Ελληνική λογοτεχνία

Το βιβλίο, έπειτα από την εισαγωγή του Χρήστου Δανιήλ, αρθρώνεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο, με τίτλο « Ο Κακναβάτος σε πρώτο πρόσωπο », παρουσιάζονται απαντήσεις που έχει δώσει ο Κακναβάτος σε διάφορες συνεντεύξεις του σε περιοδικά, εφημερίδες, ραδιόφωνο και τηλεόραση. Επιλέχθηκε να μην παρατεθούν αυτούσιες οι συνεντεύξεις, αλλά να συντεθεί ένα συνεχές κείμενο από τις απαντήσεις του, ένα συνεχές κείμενο όπου ο λόγος δίνεται αποκλειστικά στον Κακναβάτο, ο οποίος μιλά για τη ζωή, το έργο του και τοποθετείται πάνω σε ζητήματα σχετικά με την τέχνη, τις θεωρητικές του αναζητήσεις, τον υπερρεαλισμό, την ποίηση, καθώς και για άλλους ποιητές. Το πρώτο μέρος, εκτός των βασικών πληροφοριών που παρέχει, μπορεί να λειτουργήσει εισαγωγικά για το δεύτερο και βασικότερο μέρος, καθώς σε πολλές από τις απαντήσεις του ο Κακναβάτος θίγει ζητήματα που εκτενώς αναπτύσσονται στα θεωρητικά ή κριτικά του κείμενα, ενώ κάποιες φορές παραπέμπει κι απευθείας σε αυτά.
Το δεύτερο μέρος περιέχει τα γραπτά του Κακναβάτου. Και αυτή η ενότητα χωρίζεται σε δύο επιμέρους : στην πρώτη παρουσιάζονται τα θεωρητικά και δοκιμιακά του κείμενα (για τον Υπερρεαλισμό, το δημοτικό τραγούδι κ.ά.), τα περισσότερα διαβασμένα με τη μορφή εισηγήσεων σε συνέδρια και εκδηλώσεις όπου είχε προσκληθεί ως ομιλητής, ομαδοποιημένα ως προς τη θεματική τους· στη δεύτερη οι μελέτες του και τα κριτικά του κείμενα για άλλους δημιουργούς, Έλληνες και μη (Ανδρέα Εμπειρίκο, Νίκο Εγγονόπουλο, Γιώργο Λίκο, Οδυσσέα Ελύτη, Μελισσάνθη, Δημήτρη Γέρο, Νάνο Βαλαωρίτη, Μιχάλη Κατσαρό, Νίκο Καρούζο, Λόρκα, Allen Ginsberg κ.ά). Στο τέλος, γίνεται μια προσπάθεια συστηματικής καταγραφής και σύνθεσης της συνολικής εργογραφίας του Έκτορα Κακναβάτου, η οποία απουσίαζε έως σήμερα από τη βιβλιογραφία.
Ο παρών τόμος, με επιλεγμένα δοκιμιακά του κείμενα, θεωρητικά και κριτικά, ευελπιστεί να επανασυστήσει το λόγο του Έκτορα Κακναβάτου στο χώρο της νεοελληνικής γραμματείας. Διαβάζοντας σήμερα, από την απόσταση των χρόνων και με τη γνώση της εξέλιξης των πραγμάτων, τα κείμενά του, δεν μπορεί να μη σταθεί κανείς στην ευστοχία των παρατηρήσεών του, την ευθυκρισία του για σειρά ζητημάτων, την πολυδιάστατη οπτική του· δεν μπορεί να μην εστιάσει στο θάρρος και στην τόλμη των διατυπώσεών του, στον ιδιαίτερο, προσωπικό του τρόπο έκφρασης. Έναν τρόπο έκφρασης που συνδυάζει τον κριτικό ή και επιστημονικό λόγο με την ποιητική ενόραση. Γιατί ο λόγος του Κακναβάτου, η γλώσσα του, η φωνή του, ποιητική ή δοκιμιακή, θεωρητική ή κριτική, προσωπική, κοινωνική ή πολιτική, θα πρέπει να λογιστεί ως ενιαία, μια φωνή ράτσα υψικαμίνου.

-Τη σκότωσες;
-Ναι.
-Πού;
-Μέσα στο αμάξι της.
-Εκεί όπου τη βρήκαμε; Στην παραλία έξω από το Τολό;
-Ναι.
-Γιατί;
-Από αγάπη.
-Ποιος μπορεί να το πιστέψει αυτό;
-Δύο μπορούν.

Ναύπλιο. Παραμονή Χριστουγέννων. Με αφορμή τη δολοφονία μιας δικηγόρου, ο Χάρης Κόκκινος έρχεται αντιμέτωπος με μια υπόθεση που δεν μοιάζει με καμία από όσες έχει χειριστεί. Οι απαντήσεις που αναζητά δεν κρύβονται σε κάποιο μεμονωμένο στοιχείο, αλλά στις σιωπές των ανθρώπων, στις σχέσεις τους που φθείρονται και στις οριακές τους επιλογές. Κι αν η υπόθεση τον οδηγεί στον τόπο του εγκλήματος, η αλήθεια αυτή τη φορά τον σπρώχνει κάπου πιο σκοτεινά: μέσα του.

Ένα σύγχρονο κοινωνικό ψυχογράφημα για το αθέατο και παράλογο αυτής της γωνιάς της Μεσογείου, για τις ζωές που διαμορφώνονται στη σιωπή και για τους δεσμούς που μας δοκιμάζουν αποδεικνύοντας ότι ο πιο επικίνδυνος τόπος είναι εκεί όπου αγαπάμε.

