H μελέτη της ελληνικής πεζογραφίας γινόταν μέχρι τώρα μέσα από διάφορα πρίσματα (γενιές, ξένες επιδράσεις ή ρεύματα), εδώ επιχειρείται μια διαφορετική της προσέγγιση μέσω του τραύματος, της μνήμης και της μεταφοράς, με τις έννοιες αυτές να χρησιμοποιούνται ως άξονες γύρω από τους οποίους περιστρέφονται οι συζητήσεις περί έθνους και μυθοπλασίας. Ο πιο πρόσφορος τρόπος για να δούμε το πώς αλλάζει η σχέση λογοτεχνίας και έθνους είναι μέσω του ιστορικού μυθιστορήματος. Το παλαιότερο ιστορικό μυθιστόρημα επεδίωκε να επιβεβαιώσει την εθνική ιστορία, να στηρίξει το έθνος, και ήταν γέννημα του ιστορισμού. Οι βασικές προϋποθέσεις του, όπως η χρονική απόσταση μεταξύ του χρόνου συγγραφής και της μυθιστορηματικής δράσης, ο διδακτικός του ρόλος ή η λειτουργία του ως συμπληρώματος της ιστορικής γνώσης, τίθενται υπό αμφισβήτηση. Το νέο μετα-ιστορικό μυθιστόρημα, απότοκο του μεταμοντερνισμού και επιβεβαίωση του παροντισμού, διερευνά την ετερότητα του έθνους, τις αποσιωπημένες πτυχές και τα τραύματα της εθνικής ιστορίας. Βλέπει το παρελθόν περισσότερο στο παρόν, αμφισβητεί τις εθνικές αλήθειες και δεν βασίζεται τόσο στη μαρτυρία όσο στη διερεύνηση του ιστορικού αρχείου, επιχειρώντας παράλληλα τη μετάβαση από το έθνος στον κόσμο και από την εσωστρεφή ματιά στη διασπορική. Η Μεταπολίτευση δεν φέρνει μόνο ένα νέου είδους μετα-ιστορικό μυθιστόρημα αλλά και νέες αναγνώσεις του παλαιότερου, καθώς η ιστορία δεν γνωρίζει το τέλος της αλλά αξιοποιεί τον ανατροφοδοτικό της διάλογο με τη μνήμη, το τραύμα και το αρχείο. Με έμφαση στη μεταπολιτευτική περίοδο και με συγκριτικές αναγωγές σε παλαιότερα κείμενα, σε αυτό το βιβλίο αναλύονται οι διάφοροι τρόποι εμπλοκής του μυθιστορήματος με το έθνος και την ιστορία του.
Χρήστος Λούκος
Μπορεί ο τρόπος που σκεπτόταν και δρούσε ο Ιωάννης Καποδίστριας ως Κυβερνήτης της Ελλάδος, ότι όλα σχεδόν έπρεπε να γίνουν από την αρχή ακολουθώντας μια αυστηρά ιεραρχημένη πορεία που άμεσα θα ελεγχόταν από αυτόν, να φαίνεται σήμερα σε μας, που έχουμε τη μεταγενέστερη γνώση, ρεαλιστικός, σε μερικούς ακόμη και ορθός, ιδιαίτερα αν δούμε πώς χειρίστηκαν τα μικρά ή τα μείζονα ζητήματα όσοι διοίκησαν τη χώρα στη συνέχεια. Αλλά δεν πρέπει να αγνοούμε ότι, στα καποδιστριακά χρόνια, ναι μεν σταδιακά είχε λήξει ο ένοπλος αγώνας, όμως το επαναστατικό πνεύμα και οι προσδοκίες που αυτό δημιούργησε ήταν ακόμη έντονες, όσο ανεδαφικές κι αν ήσαν κάποιες από αυτές. Όσοι αντιπολιτεύτηκαν τον Κυβερνήτη δεν ήταν μόνον εκμεταλλευτές του απλού λαού και όργανα του ξένου παράγοντα, όπως αυτός και οι οπαδοί του τόνιζαν, αλλά πολλοί από αυτούς είχαν οραματιστεί μια άλλη μετεπαναστατική κοινωνία, φιλελεύθερη, στο σχεδιασμό της οποίας ήλπιζαν ότι θα συμμετείχαν ενεργά. Δεν μπορούσαν επομένως να ανεχθούν το αυταρχικό και αυστηρά ιεραρχημένο καποδιστριακό πρότυπο οργάνωσης του νέου κράτους.
