Φιλτράρισμα

Βλέπετε 1–15 από 58 αποτελέσματα

Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης

Η Ερμούπολη της Σύρου (1821-1950). Από το Λίβερπουλ της Ανατολικής Μεσογείου στη βαμβακούπολη των Κυκλάδων.

Ιστορία

Η Ερμούπολη της Σύρου (1821-1950). Από το Λίβερπουλ της Ανατολικής Μεσογείου στη βαμβακούπολη των Κυκλάδων.

Χρήστος Λούκος

Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου-Κριτικής 2023

«Το προσωπικό κίνητρο για τη μελέτη της Ερμούπολης ενισχύθηκε από τη γοητεία που είχε η δημιουργία μιας πόλης εκ του μηδενός μέσα στο καμίνι της Ελληνικής Επανάστασης και η πράγματι εντυπωσιακή ανάπτυξή της: αποτέλεσε μια από τις σημαντικότερες πόλεις του ελληνικού κράτους τον 19ο αιώνα και συγχρόνως σημαντικό διαμετακομιστικό κέντρο του διεθνούς εμπορίου μεταξύ Ανατολής και Δύσης, η εμβέλεια του οποίου ήταν αισθητή στις δύο πλευρές του Αιγαίου και γενικότερα στην Ανατολική Μεσόγειο. Ήταν φανερό ότι τις τύχες της πόλης στην περίοδο της ακμής της διεύθυνε μια αστική τάξη που διατηρούσε, λόγω της οικονομικής της δύναμης, αρκετή ανεξαρτησία από την κεντρική εξουσία και μπόρεσε να αποτυπώσει τις απόψεις της στη φυσιογνωμία του οικισμού αλλά και σε πολλές όψεις της κοινωνικής ζωής.

Η εντύπωση που προκάλεσε η Ερμούπολη στον νεαρό βασιλιά Γεώργιο Α΄ κατά την πρώτη επίσκεψή του σε αυτήν –ο οποίος είπε ότι του θύμισε το Λίβερπουλ– μου έδωσε αφορμή για το πρώτο σκέλος του υπότιτλου του βιβλίου. Ένα άλλο κίνητρο, ίσως το πιο ελκυστικό, ήταν να ερευνηθεί πώς βίωσαν οι Ερμουπολίτες την παρακμή της πόλης τους από τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα. Ποιες αντιστάσεις και εναλλακτικές λύσεις πρόβαλαν, ποιες αντισταθμίσεις αναζήτησαν για να διατηρήσουν κάπως τις παλαιές ισορροπίες, όχι μόνον οικονομικές. Εδώ ξεχωρίζει η τολμηρή απόφαση μερικών κεφαλαιούχων της να ιδρύσουν μεγάλες κλωστοϋφαντουργικές μονάδες στο γύρισμα του αιώνα, να απασχολήσουν εκατοντάδες άνεργων ή υποαπασχολούμενων ανδρών και πλήθος γυναικών. Δημιουργήθηκε έτσι μια πραγματική βαμβακούπολη, που το όνομά της δόθηκε στο δεύτερο σκέλος του υπότιτλου του βιβλίου.

Με τον νέο αυτόν οικονομικό προσανατολισμό η πόλη μπόρεσε να διατηρήσει μια σημαίνουσα θέση μεταξύ των μεγάλων ελληνικών επαρχιακών πόλεων. Κι εδώ η άφιξη μερικών χιλιάδων Μικρασιατών προσφύγων τόνωσε πληθυσμιακά την κοινωνία και επέτρεψε ποικίλες αλληλοσυμπληρώσεις. Από τις αρχές, ωστόσο, της δεκαετίας του 1930 η πόλη θα βιώσει και αυτή τη μεγάλη οικονομική κρίση. Στην Κατοχή θα χάσει από την πείνα περίπου το 1/3 του πληθυσμού της, ποσοστό θνησιμότητας μεγαλύτερο αναλογικά και από αυτό της Αθήνας. Η μεταπολεμική πραγματικότητα θα είναι οδυνηρή. Με δυσκολία επουλώνονται οι πληγές της ξενικής κατοχής, ενώ προστίθενται νέες λόγω του Εμφυλίου, με το τέρμα του οποίου σταματά και η αφήγηση».
[Από τον Πρόλογο του βιβλίου]

Προσθήκη
€25.00
Ο Νέρωνας και η Ελλάδα

Ιστορία

Ο Νέρωνας και η Ελλάδα

Γιώργος Μητρόπουλος

Όταν, σε επιστολή που του έστειλε, ο απελεύθερος Ήλιος τού έγραψε ότι τα θέματα της Ρώμης καθιστούν αναγκαία την παρουσία του, ο Νέρωνας του απάντησε από την Ελλάδα: «Αν και αυτή είναι η συμβουλή σου, και η ευχή σου είναι να επιστρέψω γρήγορα, θα έπρεπε μάλλον να με συμβουλεύεις και να εύχεσαι να επιστρέψω αντάξιος του Νέρωνα».

