Βλέπετε 1–15 από 163 αποτελέσματα

Ιστορία

Δημήτρης Ραπίδης

Στις 18 Δεκεμβρίου 2022, η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου της Αργεντινής επικράτησε της Γαλλίας με 4-2 στα πέναλτι στο στάδιο Lusail του Κατάρ για να στεφθεί πρωταθλήτρια στο Παγκόσμιο Κύπελλο. Το τουρνουά ολοκλήρωσε έναν κύκλο προώθησης του εμιράτου ως προορισμού για μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις, μια δεκαετία όπου ακούσαμε, διαβάσαμε και μάθαμε για τα προβλήματα και τα «θολά» σημεία της υποψηφιότητας του Κατάρ, τη μεταχείριση των μεταναστών εργατών, τις συνθήκες μέσα στις οποίες εργάζονταν για την κατασκευή των γηπέδων και όλων των υποδομών που απαιτούνταν για τη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου, τις γεωπολιτικές διαστάσεις της υποψηφιότητας του Κατάρ, ρεπορτάζ που αφορούσαν τη θέση της γυναίκας στη τοπική κοινωνία ή την ορατότητα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας. Δημοσιεύματα, αποκαλύψεις από μεγάλα Μέσα Ενημέρωσης, τοποθετήσεις αξιωματούχων της FIFA, από πολιτικούς και κυβερνώντες, διαψεύσεις, κινητοποιήσεις οργανώσεων για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μια πραγματική «μάχη χαρακωμάτων» με κάθε πλευρά να εντείνει τη ρητορική της όσο πλησίαζε η ημερομηνία έναρξης της διοργάνωσης. Γιατί συνέβη όλο αυτό που καμία σχέση δεν φαίνεται να έχει με το ποδόσφαιρο;

Οι απαντήσεις πολλές και μεταξύ αυτόν είναι και το sportswashing. Ένας όρος της σύγχρονης βιβλιογραφίας που όμως έχει τις ρίζες του βαθιά μέσα στα κιτάπια της ιστορίας. Το sportswashing δεν είναι κάτι καινούργιο, δεν είναι επινόηση του 21ου αιώνα, αλλά ένα από τα πιο δημοφιλή, εξαγώγιμα «προϊόντα» της Ευρώπης των πρώτων δεκαετιών του περασμένου αιώνα.

Η περιήγησή μας ξεκινά από το 1920 και την Ιταλία του Μπενίτο Μουσολίνι, προχωράμε στην Ισπανία του Φρανθίσκο Φράνκο, ανεβαίνουμε βορειότερα στη Γερμανία του Αδόλφου Χίτλερ για να διασχίσουμε έπειτα τον Ατλαντικό Ωκεανό και να βρεθούμε πρώτα στην Αργεντινή του Χουάν Περόν και του Χόρχε Βιντέλα και στη συνέχεια στη Βραζιλία του Ζετούλιο Βάργκας. Συνεχίζουμε την περιήγησή μας επιστρέφοντας στην Ευρώπη και την Πορτογαλία του Αντόνιο Σαλαζάρ, περνάμε στην άλλη άκρη της υφηλίου, στην Κίνα, και τις πολιτικές του κομμουνιστικού καθεστώτος με αιχμή του δόρατος την ηγεσία του Σι Τζινπίνγκ, για να κλείσουμε με το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία.

Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας είναι ένα ταξίδι ιστορίας στα σκοτεινά δωμάτια του sportswashing με κοινό σημείο αναφοράς το ποδόσφαιρο, την μπάλα, που βρέθηκε σε «λάθος πόδια».

14.00

Ιστορία

Black power

Θανάσης Μήνας

Ιστορία των αφροαμερικάνικων κινημάτων (1860-2020)

