Ο Εθνικός Διχασµός, από το 1915, αποτέλεσε τη µακρότερη πολιτική σύγκρουση στη σύγχρονη ελληνική πολιτική ιστορία. Πολλές διαστάσεις του, πάντως, παραµένουν αντικείµενο συζητήσεων. Τι είδους σύγκρουση ήταν ο Διχασµός; Ήταν εµφύλιος πόλεµος ή κάτι άλλο; Πότε τελείωσε; Ποιος επικράτησε σε αυτόν; Ποιες ήταν οι επιπτώσεις του στους θεσµούς του κράτους; Με ποιους µηχανισµούς ο Διχασµός στην πράξη συχνά αναιρούσε τις βασικές προϋποθέσεις της λειτουργίας του κοινοβουλευτικού πολιτεύµατος; Πώς εξελίχθηκε ο ρόλος του στρατού στο πλαίσιό του; Υπήρχε κάποιος «µηχανισµός» ανατροπής των ελληνικών πολιτευµάτων τις δύο φορές που τούτο έγινε το 1924 και το 1935; Ποιες ήταν οι επιπτώσεις του Εθνικού Διχασµού όχι µόνο σε ένα «πολιτειακό» επίπεδο, αλλά και στη ζωή του µέσου πολίτη; Πώς επηρέασε ο Εθνικός Διχασµός την πολιτική κουλτούρα της χώρας, µε δεδοµένο ότι υπήρξε µια τόσο έντονη και τόσο µακρά πολιτική διαµάχη; Σε ποιο βαθµό οι πρακτικές και οι νοοτροπίες του Διχασµού συνεχίστηκαν και µετά το τέλος του, καθορίζοντας σε µεγάλο βαθµό το ύφος της πολιτικής αντιπαράθεσης; Πώς επηρέασε την επόµενη µεγάλη θεσµική κρίση, δηλαδή τον εµφύλιο πόλεµο, και σε επίπεδο θεσµών και στις νοοτροπίες; Πώς έγινε δυνατή η υπέρβαση του Διχασµού; Αλλά και κατά πόσον «απόνερά» του εµφανίζονται έως τις ηµέρες µας, ειδικά στην πολιτική κουλτούρα της χώρας; Φωτογραφία εξωφύλλου: H νεκρική ποµπή που συνοδεύει τις σορούς των βασιλέων Κωνσταντίνου Α΄, Όλγας και Σοφίας µετά τη µετακοµιδή τους στην Ελλάδα από την Ιταλία διασχίζει την οδό Πανεπιστηµίου µε προορισµό το Τατόι, Νοέµβριος 1936. (Φωτογραφικό Αρχείο ΙΕΕΕ – Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα)
Φέρντια Λέννον
Συρακούσες 412 π.Χ. Σε μια από τις αποφασιστικές μάχες του Πελοποννησιακού Πολέμου, οι Αθηναίοι ηττώνται και χιλιάδες αιχμάλωτοι καταλήγουν σε ένα λατομείο, για να πεθάνουν εκεί από τις κακουχίες και την ασιτία. Δύο άνεργοι κεραμοποιοί, ο Γέλων και ο Λάμπων, λάτρεις του πιοτού, της μουσικής και της αθηναϊκής τραγωδίας, αποφασίζουν να ανεβάσουν τη Μήδεια με ηθοποιούς Αθηναίους αιχμαλώτους. Αλλά καθώς πλησιάζει η ώρα της παράστασης, οι δύο φίλοι συνειδητοποιούν ότι το θέατρο είναι επικίνδυνο όσο και ο πόλεμος, κι ότι ο εχθρός είναι εκεί – και παραμονεύει. Τα Ένδοξα κατορθώματα, το πολυβραβευμένο ντεμπούτο του Φέρντια Λέννον, είναι μια ωδή στην ανθρωπιά και τη δύναμη της τέχνης ενάντια στον πόλεμο, τη διχόνοια και τη βαρβαρότητα.
