξόριστου, του κυνηγημένου. Ένας μικρόκοσμος, που αποτυπώνει όλη την παθολογία του πολέμου: το φόβο του θανάτου και την αγωνία της επιβίωσης, τις ψυχικές αντιστάσεις και το αγωνιστικό φρόνημα, τις ανθρώπινες αδυναμίες, τη συνάντηση και την αναμέτρηση με τον άλλο. Κεντρικός ήρωας της τριλογίας, ο Μάνος Σιμωνίδης ένας τριαντάρης αριστερός διανοούμενος που έρχεται μετά το αλβανικό μέτωπο στη Μέση Ανατολή, και συνδέεται με τις παράνομες αντιφασιστικές οργανώσεις. Παντού “περαστικός και ξένος”, θα ακολουθήσει τους δρόμους της καρδιάς και θα βαδίσει πάνω στα ίχνη της μνήμης. Εστιάζοντας το ιστορικό του βλέμμα στις ακυβέρνητες πολιτείες του 20ού αιώνα, ο Τσίρκας δεν μάς προσφέρει μόνο μια τοιχογραφία των ιστορικών περιπετειών που γνώρισε η μεταπολεμική Ελλάδα, αλλά μάς προσφέρει κι ένα σπουδαίο λογοτεχνικό διαβατήριο για να ταξιδέψουμε στο σήμερα. “Γεροσόλυμα, Κάιρο, Αλεξάνδρεια… Μεσ’ στις μεγάλες πολιτείες της Ανατολής τριγυρνάμε, δίνουμε ραντεβού, ξαναχωρίζουμε, κι από πάνω μας το ίδιο φεγγάρι μας κυνηγάει σα να μας μάχεται”. Διάλογο με την Ιστορία χαρακτήρισε ο συγγραφέας το έργο του. Μέσα από τον σχολιασμό της νέας έκδοσης της τριλογίας, που φωτίζει τα ιστορικά δρώμενα, αναδεικνύεται επίσης και ο διάλογος του συγγραφέα με τη μεγάλη λογοτεχνική ευρωπαϊκή παράδοση και τον μοντερνισμό.
Γιώργος Νικολαΐδης
Μια κοινωνία που αλλάζει, η καθημερινότητα, οι δρόμοι, οι αγωνιστικές κινητοποιήσεις, η ανήσυχη νέα γενιά που αναδύεται, σαν μια νέα φωνή, μέσα από τον συνδυασμό μουσικής και κοινωνικών ανησυχιών και που συγκρούεται με το κράτος και τους κατασταλτικούς μηχανισμούς· όλα περνούν μέσα από τις σκληρά ρεαλιστικές, σχεδόν γυμνές, ασπρόμαυρες φωτογραφίες ενός ανθρώπου που αποτέλεσε αναπόσπαστο μέρος του βουερού ποταμιού της δεκαετίας του ’80.
Το φωτογραφικό αποτύπωμα μιας δεκαετίας που, ενώ δεν τη νοσταλγούμε, μας κάνει να αναρωτιόμαστε: «Υπάρχουνε προϋποθέσεις για μια καινούργια άνοιξη;».
Εισαγωγικά κείμενα: Νίκος Γ. Ξυδάκης, Μιχαήλ Πρωτοψάλτης, Αλέξης Καλοφωλιάς
Ζιζέλ Πελικό
Τον Νοέμβριο του 2020, η Ζιζέλ Πελικό κλήθηκε σε ένα τοπικό αστυνομικό τμήμα και η ζωή της, όπως την ήξερε, τελείωσε. Ο επί πενήντα χρόνια σύζυγός της είχε συλληφθεί από έναν φύλακα σούπερ μάρκετ να βιντεοσκοπεί κάτω από τις φούστες γυναικών. Στον υπολογιστή του όμως υπήρχαν συνταρακτικά στοιχεία: για σχεδόν μια δεκαετία, τη νάρκωνε και τη βίαζε κρυφά, ενώ καλούσε δεκάδες αγνώστους στο σπίτι τους για να την κακοποιήσουν.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, εκείνος και άλλοι πενήντα άνδρες οδηγήθηκαν σε δίκη και το θάρρος της Ζιζέλ να παραιτηθεί από το δικαίωμα ανωνυμίας της έκανε τον γύρο του κόσμου. «Η ντροπή πρέπει να αλλάξει πλευρά», δήλωσε, δίνοντας φωνή και ελπίδα σε εκατομμύρια ανθρώπους. Τα λόγια της έγιναν σύνθημα για ριζική αλλαγή στη δημόσια στάση και στη νομοθεσία γύρω από υποθέσεις σεξουαλικής βίας.
