Ο Δώρης Καλούσης δεν είναι ένας συνηθισμένος συγγραφέας. Θέλοντας να γράψει το μεγάλο του μυθιστόρημα, παλεύει με αναπάντεχες προκλήσεις, εξωτερικές αλλά και εσωτερικές. Δραπετεύει στον Παρνασσό για να συγκεντρωθεί. Όμως εκεί τον παρασέρνει ένα εντελώς άγνωστο βιβλίο, τόσο ζωντανό, ώστε ο κόσμος του αρχίζει να εισβάλλει στην πραγματικότητά του.
Αθήνα, 1942. Ο Χριστόφορος Μπάμιας, απότακτος δημοκρατικός αξιωματικός, αναλαμβάνει να προστατεύσει τον φιλόλογο Βασίλη Σφενδαμή. Όμως τίποτα δεν είναι απλό στην αποστολή του, σε μια πόλη που πεινάει και σε μια εποχή όπου οι Ναζί σχεδιάζουν να γυρίσουν ταινία την Ορέστεια του Αισχύλου ως ύμνο στον Φύρερ. Ο Σφενδαμής απειλείται για να προσυπογράψει την πιο τερατώδη διαστρέβλωση του αρχαίου πνεύματος. Ο Μπάμιας πρέπει να τον σώσει, και μαζί του, κάτι πολύ μεγαλύτερο: την Αλήθεια. Στο πλευρό του έχει τον Γαλάνη, έναν σκύλο που δεν είναι ακριβώς… σκύλος.
Από τα σκοτεινά παρασκήνια της Ακαδημίας Αθηνών μέχρι το Μαντείο των Δελφών, από τον Απόλλωνα ως τον Διόνυσο, από το ένδοξό μας παρελθόν ως τη σημερινή μας σχιζοφρένεια, η δράση, η σάτιρα και το μυστήριο υφαίνουν ένα μυθιστόρημα για τη δύναμη της Ιστορίας και το λεπτό νήμα που χωρίζει τον μύθο από την πραγματικότητα, τη σοφία από την τρέλα, την αφήγηση από τη ζωή.
KAI ΤO ΚΑΚΟ; Όταν κανένας δε σταυρώνει πια το μαξιλάρι σου και δεν υπάρχει ποιός θα σε φυλάξει. Το κακό δεν είναι έννοια, δεν είναι καν ιδέα, αλλά πράγμα, φόβος ακατέργαστος, που αναδύεται από τα βαθύτερα κοιτάσματα του ύπνου και της στέρησης και σέρνεται μέσα στα όνειρα, εκεί όπου έννοια και πράγμα δεν ξεχωρίζουν ακόμα. Εκεί πάλι βρίσκονται, αν σκύψεις να τα δεις και τα πιάσεις από χάμω, λόγια ξόρκια από παμπάλαιες διαθήκες, ψίχουλα και πετραδάκια που τ’ άφησαν πίσω τους όσοι πλανήθηκαν στο σκοτεινό δάσος και χάθηκαν στη νύχτα της ψυχής, σκόρπιες ψηφίδες μύθων. Μυθοποιός λοιπόν και ελευθερώτρια παγιδευμένων φαντασμάτων, νυχτερινή και φεγγαροντυμένη· μυθοποιός που άλλον τέτοιο ή άλλην τέτοια δεν έχουμε στην ελληνική ποίηση. Μυθοποιός, γιατί μονάχα ο μύθος μπορεί να πλαισιώσει το κακό, να το μιλήσει και να το σκορπίσει στον άνεμο. Όταν το κακό δεν χωράει σε μύθους, τότε νικά, τότε σε κατακυριεύει.
Ποιά έγκατα, ποιά βίωση βαθύτερη του φόβου, και ο λόγος πάντα άπεφθος ; Ο ρυθμός, ο ανεύρετος ρυθμός του κόσμου, αυτός φυλάγει απ’ το κακό αφού κανένας δε σταυρώνει πια το μαξιλάρι σου. Ο ρυθμός είναι το ξόρκι για όσα δεν εξαγοράζονται, το κέρμα που κρατάς σφιχτά στα δόντια για να φτάσεις στον βυθό, εκεί όπου μόνο οι τολμηροί αυτοδύτες κατεβαίνουν ασυνόδευτοι, κι ύστερα πάλι ν’ ανεβείς, αν είσαι από τους τυχερούς. Και ρυθμός είναι η ανθρώπινη ανάσα, ο μιλημένος μύθος, ο άλλος τρόπος ν’ αναπνέουμε που μας τον μάθαιναν τα ποιήματα, σχεδόν μια ευεργεσία. Αλλά οι ποιητές εκείνον τον καιρό ήταν αθάνατοι.
Η ανθρωποσφαγή που διαπράττεται από το Ισραήλ στην Παλαιστίνη μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023 έχει βυθίσει την ανθρωπότητα σε παραπλανητικές αντιπαραθέσεις (αν ασκείς κριτική στο Ισραήλ, είσαι αντισημίτης· αν αναδεικνύεις την κατοχή και το απαρτχάιντ, δικαιολογείς τη Χαμάς … ), οι οποίες εμποδίζουν την κατανόηση μιας ιστορίας που δεν αρχίζει την 7η Οκτωβρίου.
Το «J’Accuse / Κατηγορώ» ξεχωρίζει στη διεθνή βιβλιογραφία για το παλαιστινιακό ζήτημα ακολουθώντας τη φόρμα μιας συνέντευξης. Η Francesca Albanese απαντά με σύντομα εμπεριστατωμένα κεφάλαια σε καίρια ερωτήματα, και με αυτόν τον τρόπο μάς βοηθά να κατανοούμε τα γεγονότα που εκτυλίσσονται πλέον ζωντανά στις οθόνες μας, δίχως να παραγνωρίζουμε τη διαρκή ιστορικότητα του εγκλήματος.
Η έκδοση του βιβλίου αποτελεί καρπό συλλογικής μη κερδοσκοπικής προσπάθειας ανθρώπων με μόνη έγνοια τη δικαίωση των Παλαιστινίων. Περισσότερα από εξήντα πρόσωπα συνεισέφεραν ώστε το «J’Accuse / Κατηγορώ» να φτάσει στα χέρια των αναγνωστών στα ελληνικά.
Η Francesca Albanese είναι νομικός και ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Τον Ιούλιο του 2025 επιβλήθηκαν κυρώσεις εναντίον της από τις ΗΠΑ λόγω των αποκαλύψεων στις οποίες προέβη σχετικά με τα διεθνή οικονομικά συμφέροντα που συντηρούν τη γενοκτονία των Παλαιστινίων στην έκθεσή της «Από την οικονομία της κατοχής στην οικονομία της γενοκτονίας». Την ίδια περίοδο προτάθηκε για το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης 2025.