Το βιβλίο αποσκοπεί κυρίως στο να φωτίσει τη δράση ενός Ρωμαίου αυτοκράτορα που η αλληλεπίδρασή του με τον ελλαδικό χώρο υπήρξε έντονη και ιδιαίτερη. Διαβόητος στο ευρύ κοινό ως παράφρων και εμπρηστής της Ρώμης, ο Νέρωνας έχει δημιουργήσει τον δικό του μύθο, που μέχρι σήμερα επιβάλλεται στα ιστορικά γεγονότα και τα επικαλύπτει. Το βιβλίο επανεξετάζει τη σύνδεση του αυτοκράτορα με την Ελλάδα (ρωμαϊκή επαρχία της Αχαΐας) και το ταξίδι του εκεί, το οποίο χαρακτηρίστηκε από γεγονότα που σημάδεψαν την ηγεμονία του: Ο Νέρωνας συμμετείχε στους μεγάλους πανελλήνιους αγώνες ως κιθαρωδός, ηθοποιός, αρματηλάτης και κήρυκας. Επίσης, άρπαξε λαμπρά έργα τέχνης, αποπειράθηκε να διανοίξει τον Ισθμό της Κορίνθου και χάρισε την ελευθερία σε ολόκληρη την επαρχία· ενέργειες πρωτόγνωρες, αντιφατικές, που εξάπτουν την περιέργεια ως προς τα κίνητρα και τους σκοπούς τους. Μπορεί άραγε, πέρα από την ιδιαίτερη ψυχοσύνθεση του αυτοκράτορα, η δραστηριότητα του Νέρωνα στην ελληνική περιοδεία του να ενταχθεί σε ένα συνεκτικό πλαίσιο ή τουλάχιστον να ερμηνευτεί λογικά;

Προσθήκη
€22.00

Σχετικό Περιεχόμενο

Από το παγκόσμιο στο τοπικό. Η Τουρκία στη μακρά δεκαετία του 1960

Ιστορία

Από το παγκόσμιο στο τοπικό. Η Τουρκία στη μακρά δεκαετία του 1960

Συλλογικό

H δεκαετία του 1960 υπήρξε μια εποχή ριζικών κοινωνικών, πολιτικών και πολιτισμικών μετασχηματισμών σε παγκόσμιο επίπεδο. Εποχή μεστή από γεγονότα και εξελίξεις, από φοιτητικές εξεγέρσεις μέχρι μαζικές απεργίες και νέα πολιτικά οράματα, η λεγόμενη «μακρά δεκαετία» ανέδειξε την ανάγκη για έναν διαφορετικό τρόπο οργάνωσης της κοινωνίας. Η Τουρκία, παρότι συχνά αντιμετωπίζεται ως «περιφερειακή» περίπτωση, δεν αποτέλεσε εξαίρεση σε αυτή την παγκόσμια κινητικότητα. Ο παρών συλλογικός τόμος εντάσσει τη μακρά δεκαετία του 1960 της Τουρκίας στο ευρύτερο διεθνές πλαίσιο, προσφέροντας μια πολύπλευρη ανάλυση των κοινωνικών και πολιτικών ρηγμάτων της εποχής. Τα κείμενα εξετάζουν το φοιτητικό και νεανικό κίνημα, τις ιδεολογικές μετατοπίσεις της Αριστεράς και τη σχέση της με τον στρατό, τον αντι-ιμπεριαλιστικό λόγο και τον κεμαλισμό, τη ριζοσπαστικοποίηση των Κούρδων, τη θέση των εργαζομένων και τις προκλήσεις του γυναικείου κινήματος. Παράλληλα, εστιάζουν στον ρόλο της κουλτούρας ―της ποίησης, του κινηματογράφου και της μουσικής― ως φορέα πολιτικής έκφρασης και κοινωνικής κριτικής. ­Υιοθετώντας μια διεπιστημονική και συγκριτική προσέγγιση, το βιβλίο επιχειρεί να γεφυρώσει το τοπικό με το παγκόσμιο και να καλύψει ένα σημαντικό κενό τόσο στην τουρκική όσο και στη διεθνή βιβλιογραφία για τα long 60s. Ένα έργο αναφοράς για όσους ενδιαφέρονται για την Τουρκία, τις παγκόσμιες εξεγέρσεις του 20ού αιώνα και τις μεταμορφώσεις της κοινωνικής ιστορίας.

Προσθήκη
€22.00

Σχετικό Περιεχόμενο

Με τους Ευρωπαίους περιηγητές στα χαμάμ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

Κοινωνιολογία

Με τους Ευρωπαίους περιηγητές στα χαμάμ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

Αλίκη Ασβεστά, Ιόλη Βιγγοπούλου

Όταν οι Δυτικοευρωπαίοι περιηγητές ταξίδευαν στην Ανατολή —από τα μέσα του 16ου μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα— συνάντησαν πολλά αξιοπερίεργα και αξιομνημόνευτα. Ανάμεσα σ’ αυτά ήταν και ο κόσμος των χαμάμ. Εκατό και πλέον περιηγητές δεν παρέλειψαν να καταγράψουν στα ταξιδιωτικά τους χρονικά με λόγο γλαφυρό, με πρωτότυπες εικόνες και με πολλές λεπτομέρειες όλα όσα βίωσαν και τους εντυπωσίασαν στα χαμάμ· ήταν εμπειρία πρωτόγνωρη γι’ αυτούς.

