Όπως ο Δάντης πορεύεται από κύκλο σε κύκλο για να φτάσει στην Κόλαση ή στον Παράδεισό του, έτσι και ο Σάμιουελ Μπέκετ τοποθετεί, καθέναν σε πολύ διακριτό κύκλο, τους τρεις κεντρικούς ήρωες των μυθιστορημάτων της τριλογίας του (“Μολλόυ”, “Ο Μαλόν πεθαίνει” και “Ο ακατονόμαστος”), προκειμένου να φτάσουν, ίσως, στην ανυπαρξία την οποία επιζητούν. Από το ένα μυθιστόρημα στο άλλο, αυτός ο κύκλος όλο και στενεύει. Ο κύκλος με τον οποίο έχουμε να κάνουμε στον “Ακατονόμαστο” περιορίζεται σε ένα σημείο: τη μαύρη τρύπα στο κέντρο ενός γαλαξία, εκεί όπου ο χωροχρόνος παραμορφώνεται, εκεί όπου όλα έλκονται και απορροφώνται, αλλά χωρίς να εξαφανίζονται. Το ον που ζει σ’ αυτό το σημείο δεν μπορεί να φέρει όνομα, γιατί πρόκειται γι’ αυτό το «εγώ» που δεν μπορεί ποτέ να ταυτοποιηθεί. Το σώμα του Ακατονόμαστου, καθηλωμένο, αδυνατεί να κάνει την παραμικρή κίνηση. Ωστόσο, έχει πράγματα «να πει». Οι προγενέστεροί του χαρακτήρες -ο Μολλόυ, ο Μαλόν και οι άλλοι- περνούν και ξαναπερνούν, περιστρέφονται γύρω του. Θα ‘λεγε κανείς ότι έχουν εξυφάνει μια συνωμοσία για να τον αναγκάσουν να συνεχίσει να είναι· δηλαδή, να τον αναγκάσουν να συνεχίσει να λέει. Οπότε ο Ακατονόμαστος θα δημιουργήσει άλλους κόσμους, θα δώσει φωνή σε άλλους εαυτούς του. Οι χαρακτήρες τους οποίους θα χρειαστεί να «προσπαθήσει να είναι» -με διαύγεια, αλλά χωρίς ποτέ να χάσει το χιούμορ του-, θα ‘ναι κατά σειράν ο Μάχουντ, ο άνθρωπος-κούτσουρο που είναι μπηγμένος σε μια γλάστρα, και μετά ο Ουέρμ με το ακαθόριστο πρόσωπο που δεν είναι παρά ένα αυτί «που πάλλεται» και μια τρομερή ανησυχία στο μοναδικό του «έντρομο μάτι». (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)
Χρήστος Λούκος
Μπορεί ο τρόπος που σκεπτόταν και δρούσε ο Ιωάννης Καποδίστριας ως Κυβερνήτης της Ελλάδος, ότι όλα σχεδόν έπρεπε να γίνουν από την αρχή ακολουθώντας μια αυστηρά ιεραρχημένη πορεία που άμεσα θα ελεγχόταν από αυτόν, να φαίνεται σήμερα σε μας, που έχουμε τη μεταγενέστερη γνώση, ρεαλιστικός, σε μερικούς ακόμη και ορθός, ιδιαίτερα αν δούμε πώς χειρίστηκαν τα μικρά ή τα μείζονα ζητήματα όσοι διοίκησαν τη χώρα στη συνέχεια. Αλλά δεν πρέπει να αγνοούμε ότι, στα καποδιστριακά χρόνια, ναι μεν σταδιακά είχε λήξει ο ένοπλος αγώνας, όμως το επαναστατικό πνεύμα και οι προσδοκίες που αυτό δημιούργησε ήταν ακόμη έντονες, όσο ανεδαφικές κι αν ήσαν κάποιες από αυτές. Όσοι αντιπολιτεύτηκαν τον Κυβερνήτη δεν ήταν μόνον εκμεταλλευτές του απλού λαού και όργανα του ξένου παράγοντα, όπως αυτός και οι οπαδοί του τόνιζαν, αλλά πολλοί από αυτούς είχαν οραματιστεί μια άλλη μετεπαναστατική κοινωνία, φιλελεύθερη, στο σχεδιασμό της οποίας ήλπιζαν ότι θα συμμετείχαν ενεργά. Δεν μπορούσαν επομένως να ανεχθούν το αυταρχικό και αυστηρά ιεραρχημένο καποδιστριακό πρότυπο οργάνωσης του νέου κράτους.
