Η Βουλγαρική Κατοχή αφάνισε την εβραϊκή κοινότητα της Καβάλας· κανείς δεν γύρισε από την Τρεμπλίνκα. Επέστρεψαν, μονάχα, ναυαγοί της Shoah, μερικές δεκάδες Εβραίοι που είχαν καταφέρει να διαφύγουν πριν από την εκτόπιση, ή επέζησαν από τα καταναγκαστικά έργα στη Βουλγαρία. Μέσα από την έρευνα σε ένα μεγάλο επιστολικό αρχείο, το βιβλίο αυτό ζωντανεύει τους βίους, τις φωνές και τις διαδρομές των μελών μιας σημαντικής οικογένειας Εβραίων καπνεμπόρων, αλλά και άλλων Καβαλιωτών Εβραίων. Οι ιστορίες τους φέρνουν στην επιφάνεια διλήμματα και επιλογές που σφράγισαν τον μεταπολεμικό κόσμο. Η αφήγηση του βιβλίου παρακολουθεί τους επιζώντες να σχετίζονται, να παντρεύονται, να συνεργάζονται επαγγελματικά, να παραμένουν στον τόπο τους ή να μεταναστεύουν. Διερωτάται για τους τρόπους με τους οποίους γράφουν για όλα αυτά και εκφράζουν τα συναισθήματά τους. Για τις μεγάλες αλλά και τις μικρές χειρονομίες, για «ένα μικρό ναι, ένα μικρό όχι, που αρκούν για να εξοντώσουν ένα σύνταγμα από δραγόνους», όπως έγραφε ο Μπέκετ. Χειρονομίες που έρχονται από μια μακρά πολιτισμική παράδοση. Τρόποι που κλονίστηκαν από το ναυάγιο και όμως επιβιώνουν για να κρατούν το νήμα μιας συνέχειας με τα προπολεμικά χρόνια, μέχρις ότου υποχωρήσουν για να δώσουν τη θέση τους σε νέους τρόπους, νέες συνήθειες, νέες μόδες, μέσα στα χρόνια εκείνα που οι δυσκολίες ήταν ευθέως ανάλογες με τις προσπάθειες και τις ελπίδες των ανθρώπων.
Ρούνεϋ Σάλλυ
Πέρα από το γεγονός ότι είναι αδέλφια, ο Πίτερ και ο Ίβαν Κούμπεκ ελάχιστα κοινά φαίνεται να έχουν μεταξύ τους. Ο Πίτερ είναι δικηγόρος στο Δουβλίνο, γύρω στα τριάντα, επιτυχημένος, ικανός και φαινομενικά άτρωτος. Όμως, μετά τον θάνατο του πατέρα τους, χρειάζεται υπνωτικά για να κοιμηθεί και πασχίζει να διαχειριστεί τη σχέση του με δύο πολύ διαφορετικές γυναίκες – την παντοτινή πρώτη του αγάπη, τη Σύλβια, και τη Ναόμι, μια φοιτήτρια η οποία αντιμετωπίζει τη ζωή σαν μια μεγάλη φάρσα. Ο Ίβαν είναι επαγγελματίας σκακιστής, είκοσι δύο ετών. Πάντα θεωρούσε τον εαυτό του κοινωνικά αδέξιο, μοναχικό, το αντίθετο από τον γοητευτικό και δημοφιλή μεγαλύτερο αδελφό του. Διανύοντας τις πρώτες εβδομάδες του πένθους του, ο Ίβαν γνωρίζει τη Μάργκαρετ, γυναίκα μεγαλύτερή του σε ηλικία, που βγαίνει από το δικό της ταραχώδες παρελθόν, και οι ζωές τους συνδέονται ακαριαία και έντονα. Για τα αδέλφια που πενθούν και τους ανθρώπους που αγαπούν, η περίοδος αυτή είναι ένα μεσοδιάστημα, ένα ιντερμέδιο, μια περίοδος πόθου και απελπισίας, ανοιχτή σε κάθε πιθανότητα, μια ευκαιρία να ανακαλύψουν πόσα μπορεί να βαστάξει μια ζωή χωρίς να διαλυθεί…
Βίτολντ Σαμπουόφσκι
Πώς ικανοποιείς τις ορέξεις ενός δικτάτορα;
Επηρεάζει το φαγητό τις αποφάσεις του;
Τι βράζει στην κατσαρόλα σου τη στιγμή που κρίνεται η ζωή των άλλων αλλά και η δική σου;
Ταξιδεύοντας σε τέσσερις ηπείρους για πάνω από τρία χρόνια, ο Πολωνός δημοσιογράφος Witold Szablowski εντόπισε και κλείστηκε στις κουζίνες με τους πιο ασυνήθιστους μάγειρες του κόσμου: τους ανθρώπους που υπηρέτησαν πέντε αιμοσταγείς δικτάτορες και έμαθαν να επιβιώνουν σε δύσκολους καιρούς. Με ρεαλισμό και αφηγηματική δεινότητα, σε έναν συνδυασμό ρεπορτάζ και βιβλίου μαγειρικής, μας παρουσιάζει κομβικές στιγμές της ιστορίας του 20ού αιώνα… μέσα από την κουζίνα.