Γιατί άραγε οι περιηγητές εντυπωσιάζονται τόσο από τα επιβλητικά δημόσια και ιδιωτικά λουτρά στην Οθωμανική Αυτοκρατορία; Για ποιους λόγους, με ποιους τρόπους και ποιους πόρους οικοδομούνται τα χαμάμ και πώς οργανώνεται και συντηρείται η λειτουργία τους; Τι σημαίνει για τις γυναίκες η επίσκεψη στα χαμάμ και πώς οι περιηγητές μεταπλάθουν στις αφηγήσεις τους τον σαγηνευτικό και απαγορευτικό γι’ αυτούς κόσμο των γυναικών; Οι περιη­γητές εξηγούν τους λόγους της αθρόας προσέλευσης στα χαμάμ: λόγοι συνδεδεμένοι με τους θρησκευτικούς κανόνες των μουσουλμάνων, λόγοι υγείας και υγιεινής, καλλωπισμού, ψυχαγωγίας και απόλαυσης. Τα λουτρά στην Αρχαιότητα και τα κατάλοιπά τους κατά την εποχή των ταξιδιών των Ευρωπαίων, τα εντυπωσιακά κτίσματα των χαμάμ, οικοδομημένα χάρη στις ευεργεσίες εύπορων μουσουλμάνων, οι προηγμένες εγκαταστάσεις θέρμανσης και υδροδότησης, αλλά και οι εργαζόμενοι, ο εξοπλισμός, τα σύνεργα και τα προϊόντα που χρησιμοποιούνταν, κατέχουν σημαντική θέση στα έργα τους.

Στα χαμάμ ζυμώθηκαν συλλογικές μνήμες, συμπεριφορές και πρακτικές. Ο συγχρωτισμός ατόμων ανεξαρτήτως θρησκευτικού δόγματος ή εθνότητας, το εκτεθειμένο στη δημόσια θέαση γυμνό ή ημίγυμνο σώμα των λουομένων, ο απροσπέλαστος κόσμος των γυναικών, που η επίσκεψή τους στα λουτρά αποτελούσε τη μόνη κοινωνική τους διέξοδο, και όλες οι αργόσυρτες διαδικασίες περιποίησης και ανάπαυλας —σκηνές και πράξεις άγνωστες στις πατρίδες των περιηγητών— ξεδιπλώνονται με λέξεις και εικόνες, και μας μεταφέρουν σπάνιες πληροφορίες για όσα εκτυλίσσονταν στα χαμάμ.

Προσθήκη
€30.00
Γεωπολιτική του Σινεμά

Τέχνη

Γεωπολιτική του Σινεμά

Κλοΐ Ντελαπόρτ

Από την παγκοσμιοποίηση στην εποχή της πλατφόρμας.

Με αφορμή τη ρωσοουκρανική σύγκρουση και τη χρήση του κινηματογράφου ως εργαλείου προπαγάνδας στο πλαίσιο της συγκεκριμένης διαμάχης, η συγγραφέας αναλαμβάνει ένα καινοτόμο εγχείρημα, αυτό της ανάδειξης των γεωπολιτικών παραμέτρων της κινηματογραφικής παραγωγής εν γένει. Η ανάλυσή της, η οποία αντλεί εννοιολογικά εργαλεία από ποικίλα γνωστικά πεδία, καταδεικνύει ότι τα κινηματογραφικά τεκταινόμενα είναι αδιαχώριστα από τις γεωπολιτικές δυναμικές που καθορίζουν τις σχέσεις μεταξύ κρατών ή/και μεταξύ τοπικών κοινοτήτων μέσα στα όρια της ίδιας εθνικής επικράτειας.

Πρόκειται για δυναμικές οι οποίες τροφοδοτούνται αφενός από τη χρήση του κινηματογράφου ως όπλου ήπιας ισχύος που «μεταφέρει αξίες και ιδεολογία», αφετέρου από τη θεμελιώδη στόχευση των κυρίαρχων κινηματογραφικών βιομηχανιών να επεκτείνουν τις οικονομικές τους δραστηριότητες πέρα από τα εθνικά τους σύνορα ή ακόμα και σε βάρος εγχώριων βιομηχανιών στις οποίες αντιπροσωπεύονται μειονοτικές κοινότητες.

Το βιβλίο αυτό αρθρώνει έναν στοχασμό πάνω στα πολυδιάστατα γεωπολιτικά διακυβεύματα του σινεμά τον 21ο αιώνα, στοχασμό ο οποίος τα τοποθετεί εκ νέου σε μια ιστορία του σινεμά που έχει ήδη έναν αιώνα πίσω της. Από την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας του φιλμ στην έλευση της εποχής με τις πλατφόρμες βίντεο on demand, το ανά χείρας βιβλίο εξετάζει όσα έκαναν οι δημόσιοι και ιδιωτικοί δρώντες του σινεμά και των οπτικοακουστικών μέσων προκειμένου να καταλάβουν κυρίαρχες θέσεις στην κινηματογραφική αγορά, διαμορφώνοντας ταυτόχρονα το πλαίσιο μέσα στο οποίο καλείται να λειτουργήσει το σινεμά ως παραγωγική διαδικασία, καταναλωτικό προϊόν, αλλά και μορφή τέχνης.

Προσθήκη
€18.00
Πύλες εξόδου προς την Αμερική

Ιστορία

Πύλες εξόδου προς την Αμερική

Γιώτα Τουργέλη

Η οικονομία της υπερατλαντικής μετανάστευσης στα ελληνικά λιμάνια (1890-1940)

Μια ανεξερεύνητη έως τώρα πτυχή της ιστορίας της υπερπόντιας ελληνικής μετανάστευσης των αρχών του 20ού αιώνα αποτελούν οι νέες οικονομικές λειτουργίες που αναπτύχθηκαν σε πόλεις-λιμάνια του ελληνικού κράτους οι οποίες διασυνδέθηκαν απευθείας με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και διαχειρίστηκαν την οργάνωση της μεταναστευτικής κινητικότητας έως και τον Μεσοπόλεμο.