Αν όμως επικεντρωθούμε μόνο στις πράγματι συντηρητικές πολιτικές επιλογές του Καποδίστρια και δεν δούμε το σημαντικό έργο που επιτέλεσε ή προσπάθησε να επιτελέσει για την οργάνωση της Ελληνικής Πολιτείας, θα δίναμε μια μερική εικόνα μιας σύνθετης πραγματικότητας. Η εικόνα αυτή θα ήταν ακόμη περισσότερο ελλιπής αν δεν βλέπαμε τα κίνητρα και τις πρακτικές αυτών που δεν συμφώνησαν μαζί του, τον αντιπολιτεύτηκαν και κάποιοι τον δολοφόνησαν. Όσοι, για διάφορους λόγους, τον αντιπολιτεύτηκαν δεν δίστασαν, για να εξασφαλίσουν την απομάκρυνσή του από την εξουσία, να δεχθούν αδιαμαρτύρητα τις όποιες αποφάσεις των Δυνάμεων, να βοηθήσουν τη συνεχή αγγλική προσπάθεια για την υπονόμευση του Κυβερνήτη, να καταφύγουν σε αστήρικτες κατηγορίες και σε συκοφαντίες. Η δολοφονία ανακούφισε μεν όσους φοβούνταν μια οποιασδήποτε μορφής παράταση της εξουσίας του Καποδίστρια, αλλά βύθισε τη χώρα στον εμφύλιο πόλεμο και την ανυποληψία, την οποία ενδεχομένως μόνον αυτός είχε ακόμη τη δυνατότητα, προβαίνοντας σε κάποιες υποχωρήσεις, να αποτρέψει.
(Από τον επίλογο του συγγραφέα)
Χάρης Πολίτης
Η αλήθεια χωρίς φίλτρα
139 λέξεις-σταθμοί για να δεις τη ζωή καθαρά
Αυτό το βιβλίο δεν γράφτηκε για να σε παρηγορήσει.
Προσφέρει κάτι πολύ πιο χρήσιμο: καθαρή σκέψη. Μια αμείλικτη ματιά στο πώς οι άνθρωποι πραγματικά σκέφτονται, κινούνται και λειτουργούν όταν κανείς δεν τους βλέπει.
Εδώ θα βρεις έννοιες όπως δύναμη, απώλεια, συμφέρον, φιλοδοξία, ζήλια, πειθαρχία, αχαριστία, εξουσία — όπως ακριβώς λειτουργούν στην πραγματική ζωή. Θα διαβάσεις για τις σχέσεις ως ανταλλαγές, όχι ως παραμύθια. Για την επιτυχία ως αποτέλεσμα σχεδιασμού, όχι τύχης. Για την αποτυχία ως κάτι που χτίζεται αργά, μέσα από αναβολή, βολή και αυταπάτη.
Θα δεις γιατί οι άνθρωποι σε πλησιάζουν με χαμόγελο. Γιατί η ευγένεια συχνά είναι τακτική. Γιατί ο χρόνος δεν είναι απλώς χρόνος — είναι όπλο. Και γιατί την αλήθεια, όσο κι αν όλοι τη ζητούν, σχεδόν κανείς δεν την αντέχει όταν έρθει η στιγμή να την πληρώσει.
Αυτό το βιβλίο σού δείχνει ότι τίποτα δεν πάει καλά από μόνο του. Ότι όποιος περιμένει χάνει. Ότι όποιος δεν διεκδικεί εξαφανίζεται. Ότι όποιος ζει με αυταπάτες κάποια στιγμή τις βρίσκει μπροστά του.
Δεν είναι οδηγός, είναι καθρέφτης. Και οι καθρέφτες δεν είναι ποτέ ευγενικοί.
Αν αντέχεις να κοιταχτείς χωρίς φίλτρα, άνοιξέ το.