Κόσμοι που καμιά φορά διασταυρώνονται αλλά την απόσταση που τους χωρίζει δεν μπορεί ποτέ κανείς να τη διανύσει. Ένας εταιρικός πύργος που υψώνεται στη μεγάλη λεωφόρο της Αθήνας και οι δίδυμες εργατικές πολυκατοικίες στα δυτικά της Θεσσαλονίκης. Ζωές που κινούνται στη σκιά τους. Οικογένειες στις οποίες έχεις την τύχη ή την ατυχία να γεννηθείς. Μια αλυσίδα από λέσχες ευεξίας και η αναζήτηση της ευτυχίας. Το παιχνίδι της εξουσίας και της διαδοχής στον μικρόκοσμο μιας οικογενειακής αυτοκρατορίας. Α, και το λαμπρό μέλλον που μας περιμένει. Το “Τραγούδι των κληρονόμων” είναι ένα μυθιστόρημα νοοτροπιών και ιδεών, στο οποίο η μουσική ακούγεται διαρκώς και η μεγάλη ιστορία των τελευταίων δεκαετιών μπαίνει σαν θραύσμα στις μικρές ζωές των ανθρώπων. «…έπεφταν χορεύοντας στον δυνατό αέρα εκατοντάδες, χιλιάδες, όχι: εκατοντάδες χιλιάδες χαρτιά, σε κάθε μέγεθος και χρώμα, σαν κάποιος να είχε ανατινάξει με δυναμίτη ένα τεράστιο βιβλίο με αμέτρητες σελίδες που περιείχε όλα τα βιβλία που γράφτηκαν ποτέ, και καθώς έπεφτε πάνω της αυτό το απόκοσμο κομφετί άνοιξε τα χέρια, έκλεισε τα μάτια, άφησε να την κατακλύσει μια αίσθηση εκπλήρωσης, μία απέραντη γαλήνη που ποτέ δεν είχε ξανανιώσει, μια μακάρια αδιαφορία, κι ευχήθηκε να κρατούσε για πάντα αυτός ο χάρτινος παράδεισος, να χαθεί μέσα του λες και τίποτα πια δεν θα την ένοιαζε, ξανά, ποτέ.

Στους λίγους φίλους που μπόρεσα να κάνω, στης ζωής τα θολά κύματα, συγκαταλέγεται ο Γιώργος Τζιλιάνος.

Αυτός ήρθε να με σώσει στα πρώτα τεύχη του “01” όταν δύο ξεντερίσματα μ’ άφησαν ξεκρέμαστο, μικρόψυχα κι εκδικητικά, πιστεύοντας ότι θα το κλείσω. Κι έτσι θα γινόταν. Δεν είχα ιδέα τότε από εκδόσεις, φωτοσύνθεση, τυπογραφεία κ.λ.π. (προ κομπιούτερ) ήταν ένας κυκεώνας τεχνικών απαιτήσεων κι εγώ, είχα μπει μόλις στο άθλημα, ορμητικός πλην άσχετος.

Ήξερα τι θέλω, αλλά δεν ήξερα πως γίνεται. Και στο δεύτερο τεύχος είχα βρεθεί χωρίς art director.
Απευθύνθηκα στον Τζιρτζιλάκη, βασικό συντελεστή του αρχιτεκτονικού περιοδικού Τεύχος, που έβγαινε τότε. Σπουδαίο και από αισθητική. Του ζήτησα να με φέρει σε επαφή με τον άνθρωπο που το έστηνε. Τον Γιώργο. Συναντηθήκαμε στο χαώδες γραφείο του 01, μια Κυριακή πρωί, πάνω από τη Βαρβάκειο. Σε ένα λεπτό είχαμε γίνει φίλοι. Το τρίτο τεύχος του 01, βγήκε σαν να μη συμβαίνει τίποτε. Και ήταν καλύτερο από πριν.

Έκτοτε 30+ χρόνια περάσανε και ζήσαμε, όπως ζουν οι φίλοι. Με γλύκες και ξινίλες κι εξομολογήσεις και κραιπάλες και ταξίδια -σαν εραστές δίχως σεξ.

Και να τώρα που τα δύο αυτά μοιραία πρόσωπα έρχονται ξανά, μαζί, κρατώντας το βιβλίο του Γιώργου με τα ταρώ του Καραγκιόζη.

Τα είχε σχεδιάσει όταν ήταν σπουδαστής στη Ρώμη, τότε που έδεσε η φιλία του με τον Τζιρτζιλάκη -άλλος βαθύς δεσμός ακλόνητος μέσα στα χρόνια.

Δεν ξέρω από ταρώ, ποτέ δεν κοίταξα πέρα απ’ τον ίσκιο μου, ξέρω μονάχα τα ταρώ του Νταλί και τα ταρώ της κυρίας Σόζοστρις του Έλιοτ. Αλλά καταλαβαίνω το σαγηνευτικό μυστήριο του πράγματος. Όπως και την δαιμονική ταύτιση του Τρελού με τον Καραγκιόζη.

Ωστόσο ξέρω ότι κρατάω ένα βιβλίο πανέμορφο, που μόλις εκδόθηκε από την Κάππα Εκδοτική. Με όλες τις φιγούρες των Ταρώ ζωγραφισμένες ως μορφές θεάτρου σκιών από τον Γιώργο. Και όλες τις σημασίες της κάθε μιας στο πλάϊ, σαν ευχή, ή βασκανιά. Το ξεφυλλίζω με συγκίνηση. Και με συγκίνηση διαβάζω τα σημειώματα του φίλου μου -από τα οποία αναδημοσιεύω ορισμένα αποσπάσματα.

Τυπώθηκαν μόνο 100 αντίτυπα. Διατίθενται μόνο εδώ και στο σάϊτ της Κάππα Εκδοτικής.

Στάθης Τσαγκαρουσιάνος