Αν όμως επικεντρωθούμε μόνο στις πράγματι συντηρητικές πολιτικές επιλογές του Καποδίστρια και δεν δούμε το σημαντικό έργο που επιτέλεσε ή προσπάθησε να επιτελέσει για την οργάνωση της Ελληνικής Πολιτείας, θα δίναμε μια μερική εικόνα μιας σύνθετης πραγματικότητας. Η εικόνα αυτή θα ήταν ακόμη περισσότερο ελλιπής αν δεν βλέπαμε τα κίνητρα και τις πρακτικές αυτών που δεν συμφώνησαν μαζί του, τον αντιπολιτεύτηκαν και κάποιοι τον δολοφόνησαν. Όσοι, για διάφορους λόγους, τον αντιπολιτεύτηκαν δεν δίστασαν, για να εξασφαλίσουν την απομάκρυνσή του από την εξουσία, να δεχθούν αδιαμαρτύρητα τις όποιες αποφάσεις των Δυνάμεων, να βοηθήσουν τη συνεχή αγγλική προσπάθεια για την υπονόμευση του Κυβερνήτη, να καταφύγουν σε αστήρικτες κατηγορίες και σε συκοφαντίες. Η δολοφονία ανακούφισε μεν όσους φοβούνταν μια οποιασδήποτε μορφής παράταση της εξουσίας του Καποδίστρια, αλλά βύθισε τη χώρα στον εμφύλιο πόλεμο και την ανυποληψία, την οποία ενδεχομένως μόνον αυτός είχε ακόμη τη δυνατότητα, προβαίνοντας σε κάποιες υποχωρήσεις, να αποτρέψει.
(Από τον επίλογο του συγγραφέα)
Χάρης Πολίτης
Η αλήθεια χωρίς φίλτρα
139 λέξεις-σταθμοί για να δεις τη ζωή καθαρά
Αυτό το βιβλίο δεν γράφτηκε για να σε παρηγορήσει.
Προσφέρει κάτι πολύ πιο χρήσιμο: καθαρή σκέψη. Μια αμείλικτη ματιά στο πώς οι άνθρωποι πραγματικά σκέφτονται, κινούνται και λειτουργούν όταν κανείς δεν τους βλέπει.
Εδώ θα βρεις έννοιες όπως δύναμη, απώλεια, συμφέρον, φιλοδοξία, ζήλια, πειθαρχία, αχαριστία, εξουσία — όπως ακριβώς λειτουργούν στην πραγματική ζωή. Θα διαβάσεις για τις σχέσεις ως ανταλλαγές, όχι ως παραμύθια. Για την επιτυχία ως αποτέλεσμα σχεδιασμού, όχι τύχης. Για την αποτυχία ως κάτι που χτίζεται αργά, μέσα από αναβολή, βολή και αυταπάτη.
Θα δεις γιατί οι άνθρωποι σε πλησιάζουν με χαμόγελο. Γιατί η ευγένεια συχνά είναι τακτική. Γιατί ο χρόνος δεν είναι απλώς χρόνος — είναι όπλο. Και γιατί την αλήθεια, όσο κι αν όλοι τη ζητούν, σχεδόν κανείς δεν την αντέχει όταν έρθει η στιγμή να την πληρώσει.
Αυτό το βιβλίο σού δείχνει ότι τίποτα δεν πάει καλά από μόνο του. Ότι όποιος περιμένει χάνει. Ότι όποιος δεν διεκδικεί εξαφανίζεται. Ότι όποιος ζει με αυταπάτες κάποια στιγμή τις βρίσκει μπροστά του.
Δεν είναι οδηγός, είναι καθρέφτης. Και οι καθρέφτες δεν είναι ποτέ ευγενικοί.
Αν αντέχεις να κοιταχτείς χωρίς φίλτρα, άνοιξέ το.