Η παρούσα μελέτη εστιάζει σε αυτές τις «μεταναστευτικές πύλες» και στην οικονομία τους. Πρωταγωνιστούν το λιμάνι της Πάτρας, η εταιρεία «Αυστροαμερικάνα», το γραφείο «Γ. Μόρφυ και υιός, Κρωββ & Στίβενς» και τα υπόλοιπα μεταναστευτικά πρακτορεία στην οδό Αγίου Ανδρέου, ο εμπορικός και εργατικός κόσμος της παραλιακής ζώνης, το αμερικανικό προξενείο, οι Έλληνες και οι Ανατολίτες μετανάστες-καταναλωτές, τα κυκλώματα παράνομης διακίνησης μεταναστών, οι οργανωμένες εκδρομές των ελληνο­αμερικανικών συλλόγων του Μεσοπολέμου και ο «πόλεμος των λιμανιών». Η μεταναστευτική οικονομία της Πάτρας διασταυρώνεται με τις εργασίες μεγάλων μεσογειακών και δυτικοευρωπαϊκών συγκοινωνιακών κόμβων και τις δραστηριότητες μικρότερων λιμανιών της Πελοποννήσου, όπως η Καλαμάτα, το Γύθειο και το Κατάκολο· διαπλέκεται κυρίως με τις κρατικές μεταναστευτικές πολιτικές, το ελληνικό εφοπλιστικό κεφάλαιο και τα ανταγωνιστικά συμφέροντα του Πειραιά.

Στις Πύλες η υπερατλαντική μετανάστευση αναδεικνύεται ως μια διαμεσολαβημένη κινητικότητα, μια κερδοφόρα και ταυτόχρονα εύθραυστη οικονομική επιχείρηση με διεθνικό χαρακτήρα και μετασχηματιστική επίδραση σε τοπικό επίπεδο.

Προσθήκη
€18.00
Οδύσσεια

Κλασσική Γραμματεία

Οδύσσεια

Όμηρος

Τη μετάφραση της Oδύσσειας από τον Γ. Ψυχουντάκη -που κυκλοφόρησε σε πρώτη έκδοση το 1979- διέκριναν από την πρώτη στιγμή το δέσιμο του κρητικού λόγου με τον ομηρικό, και η χρησιμοποίηση για πρώτη φορά της ρίμας στην απόδοση του ανομοιοκατάληκτου πρωτοτύπου. H κύρια διαφορά εδώ ήταν ότι δεν μιλούσε ένας λόγιος μεταφραστής, αλλά ένας απλός άνθρωπος, που ξαναδημιουργούσε τον Όμηρο, αφού πρώτα τον είχε νιώσει και αφομοιώσει. Διατηρούσε το ποιητικό περιεχόμενο, την ψυχή του κειμένου, και το απέδιδε με την αβίαστη φυσικότητα του ανόθευτου λόγου, που ζει ακόμη και σήμερα στο κρητικό χωριό. Mαζί με το ριζίτικο τραγούδι, που δεν πέθανε, ζει λοιπόν ακόμη στην Kρήτη, ενώ σε πολλά άλλα μέρη τυποποιείται και στερεύει, ένας λόγος τόσο ζωντανός και εκφραστικός, άξιος να αποδώσει τον Όμηρο.

 

Προσθήκη
€23.00
Αφρική. Μια εισαγωγή. 

Ιστορία

Αφρική. Μια εισαγωγή. 

Γιούστας Πάλμερ

Στη δυτική κοινή γνώμη, στην Ευρώπη και ιδίως την Αμερική, το αφήγημα που κυριαρχεί σχετικά με την Αφρική είναι μονοδιάστατο: πρόκειται για μια ήπειρο που αντιμετωπίζεται συλλήβδην ως συνώνυμο της ακραίας φτώχειας, της οικονομικής υστέρησης, της εστίας ασθενειών όπως το AIDS και ο Έμπολα, που απειλούν όλο τον πλανήτη, της πολιτικής βίας, των εμφυλιοπολεμικών συγκρούσεων. Η «μαύρη» Αφρική είναι ο βολικός αντίποδας που επιβεβαιώνει, ως αντιδιαμετρικός πόλος, την ανωτερότητα και την αυταρέσκεια της Δύσης. Το αφήγημα αυτό, κατάλοιπο εν μέρει μιας αποικιοκρατικής αντίληψης, έχει ως βασικό του έρεισμα την άγνοια και την άκριτη αναπαραγωγή στερεοτύπων από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης σε παγκόσμιο επίπεδο.

Με την εισαγωγική του μελέτη ο καθηγητής αφρικανικών σπουδών Eustace Palmer, με καταγωγή από τη Σιέρρα Λεόνε, επιχειρεί να αναιρέσει αυτό το μονοδιάστατο αφήγημα συνθέτοντας ένα μεγάλο «εγκυκλοπαιδικό» πανόραμα της άγνωστης, ουσιαστικά, ηπείρου: επισκοπεί τη φυσική γεωγραφία της Αφρικής, την περίπλοκη ιστορία της ως τον 21ο αιώνα —δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στην περίοδο της ιμπεριαλιστικής επέκτασης των Ευρωπαίων, της αποικιοκρατίας και της ανεξαρτησίας—, περιγράφει τα πολιτικά και κοινωνικά συστήματα, αναλύει την οικονομία, τα περιβαλλοντικά και υγειονομικά προβλήματα, την εκπαίδευση, τη θρησκεία, την τέχνη και τη λογοτεχνία. Η προσιτή και εύληπτη πραγμάτευσή του, χωρίς εξιδανικεύσεις και ωραιοποιήσεις, βοηθά τον αναγνώστη να εξοικειωθεί με το παρελθόν και το παρόν της αφρικανικής ηπείρου, αναδεικνύοντας έναν κόσμο πολυσύνθετο και δυναμικό, που πλέον διεκδικεί τον δικό του ιδιαίτερο ρόλο στον πολυπολικό κόσμο του 21ου αιώνα.