Το βιβλίο αυτό δεν είναι οδηγός. Οδηγίες ακολουθούν όσοι δεν θέλουν να πάρουν την ευθύνη. Εδώ δεν θα βρεις κανόνες. Θα βρεις καθρέφτες. Και οι καθρέφτες δεν είναι ποτέ ευγενικοί. Όλη η ουσία αυτού του έργου χτίστηκε στη συνάντηση δύο κόσμων: της λογικής και της ψυχής. Η λογική προστατεύει, η ψυχή κατευθύνει και μόνο όταν συνεργαστούν, σταματάς να είσαι έρμαιο των συγκυριών και γίνεσαι δημιουργός.
Αν αφήσεις το βιβλίο να σε διαπεράσει, όχι να το διαβάσεις, αλλά να το αντέξεις, θα αλλάξεις τρόπο σκέψης. Θα μάθεις να ξεχωρίζεις την ευκαιρία από την παγίδα, τον σύμμαχο από τον αχάριστο, το πρόσκαιρο όφελος από αυτό που έχει αξία.
Χάρης Πολίτης
Η αλήθεια χωρίς φίλτρα
139 λέξεις-σταθμοί για να δεις τη ζωή καθαρά
Αυτό το βιβλίο δεν γράφτηκε για να σε παρηγορήσει.
Προσφέρει κάτι πολύ πιο χρήσιμο: καθαρή σκέψη. Μια αμείλικτη ματιά στο πώς οι άνθρωποι πραγματικά σκέφτονται, κινούνται και λειτουργούν όταν κανείς δεν τους βλέπει.
Εδώ θα βρεις έννοιες όπως δύναμη, απώλεια, συμφέρον, φιλοδοξία, ζήλια, πειθαρχία, αχαριστία, εξουσία — όπως ακριβώς λειτουργούν στην πραγματική ζωή. Θα διαβάσεις για τις σχέσεις ως ανταλλαγές, όχι ως παραμύθια. Για την επιτυχία ως αποτέλεσμα σχεδιασμού, όχι τύχης. Για την αποτυχία ως κάτι που χτίζεται αργά, μέσα από αναβολή, βολή και αυταπάτη.
Θα δεις γιατί οι άνθρωποι σε πλησιάζουν με χαμόγελο. Γιατί η ευγένεια συχνά είναι τακτική. Γιατί ο χρόνος δεν είναι απλώς χρόνος — είναι όπλο. Και γιατί την αλήθεια, όσο κι αν όλοι τη ζητούν, σχεδόν κανείς δεν την αντέχει όταν έρθει η στιγμή να την πληρώσει.
Αυτό το βιβλίο σού δείχνει ότι τίποτα δεν πάει καλά από μόνο του. Ότι όποιος περιμένει χάνει. Ότι όποιος δεν διεκδικεί εξαφανίζεται. Ότι όποιος ζει με αυταπάτες κάποια στιγμή τις βρίσκει μπροστά του.
Δεν είναι οδηγός, είναι καθρέφτης. Και οι καθρέφτες δεν είναι ποτέ ευγενικοί.
Αν αντέχεις να κοιταχτείς χωρίς φίλτρα, άνοιξέ το.
Το βιβλίο αυτό δεν είναι οδηγός. Οδηγίες ακολουθούν όσοι δεν θέλουν να πάρουν την ευθύνη. Εδώ δεν θα βρεις κανόνες. Θα βρεις καθρέφτες. Και οι καθρέφτες δεν είναι ποτέ ευγενικοί. Όλη η ουσία αυτού του έργου χτίστηκε στη συνάντηση δύο κόσμων: της λογικής και της ψυχής. Η λογική προστατεύει, η ψυχή κατευθύνει και μόνο όταν συνεργαστούν, σταματάς να είσαι έρμαιο των συγκυριών και γίνεσαι δημιουργός.
Αν αφήσεις το βιβλίο να σε διαπεράσει, όχι να το διαβάσεις, αλλά να το αντέξεις, θα αλλάξεις τρόπο σκέψης. Θα μάθεις να ξεχωρίζεις την ευκαιρία από την παγίδα, τον σύμμαχο από τον αχάριστο, το πρόσκαιρο όφελος από αυτό που έχει αξία.