• Τι έτρωγε ο Πολ Ποτ ενώ δύο εκατομμύρια Καμποτζιανοί πέθαιναν από την πείνα;
• Έφαγε πραγματικά ο Ίντι Αμίν ανθρώπινη σάρκα;
• Γιατί ο Φιντέλ Κάστρο είχε εμμονή με μια συγκεκριμένη αγελάδα;
• Και τι έφαγε ο Σαντάμ Χουσεΐν αφού έδωσε διαταγή να δηλητηριαστούν με τοξικά αέρια δεκάδες χιλιάδες Κούρδοι;
Λόγω της δίαιτας αυτής πεινούσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του και γι’ αυτό ήταν συχνά ευερέθιστος. Πώς επηρέαζε αυτό τις αποφάσεις του; Σκέψου, τι αποφάσεις θα έπαιρνες εσύ αν ήσουν όλη την ώρα πεινασμένος και κακόκεφος; […] Όποτε έβλεπα ότι ήταν σε πολύ κακή διάθεση του έφτιαχνα ένα επιδόρπιο. […] Αυτό λειτουργούσε. Κατάφερνα έτσι να του φτιάξω τη διάθεση. […] Ποιος ξέρει πόσες ανθρώπινες ζωές έσωσα με αυτόν τον τρόπο.
Κύριος Κ., μάγειρας του Εμβέρ Χότζα
Απόσπασμα από το βιβλίο
Τζον Μπέρτζερ
«Όταν λείπεις, είσαι, παρ’ όλα αυτά, παρούσα για μένα. Αυτή η παρουσία είναι πολυδιάστατη: αποτελείται από αμέτρητες εικόνες, περάσματα, νοήματα, πράγματα γνώριμα, ορόσημα, ωστόσο το σύνολο παραμένει σημαδεμένο από την απουσία του, καθώς είναι διάχυτη μέσα του. Είναι σαν το άτομό σου να γίνεται ένας τόπος, το περίγραμμα σου ορίζοντες. Τότε ζω μέσα σου σαν να ζω σε μια χώρα. Είσαι παντού. Ωστόσο, σ’ αυτή τη χώρα δεν μπορώ ποτέ να σε συναντήσω πρόσωπο με πρόσωπο.»
Όταν ο Τζον Μπέρτζερ έγραφε αυτό το μάλλον αταξινόμητο βιβλίο δεν φανταζόταν ότι θα κάνει πάταγο, θα μεταφραστεί σε εννέα γλώσσες και θα σημαδέψει ανεξίτηλα τη μνήμη των αναγνωστών του. Σαν ν’ ανοίγει κανείς ένα κουτί παπουτσιών και να βρίσκει ευαίσθητα ερωτικά γράμματα γεμάτα ατόφια ποίηση και σκέψεις για τη θνητότητα, την τέχνη, τον έρωτα και την απουσία, στιγμές αποκρυσταλλωμένες στο χρόνο που αιωρούνται πάνω από τα απροσδόκητα τοπία του συγγραφέα. Από τις λυρικές περιγραφές έργων του Καραβάτζιο και τις διεισδυτικές εξερευνήσεις του θανάτου ή της μετανάστευσης μέχρι την εικόνα μιας πασχαλιάς το σούρουπο στην πλαγιά του βουνού, το βιβλίο αυτό είναι μια πανέμορφη και μύχια ανταπόκριση στον κόσμο που μας περιβάλλει.