Προσθήκη
€22.00
Η συμβιωτική περιπέτεια

Επιστήμες

Η συμβιωτική περιπέτεια

Γιάννης Μανέτας

Η καταγωγή της γεωργίας και της κτηνοτροφίας, και οι βιολογικές και κοινωνικές τους συνέπειες.

Με την εμφάνιση της ζωής στη Γη ξεκίνησε ένας δαρβινικός διάλογος μεταξύ έμβιων όντων και άβιου περιβάλλοντος, που αενάως αλληλοεπηρεάζονται και αλλάζουν. Και όταν η εξέλιξη τα έφερε έτσι ώστε να εμφανιστεί και η ανθρώπινη νοημοσύνη, μια τρίτη ειδοποιός συνιστώσα ήρθε να εμπλακεί στον διάλογο. Αρχικά, η πολιτισμική εξέλιξη άσκησε ήπια επίδραση στα γήινα πράγματα. Μέχρι που φτάσαμε στην περίοδο την οποία οι γεωλόγοι ονόμασαν Ολόκαινο και οι αρχαιολόγοι Νεολιθική Επανάσταση, οπότε εγκαθιδρύθηκε μια ισχυρή βιολογική συμβίωση: η υιοθέτηση από τον άνθρωπο της γεωργίας και της κτηνοτροφίας. Έκτοτε τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν ραγδαία: για πρώτη φορά στην ιστορία του πλανήτη ένα και μοναδικό είδος, ο Homo sapiens, αναγορεύτηκε σε κυρίαρχο παίκτη.

Ωστόσο, η εξημέρωση ζώων και φυτών δεν άλλαξε μόνο το πώς ο άνθρωπος εξασφαλίζει την τροφή του. Επηρέασε βαθιά τη βιολογία, την υγεία, τον τρόπο ζωής, τις κοινωνικές δομές, την ιδεολογία, τα κοσμοθεωρητικά συστήματα και, τελικά, την ίδια του τη συμπεριφορά.

Το βιβλίο αυτό αφηγείται το πότε, πώς και γιατί ο παλαιολιθικός άνθρωπος αντικατέστησε το κυνήγι, τη συλλογή τροφής από τη φύση και τη νομαδική ζωή με τη γεωργία, την κτηνοτροφία και την εδραία διαβίωση. Το πότε, πώς και γιατί τούτες οι αλλαγές οδήγησαν στην ανάπτυξη τεχνολογικού πολιτισμού και στη συσσώρευση πλούτου και ανθρώπων. Συνάμα όμως και στην υποχώρηση του εξισωτικού, γενναιόδωρου και συνεργατικού παλαιολιθικού ήθους, επιτρέποντας τη σταδιακή εμφάνιση των σημερινών ανταγωνιστικών κοινωνιών με την έκδηλη ανισότητα.

Προσθήκη
€18.00
Τα πρώτα βήματα

Κοινωνιολογία

Τα πρώτα βήματα

Τζέρεμυ ντε Σίλβα

Η όρθια βάδιση και η ανάδυση της ανθρώπινης υπόστασης

Ο άνθρωπος είναι το μοναδικό θηλαστικό που περπατάει σε δύο πόδια και όχι σε τέσσερα. Από εξελικτική σκοπιά, αυτό είναι μάλλον παράλογο, αφού τον κάνει να κινείται πιο αργά. Επιπλέον, τον ταλανίζει με διάφορες παθήσεις, όπως κήλες, κιρσούς ή πόνους στη μέση. Κι όμως, ο άνθρωπος είναι ακόμα εδώ. Επομένως, η βάδιση στα δύο πόδια πρέπει τελικά να του δίνει κάποιο σημαντικό πλεονέκτημα.

“Τα πρώτα βήματα”, βραβευμένο με το W.W. Howells Book Prize της Αμερικανικής Εταιρείας Ανθρωπολογίας και ένα από τα καλύτερα επιστημονικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με το Science News, είναι ένα συναρπαστικό αφήγημα που μας ταξιδεύει στο παρελθόν, αποκαλύπτοντας την προέλευση της όρθιας βάδισης. Με βάση μελέτες που διεξάγονται εδώ και δεκαετίες, είτε σε θέσεις όπου έχουν εντοπιστεί απολιθώματα είτε σε επιστημονικά εργαστήρια, ο Τζέρεμυ Ντε Σίλβα ζωντανεύει το ταξίδι του ανθρώπινου είδους προς την κατάκτηση της όρθιας βάδισης. Με τρόπο εξόχως γλαφυρό, παρουσιάζει το πώς ο διποδισμός υπήρξε στην πραγματικότητα μια «γέφυρα» για την απόκτηση άλλων χαρακτηριστικών που παγίωσαν την ανθρώπινη υπόστασή μας – από την ανάπτυξη τεχνολογικών δεξιοτήτων μέχρι τη δίψα μας για εξερεύνηση και τη χρήση της γλώσσας.