Στο ΥΜΝΟΣ ΣΤΗ ΖΩΗ η Ζιζέλ Πελικό αφηγείται την ιστορία της για πρώτη φορά όχι ως θύμα, αλλά ως μάρτυρας. Με αταλάντευτη ειλικρίνεια και συγκλονιστική χάρη, ξαναζεί τα βήματα μιας ζωής χτισμένης επί πέντε δεκαετίες· την τελευταία δεκαετία του γάμου της και την κρυφή κακοποίηση, καθώς και τη μακρά πορεία συναισθηματικής επούλωσης που ακολούθησε.
Καθώς υπερβαίνει τα αδιανόητα τραύματα του παρελθόντος, ενάντια σε κάθε πιθανότητα, αναδύεται με ανανεωμένο πάθος και σεβασμό για τη ζωή.
Μια συγκινητική μαρτυρία επιβίωσης και θάρρους και ένα αξέχαστο πορτρέτο μιας γυναίκας που έσπασε τη σιωπή και ξαναβρήκε τη φωνή της.
Ζιζέλ Πελικό
Τον Νοέμβριο του 2020, η Ζιζέλ Πελικό κλήθηκε σε ένα τοπικό αστυνομικό τμήμα και η ζωή της, όπως την ήξερε, τελείωσε. Ο επί πενήντα χρόνια σύζυγός της είχε συλληφθεί από έναν φύλακα σούπερ μάρκετ να βιντεοσκοπεί κάτω από τις φούστες γυναικών. Στον υπολογιστή του όμως υπήρχαν συνταρακτικά στοιχεία: για σχεδόν μια δεκαετία, τη νάρκωνε και τη βίαζε κρυφά, ενώ καλούσε δεκάδες αγνώστους στο σπίτι τους για να την κακοποιήσουν.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, εκείνος και άλλοι πενήντα άνδρες οδηγήθηκαν σε δίκη και το θάρρος της Ζιζέλ να παραιτηθεί από το δικαίωμα ανωνυμίας της έκανε τον γύρο του κόσμου. «Η ντροπή πρέπει να αλλάξει πλευρά», δήλωσε, δίνοντας φωνή και ελπίδα σε εκατομμύρια ανθρώπους. Τα λόγια της έγιναν σύνθημα για ριζική αλλαγή στη δημόσια στάση και στη νομοθεσία γύρω από υποθέσεις σεξουαλικής βίας.
Στο ΥΜΝΟΣ ΣΤΗ ΖΩΗ η Ζιζέλ Πελικό αφηγείται την ιστορία της για πρώτη φορά όχι ως θύμα, αλλά ως μάρτυρας. Με αταλάντευτη ειλικρίνεια και συγκλονιστική χάρη, ξαναζεί τα βήματα μιας ζωής χτισμένης επί πέντε δεκαετίες· την τελευταία δεκαετία του γάμου της και την κρυφή κακοποίηση, καθώς και τη μακρά πορεία συναισθηματικής επούλωσης που ακολούθησε.
Καθώς υπερβαίνει τα αδιανόητα τραύματα του παρελθόντος, ενάντια σε κάθε πιθανότητα, αναδύεται με ανανεωμένο πάθος και σεβασμό για τη ζωή.
Μια συγκινητική μαρτυρία επιβίωσης και θάρρους και ένα αξέχαστο πορτρέτο μιας γυναίκας που έσπασε τη σιωπή και ξαναβρήκε τη φωνή της.