Το βιβλίο αυτό δεν είναι οδηγός. Οδηγίες ακολουθούν όσοι δεν θέλουν να πάρουν την ευθύνη. Εδώ δεν θα βρεις κανόνες. Θα βρεις καθρέφτες. Και οι καθρέφτες δεν είναι ποτέ ευγενικοί. Όλη η ουσία αυτού του έργου χτίστηκε στη συνάντηση δύο κόσμων: της λογικής και της ψυχής. Η λογική προστατεύει, η ψυχή κατευθύνει και μόνο όταν συνεργαστούν, σταματάς να είσαι έρμαιο των συγκυριών και γίνεσαι δημιουργός.
Αν αφήσεις το βιβλίο να σε διαπεράσει, όχι να το διαβάσεις, αλλά να το αντέξεις, θα αλλάξεις τρόπο σκέψης. Θα μάθεις να ξεχωρίζεις την ευκαιρία από την παγίδα, τον σύμμαχο από τον αχάριστο, το πρόσκαιρο όφελος από αυτό που έχει αξία.
Χάρης Πολίτης
Η αλήθεια χωρίς φίλτρα
139 λέξεις-σταθμοί για να δεις τη ζωή καθαρά
Αυτό το βιβλίο δεν γράφτηκε για να σε παρηγορήσει.
Προσφέρει κάτι πολύ πιο χρήσιμο: καθαρή σκέψη. Μια αμείλικτη ματιά στο πώς οι άνθρωποι πραγματικά σκέφτονται, κινούνται και λειτουργούν όταν κανείς δεν τους βλέπει.
Εδώ θα βρεις έννοιες όπως δύναμη, απώλεια, συμφέρον, φιλοδοξία, ζήλια, πειθαρχία, αχαριστία, εξουσία — όπως ακριβώς λειτουργούν στην πραγματική ζωή. Θα διαβάσεις για τις σχέσεις ως ανταλλαγές, όχι ως παραμύθια. Για την επιτυχία ως αποτέλεσμα σχεδιασμού, όχι τύχης. Για την αποτυχία ως κάτι που χτίζεται αργά, μέσα από αναβολή, βολή και αυταπάτη.
Θα δεις γιατί οι άνθρωποι σε πλησιάζουν με χαμόγελο. Γιατί η ευγένεια συχνά είναι τακτική. Γιατί ο χρόνος δεν είναι απλώς χρόνος — είναι όπλο. Και γιατί την αλήθεια, όσο κι αν όλοι τη ζητούν, σχεδόν κανείς δεν την αντέχει όταν έρθει η στιγμή να την πληρώσει.
Αυτό το βιβλίο σού δείχνει ότι τίποτα δεν πάει καλά από μόνο του. Ότι όποιος περιμένει χάνει. Ότι όποιος δεν διεκδικεί εξαφανίζεται. Ότι όποιος ζει με αυταπάτες κάποια στιγμή τις βρίσκει μπροστά του.
Δεν είναι οδηγός, είναι καθρέφτης. Και οι καθρέφτες δεν είναι ποτέ ευγενικοί.
Αν αντέχεις να κοιταχτείς χωρίς φίλτρα, άνοιξέ το.
Το βιβλίο αυτό δεν είναι οδηγός. Οδηγίες ακολουθούν όσοι δεν θέλουν να πάρουν την ευθύνη. Εδώ δεν θα βρεις κανόνες. Θα βρεις καθρέφτες. Και οι καθρέφτες δεν είναι ποτέ ευγενικοί. Όλη η ουσία αυτού του έργου χτίστηκε στη συνάντηση δύο κόσμων: της λογικής και της ψυχής. Η λογική προστατεύει, η ψυχή κατευθύνει και μόνο όταν συνεργαστούν, σταματάς να είσαι έρμαιο των συγκυριών και γίνεσαι δημιουργός.
Αν αφήσεις το βιβλίο να σε διαπεράσει, όχι να το διαβάσεις, αλλά να το αντέξεις, θα αλλάξεις τρόπο σκέψης. Θα μάθεις να ξεχωρίζεις την ευκαιρία από την παγίδα, τον σύμμαχο από τον αχάριστο, το πρόσκαιρο όφελος από αυτό που έχει αξία.