Ο Ντε Σίλβα χρησιμοποιεί πολλά δεδομένα ανατομίας και εξέλιξης για να περιγράψει τι ωθεί ένα βρέφος που μπουσουλάει να σηκωθεί στα δυο του πόδια· τις διαφορές στον τρόπο με τον οποίο περπατούν οι άνδρες και οι γυναίκες· το κόστος που ενέχει η όρθια βάδιση, αλλά και τους κινδύνους κατά τον τοκετό. Υποστηρίζει ότι η όρθια βάδιση πιθανότατα έθεσε τα θεμέλια για την ενσυναίσθηση, τη συμπόνια και τον αλτρουισμό που χαρακτηρίζουν το είδος μας, γνωρίσματα τα οποία μας βοήθησαν να κυριαρχήσουμε πάνω στη Γη και να γίνουμε ένα από τα πιο εντυπωσιακά αλλά και επικίνδυνα είδη στον πλανήτη.

Προσθήκη
€20.00
Τα απομνημονεύματα μου

Βιογραφία - Μαρτυρίες

Τα απομνημονεύματα μου

Σωτήρης Σπαθάρης

Ο καραγκιοζοπαίχτης και οικοδόμος Σωτήρης Ευγενίου Σπαθάρης (1887‒1974) είναι ο πρώτος Έλληνας λαϊκός καλλιτέχνης που έγραψε εκτενή κείμενα για τη ζωή του και για την τέχνη του. Ξεχωριστά, απολαυστικά και από πολλές απόψεις χρήσιμα τα κείμενα αυτά, πολύ ενδιαφέρουσα η ιστορία της συγγραφής τους, μεγάλη η περιπέτεια των χειρογράφων που τα διασώζουν.

Τα «απομνιμονέματά» του τα έγραψε ο Σπαθάρης τρεις φορές: μία το 1944, μία από το 1950 ώς το 1955, και μια τρίτη από το 1957 ώς το 1959. Η τελευταία εκδοχή, γραμμένη επειδή τα προηγούμενα χειρόγραφα είχαν χαθεί, εκδόθηκε στις αρχές του 1960, «λογοκριμένη» όμως και με γλωσσικές επεμβάσεις αρκετές. Τώρα τα χαμένα χειρόγραφα βρέθηκαν και στον παρόντα τόμο εκδίδονται για πρώτη φορά οι δύο παλαιότερες και πολύ αξιολογότερες μορφές του σπουδαίου αυτού έργου. Είναι ένας «άλλος» Σπαθάρης: η γλώσσα διαφέρει, μεγαλύτερο διάστημα καλύπτεται (π. 1894‒1953), άγνωστα από αλλού επεισόδια εμφανίζονται, άλλα, γνωστά, περιγράφονται ζωηρότερα και εκτενέστερα. Ειλικρινής και έντιμος αφηγητής μοιάζει αυτός ο χαρισματικός και φιλότιμος αλλά και δύσκολος και σκληρός άνθρωπος, καθώς μας μιλά για τις αδυναμίες και τις αποτυχίες του με την ίδια ενάργεια και γλαφυρότητα που παρουσιάζει τα προτερήματα και τις επιτυχίες του.

Πέρα από την αξία που έχουν ως σπουδαία πηγή για την ιστορία του ελληνικού θεάτρου σκιών, αλλά και για τον τρόπο που βίωνε τη «μεγάλη ιστορία» ένας εκπρόσωπος των φτωχών λαϊκών στρωμάτων της πρωτεύουσας, τα απομνημονεύματα του Σπαθάρη, που εκδίδονται εδώ χωρίς περικοπές και γλωσσικές επεμβάσεις, αποτελούν σημαντικότατο μνημείο λόγου. Πόσοι φορείς της προφορικής παράδοσης, που δεν διάβαζαν και με δυσκολία έγραφαν, θέλησαν και κατόρθωσαν να συντάξουν τόσο μεγάλα αυτοβιογραφικά κείμενα στη χώρα μας αλλά και αλλού;

Στην εισαγωγή του επιμελητή της έκδοσης Γιάννη Κόκκωνα, πέρα από τα εντελώς απαραίτητα βιογραφικά στοιχεία του Σπαθάρη, θα βρει ο αναγνώστης την ιστορία της συγγραφής των κειμένων, των προσπαθειών για την έκδοσή τους και της τύχης των χειρογράφων. Κάμποσα συμπληρωματικά κείμενα και παραλλαγές ορισμένων αφηγήσεων που σώθηκαν, μαζί με άλλα κείμενα του συγγραφέα μας δημοσιευμένα σε περιοδικά και εφημερίδες από το 1945 ώς το 1965, έχουν μπει σε τέσσερα παραρτήματα. Επεξηγηματικά σχόλια, γλωσσάρι και ευρετήριο συμπληρώνουν τον τόμο, ενώ η προερχόμενη από διάφορες πηγές διάσπαρτη εικονογράφηση υποστηρίζει, τρόπον τινά, οπτικά την αφήγηση.