Τα Ένδοξα κατορθώματα οφείλουν τη συναισθηματική τους δύναμη σε έναν νηφάλιο σκεπτικισμό που δείχνει ότι το ελπιδοφόρο τους μήνυμα έχει κατακτηθεί με πολύ κόπο. Ο Λάμπων συγκινείται επειδή μπορεί να δει, κάτω από τα κουρελιασμένα κοστούμια των Αθηναίων που υποδύονται την Εκάβη, την Ανδρομάχη και την Κασσάνδρα, τα κοκαλιάρικα πόδια και τους αλυσοδεμένους αστραγάλους των υποδουλωμένων ηθοποιών. […] Η δεξιοτεχνία του Λέννον του επιτρέπει, χωρίς να γίνεται ποτέ αφελής ή πομπώδης, να υπερασπιστεί την αξία της τέχνης. Ο Λάμπων γνωρίζει πόσο παράλογο είναι το εγχείρημά τους […]. Η τέχνη είναι η πεποίθηση, που επιμένει παρά τις επανειλημμένες αποδείξεις για το αντίθετο, ότι είναι αναγκαίο να υπάρχει. —New York Review of Books
Λένα Κιτσοπούλου
Το καλλιτεχνικό σύμπαν της Λένας Κιτσοπούλου μέσα από ημερολογιακές σημειώσεις, σκίτσα και ζωγραφιές. Ένα ταξίδι δημιουργίας και γέννησης ξεδιπλώνεται μέσα από τις σελίδες της νέας έκδοσης του Ιδρύματος Ωνάση «Ημερολόγιο Φράνκενσταϊν». Σε επιλεγμένα βιβλιοπωλεία και στο φυσικό κατάστημα της Στέγης.
Συγγραφέας, σκηνοθέτρια, ηθοποιός, ζωγράφος και τραγουδίστρια του ρεμπέτικου, η Λένα Κιτσοπούλου, Onassis Culture resident artist τη χρονιά 2020-2021, στέγασε το στούντιο-ατελιέ της σε ένα πρώην μηχανουργείο στου Ρέντη, που το Ίδρυμα Ωνάση ανακαινίζει για να στεγάσει το νέο πολιτιστικό κέντρο Onassis Ready. Στο διάστημα της έρευνάς της για ένα θεατρικό έργο και μια σειρά από εικαστικά έργα με κοινό σημείο αναφοράς το μυθιστόρημα «Φράνκενσταϊν ή ο σύγχρονος Προμηθέας» (Μαίρη Σέλλεϋ, 1818), η Λένα Κιτσοπούλου κρατούσε ημερολογιακές σημειώσεις. Γραμμένες με την παροιμιώδη αντιδραστικότητά της, τη θρασεία μετεφηβική ορμή της και μια, από καρδιάς, ειλικρίνεια, αγρίως αυτοβιογραφική, ήδη από την πρώτη καταγραφή, στις 11 Μαρτίου 2021: «Εδώ και κάποιες μέρες έχει εμφυτευτεί μέσα μου ένα έμβρυο και περιμένω αν αυτό θα κρατηθεί ή αν θα πέσει από το δέντρο μου σαν σάπιο κεράσι κερασιάς». Οι σημειώσεις εκείνες, σχεδόν αυτούσιες, μαζί με σκίτσα και ζωγραφιές, αποτελούν το «Ημερολόγιο Φράνκενσταϊν» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις του Ιδρύματος Ωνάση.
Γιώργος Γεννηματάς
Σε μία απολαυστική περιπλάνηση σε περασμένους αιώνες αλλά και στη σύγχρονη εποχή, ο αναγνώστης θα ανακαλύψει ένα πλούσιο ψηφιδωτό ιστορικής μνήμης στο οποίο ξεδιπλώνονται χαρακτήρες, παραδοξότητες και άγνωστα επεισόδια που έχουν καθοριστικά επηρεάσει τον ρου της Ιστορίας.
Ο Γιώργος Γεννηματάς, πρέσβης ε.τ., ύστερα από το βιβλίο του και με δανεικό στυλό γράφεται η Ιστορία, οδηγεί τώρα τον αναγνώστη σε ιστορικά και διπλωματικά στιγμιότυπα που παραμένουν έξω από τις φωτισμένες σελίδες της επίσημης Ιστορίας. Με υλικό από σπάνιες πηγές και από τη μακρά διπλωματική σταδιοδρομία του, παρουσιάζει παράδοξα συμβάντα, άγνωστες πτυχές της Ιστορίας και ενδιαφέρουσες εμπειρίες των πρωταγωνιστών της.
Με ευγενές και διακριτικό ύφος γραφής, φωτίζει τους δαιδαλώδεις κόσμους της Διπλωματίας και τα παρασκήνια διεθνών διασκέψεων, και προσφέρει στον αναγνώστη ένα ευρύ πεδίο προβληματισμού και άντλησης χρήσιμων συμπερασμάτων. Το βιβλίο, όπως προϊδεάζει και ο τίτλος του, διατρέχεται από εκλεπτυσμένη και ευφυή αίσθηση του χιούμορ.