Προσθήκη
€25.00
Η δίκη του Γαλιλαίου

Επιστήμες

Η δίκη του Γαλιλαίου

Κώστας Γαβρόγλου

Η Δίκη του Γαλιλαίου αποτελεί ορόσημο στην ιστορία της επιστήμης αλλά και στη διανοητική ιστορία των νεότερων χρόνων. Στο βιβλίο αυτό ανασυγκροτείται το πλαίσιο στο οποίο διαδραματίζονται οι εξελίξεις που καταλήγουν στη Δίκη, μέσα από τις επιστημονικές, φιλοσοφικές, θεολογικές, πολιτικές και ιδεολογικές διαμάχες της εποχής, τον Τριακονταετή Πόλεμο και την ολοένα και πιο έντονη παρουσία των Ιησουιτών στην εκπαίδευση. Η ανασυγκρότηση του πλαισίου βασίστηκε στο αρχειακό υλικό του ίδιου του Γαλιλαίου, στα δημοσιευμένα και αδημοσίευτα έργα του, στα αρχεία της Ιεράς Εξέτασης, καθώς και στην αλληλογραφία μεταξύ των μελών ενός εκτεταμένου δικτύου συμμάχων αλλά και εχθρών του Γαλιλαίου. Σκιαγραφούνται επίσης οι σημαντικότερες εξελίξεις στη διάρκεια των 350 ετών από το τέλος της Δίκης, όταν πολλοί λόγιοι θέλησαν να υπερασπιστούν τον Γαλιλαίο, ενώ άλλοι θέλησαν να επιχειρηματολογήσουν πως η Εκκλησία έπραξε καλώς.

Το 1616 ο Γαλιλαίος είχε αποδεχτεί στους περιορισμούς των αποφάσεων της Ιεράς Εξέτασης. Όμως με το βιβλίο που γράφει το 1632 προσπαθεί να δοκιμάσει τα όρια αυτών των περιορισμών. Κι ακόμα, θεωρεί πως ο Πάπας -και χάριν της μακροχρόνιας σχέσης τους αμοιβαίου σεβασμού, πριν από την εκλογή του- δεν θα έφτανε στα άκρα παραπέμποντάς τον στην Ιερά Εξέταση. Ωστόσο, η απόλυτη εξουσία της Εκκλησίας απαιτούσε απόλυτη υπακοή· έτσι, ο Πάπας μετατράπηκε στον δριμύτερο κατήγορό του.

Στη “Δίκη του Γαλιλαίου” προβάλλεται η θέση ότι το πρόβλημα για την Καθολική Εκκλησία δεν ήταν τόσο η θεολογικά αιρετική άποψη περί κίνησης της Γης όσο το ότι μια νέα κοσμολογία θα οδηγούσε σε έναν νέο τρόπο θέασης της φύσης· και τότε ο αριστοτελισμός, που είχε ήδη δεχτεί πολλά πυρά, θα κατέρρεε, μαζί με το σύστημα ιδεών που στήριζε την τεράστια κοινωνική εξουσία φιλοσόφων και θεολόγων. Οι αστρονόμοι, οι μαθηματικοί και οι τεχνίτες θα άρχιζαν να παίζουν κυρίαρχο ρόλο, οι κοινωνικοί συσχετισμοί θα άλλαζαν. Αυτά ήθελε να αποφύγει η εκκλησιαστική εξουσία τον 17ο αιώνα, και οι παραδοσιακές ερμηνείες των Γραφών τής έδιναν το καλύτερο άλλοθι για να το πετύχει. Ο ανυπάκουος Γαλιλαίος θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα σύμβολο ατίθασου πνεύματος που θα υπονόμευε τη διανοητική ηγεμονία της Εκκλησίας.

Προσθήκη
€22.00
Συνείδηση. Η προέλευση της ηθικής διαίσθησης

Ψυχολογία

Συνείδηση. Η προέλευση της ηθικής διαίσθησης

Πατρίσια Τσέρτσλαντ

Υποψήφιο για το Βραβείο Pen/E.O. Wilson Literary Science Writing του έτους 2020, το ανά χείρας βιβλίο της Patricia S. Churchland εξετάζει δύο καίρια ερωτήματα: Γιατί όλες οι ανθρώπινες κοινωνικές ομάδες έχουν αναπτύξει συστήματα ηθικών αξιών; Και πώς διαμορφώνονται τα συστήματα αυτά; Συνδυάζοντας δεδομένα από τη νευροεπιστήμη, τη γενετική και τη μελέτη του φυσικού περιβάλλοντος, η Churchland αποπειράται να εξηγήσει πώς διαμορφώνεται ο εγκέφαλός μας έτσι ώστε να συνάπτουμε σχέσεις, να νοιαζόμαστε για τα παιδιά μας και να λαμβάνουμε αποφάσεις βάσει της προσωπικής μας κρίσης περί «σωστού και λάθους», ενώ παράλληλα διερευνά την περίπτωση ψυχοπαθών ανθρώπων που στερούνται ηθική.

Το βιβλίο προσφέρει στον αναγνώστη μια ανατρεπτική, όσο και συναρπαστική, θεώρηση για την προέλευση των ηθικών μας πεποιθήσεων. Με διορατικότητα, αλλά και τόλμη, η Churchland παρουσιάζει ιδέες που μπορούν να θέσουν υπό αμφισβήτηση όλα όσα νομίζαμε ότι γνωρίζουμε για την «καλή συμπεριφορά» στους ανθρώπους. Εξετάζει θέματα που με δυσκολία συζητιούνται στη δημόσια σφαίρα, ρίχνοντας φως σε ορισμένες από τις πιο σύνθετες αλλά και πιο σημαντικές πτυχές της ανθρώπινης ύπαρξης: στην ελεύθερη βούληση, την ευσυνειδησία, τη μεταβίβαση αξιών από γενιά σε γενιά, τη θεμελίωση των κοινωνιών πάνω στην έννοια της ηθικής.

 

Προσθήκη
€20.00
Ανθολογία παραλογών

Κοινωνιολογία

Ανθολογία παραλογών

Συλλογικό

“Παραλογές” ονομάστηκαν από τους φιλολόγους τα τραγούδια με πλαστή, «πεποιημένη» υπόθεση. Οι παραλογές δεν μεταπλάθουν κάποιο πραγματικό γεγονός, το επινοούν· στηρίζονται αποκλειστικά στη φαντασία κι όχι στην άμεση εμπειρία.

Οι καταστάσεις που περιγράφονται υπακούουν στους νόμους της καθημερινής πραγματικότητας. Όπου συμβαίνει τίποτα πέρα από τους φυσικούς νόμους, αυτό γίνεται ακριβώς σαν θαύμα, θαύμα που το προκαλεί η υπερβολική ένταση του γεγονότος: καθώς η νόμιμη τάξη έχει διασαλευτεί στο έπακρο από τα όσα συμβαίνουν, αντιδρά η ίδια η φύση. Στο «Μάνα φόνισσα», το συκώτι του σφαγμένου παιδιού αποκτά φωνή για να καταγγείλει τη φρικτή ανομία· στο «Νεκρόφιλος έρως», όπου ο νέος «εφτά φορές αμάρτεψε με την αποθαμένη», ακούγεται το άγιο Πνεύμα που τον εκδιώκει από την εκκλησία. Στο τραγούδι «Του κολυμπητή», θα πάρει η θάλασσα φωνή για να επιτιμήσει τον τολμητία – ποιος άλλος θα μπορούσε να το κάνει στη μέση του πελάγους;

Στην ουσία δεν είναι παρά ο «αφηγητής» που μιλάει σε όλες τις περιπτώσεις, δανείζοντας τη φωνή του στη Φύση.

Ο πυρήνας των παραλογών είναι αναμφίβολα αρχαίος, πιθανόν και προελληνικός, πολύ συχνά και παγκόσμιος· η δομή και η μορφή τους μας οδηγούν προς μια κοινωνία πολύ πιο κοντινή: την αστική ζωή στα βενετοκρατούμενα και τα φραγκοκρατούμενα νησιά και τις παραθαλάσσιες πόλεις του 13ου ως και του 15ου αιώνα. Στην ίδια περίπου εποχή και στους ίδιους τόπους γεννήθηκαν και κυκλοφορούσαν τα έμμετρα ερωτικά μυθιστορήματα της γραπτής λογοτεχνίας, τα «Ερωτοπαίγνια» και η «Ριμάδα κόρης και νιού» – που πέρασε και στην προφορική παράδοση.

Τέλος, η έλλειψη ομοιοκαταληξίας υποδηλώνει πως η σύνθεση των παραλογών πρέπει να είχε ολοκληρωθεί πριν από τον 15ο αιώνα.

 

Προσθήκη
€10.00
Τον καιρό του λοιμού. Επιδημίες στην αρχαιότητα που ξεπέρασαν τη λογική

Ιστορία

Τον καιρό του λοιμού. Επιδημίες στην αρχαιότητα που ξεπέρασαν τη λογική

Συλλογικό

Οι μεγάλες επιδημίες ξεχώρισαν από πολύ νωρίς ως σημαντικά και αξιομνημόνευτα γεγονότα. Ο τόμος αυτός περιλαμβάνει μια πλούσια συλλογή κειμένων, τα οποία περιγράφουν από διαφορετικές οπτικές γωνίες το φαινόμενο των επιδημιών και τον αντίκτυπό τους στις αρχαίες κοινωνίες. Τα δεδομένα που παρουσιάζουν οι αρχαίοι συγγραφείς δίνουν συχνά την εντύπωση ότι ξεπερνούν την ίδια την ανθρώπινη λογική και πολλές φορές αφήνουν να διαφανεί το στοιχείο της αμφισβήτησης, της αβεβαιότητας και της αντιφατικότητας στις αντιδράσεις των ανθρώπων. Οι ασυνήθιστες και επείγουσες συνθήκες μιας φονικής επιδημίας δημιουργούσαν δυναμικές οι οποίες επηρέαζαν ιδέες και αντιλήψεις, καλλιεργούσαν νέες συνήθειες, άγγιζαν όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Η εμπειρία της πρόσφατης πανδημίας κάνει τα κείμενα αυτά να μοιάζουν ασυνήθιστα επίκαιρα. Ο σημερινός αναγνώστης θα εντοπίσει προβλήματα και ερωτήματα που πιθανόν να έχουν απασχολήσει και τον ίδιο. Μπορεί μάλιστα ο αρχαίος άνθρωπος να του φανεί λιγότερο αρχαίος και περισσότερο άνθρωπος, με τους ίδιους φόβους και την ίδια θνητότητα. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Τα βιβλία της σειράς καλούν σε έναν νέο διάλογο με την αρχαιότητα. Τα κείμενα κάθε τόμου, που προσφέρονται σε νεοελληνική απόδοση, φωτίζουν όψεις της καθημερινής ζωής, των θεσμών ή των ιδεών που εξακολουθούν να διατηρούν την επικαιρότητά τους. Επιπλέον, επιλέγονται με στόχο να αναδειχθεί τόσο ο πλούτος όσο και η ποικιλία των συμπεριφορών και των νοοτροπιών του αρχαίου κόσμου. Εμφανίζουν τους αρχαίους Έλληνες διαφορετικών εποχών και διαφορετικών πεποιθήσεων να διαλέγονται και, να αντιπαρατίθενται μεταξύ τους ή με αλλοεθνείς· και τους εθνικούς να διαλέγονται ή να αντιπαρατίθενται με Ιουδαίους ή χριστιανούς. Η αρχαιότητα προβάλλει έτσι από τη μια πλευρά επίκαιρη και από την άλλη σύνθετη, πολύμορφη και αντιφατική.

 

Προσθήκη
€10.00