«Χρειαζόμαστε περισσότερη Δύναμη. Μαύρη Δύναμη!» Το βιβλίο αυτό παρακολουθεί τα αφροαμερικανικά κινήματα από τους πρώτους υπέρμαχους της κατάργησης της δουλείας, τους λεγόμενους Abolitionists, στο Black Power των 60’s και, από εκεί, έως το πρόσφατο Black Lives Matter. Το «κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα» δεν είναι ενιαίο· είναι ένα πολυπλόκαμο άθροισμα κινημάτων, που διακρίνονται μεταξύ τους ανάλογα με την ιδεολογία, τις πρακτικές, τις θρησκευτικές πεποιθήσεις και τους επιμέρους στόχους που βάζουν στο τραπέζι της συζήτησης. Το βιβλίο εστιάζει στις προσωπικότητες που τέθηκαν στην εμπροσθοφυλακή αυτών των κινημάτων. Όχι κατ’ ανάγκην επειδή ήταν χαρισματικές· οι μεμονωμένες προσωπικότητες λειτουργούν περισσότερο ως οδοδείκτες, ως συμβολικοί αντιπρόσωποι των συλλογικών αγώνων ενός καταπιεσμένου λαού. Πάντα υπό το πρίσμα του Black Power, το βιβλίο αυτό μιλάει για πρώιμες φεμινίστριες όπως η Ida B. Wells, αμπολισιονιστές όπως ο Frederic Douglas, ερμηνεύτριες του blues που διεκδίκησαν τη σεξουαλική τους ελευθερία όπως η Bessie Smith, πρωτοπόρους συνδικαλιστές όπως ο A. Philip Randolph, νομικούς όπως η Pauli Murray, διανoούμενους όπως ο W.E.B. Du Bois, ο Langston Hughes και ο James Baldwin, παναφρικανιστές όπως ο Marcus Garvey, δημοσιογράφους όπως η Ella Baker, πρωτοπόρους ΛΟΑΤΚΙ ακτιβιστές όπως ο Bayard Rustin, ακτιβιστές της Πολιτικής Ανυπακοής όπως η Rosa Parks, εκπαιδευτικούς όπως ο Medgar Evers, μαρξίστριες όπως η Angela Davis, πολιτικοποιημένους ιερείς όπως ο Jesse Jackson, αθλητές που ήρθαν σε σύγκρουση με το κατεστημένο όπως ο Muhammad Ali ή οι Tommie Smith και John Carlos, οξυδερκείς συγγραφείς όπως ο Ralph Ellison, η Toni Morrison ή ο John Edgar Wideman, ριζοσπάστες μουσικούς της jazz όπως ο John Coltrane ή ο Archie Shepp και της soul όπως ο Curtis Mayfield, κινηματογραφιστές όπως ο Spike Lee· αναφέρεται επίσης σε κινήματα όπως ο παναφρικανισμός ή η Αναγέννηση του Χάρλεμ, σε πασιφιστικές θρησκευτικές συσπειρώσεις όπως η Southern Christian Leadership Conference, φοιτητικές ενώσεις όπως η Student Nonviolent Coordinating Committee, και μαχητικές οργανώσεις όπως το Black Panther Party. Στον πυρήνα του βιβλίου, ξεδιπλώνεται η διαλεκτική σχέση (και όχι απλώς αντιπαράθεση) ανάμεσα στον Martin Luther King και τον Malcolm X· η μεταξύ τους διαλεκτική ώθησε το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα στο απόγειό του, την περίοδο από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 έως το τέλος της δεκαετίας του 1960. Στη συγχρονία, η αγωνιστική κουλτούρα που κληροδότησε το Black Power στο Black Lives Matter παραμένει πάντα ζωντανή, σαν φλόγα που σιγοκαίει· όσο συνεχίζονται οι φυλετικές και ταξικές ανισότητες και η αστυνομική βία, απειλεί και πάλι να θεριέψει. Right On! (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

17.70

Jean-Louis Voisin, Marcel le Glay, Yann Le Bohec

Πώς κατάφερε μέσα σε λίγους αιώνες μια πολίχνη του Λατίου να επιβληθεί αρχικά στις γειτονικές πόλεις και την ιταλική χερσόνησο, κατόπιν στην Ελλάδα και την Ευρώπη και τελικά σε όλη την «οικουμένη»; Ποια ήταν η σχέση της με τις κατακτημένες περιοχές και τους κατοίκους τους; Πώς μεταλλάχθηκε η ίδια ενόσω μετατρεπόταν στη μεγαλύτερη αυτοκρατορία που γνώρισε ο αρχαίος κόσμος; Πώς ολοκληρώθηκε αυτός ο ιστορικός κύκλος και τι άφησε ως κληρονομιά; Πόση Ρώμη υπάρχει ακόμη στην Ευρώπη, την Εγγύς Ανατολή, τη βόρεια Αφρική, αλλά και την Ελλάδα; Αυτά και άλλα σημαντικά ερωτήματα διερευνώνται στην κλασική εισαγωγή των Marcel Le Glay – Yann Le Bohec – Jean-Louis Voisin, ενός από τα πιο επιτυχημένα εγχειρίδια ρωμαϊκής ιστορίας της γαλλικής ιστοριογραφίας, που μεταφράζεται για πρώτη φορά στα ελληνικά, ενημερωμένο και συμπληρωμένο για τις ανάγκες της ελληνικής έκδοσης. Το βιβλίο απευθύνεται τόσο στον φοιτητή όσο και στον γενικό αναγνώστη προσφέροντας ένα πανόραμα του ρωμαϊκού σύμπαντος, καθώς συνοδεύει την έκθεση των γεγονότων με καίριες παρατηρήσεις για την πολιτική, κοινωνική, στρατιωτική, οικονομική, θρησκευτική και πολιτιστική ζωή της Ρώμης από τις απαρχές της μέχρι και το οριστικό σβήσιμό της ως επίσημης οντότητας τον 5ο αιώνα.

O Marcel Le Glay ήταν ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris IV)· υπήρξε κορυφαίος μελετητής της ρωμαϊκής θρησκείας, με έμφαση στην Αφρική. Ο Yann Le Bohec είναι ομότιμος καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris IV)· πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους ειδικούς στη στρατιωτική ιστορία της Ρώμης. Ο Jean-Louis Voisin είναι επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού (Paris-Est Créteil Val-de-Marne, Paris XII).

42.00

Ιστορία

Necropolis of Gonur

Βίκτωρ Σαρηγιαννίδης

Περίπου 3.000 τάφοι, που χρονολογούνται από τα τέλη της 3ης έως τις αρχές της 2ης χιλιετίας π.Χ., βρέθηκαν στη νεκρόπολη του Γκονούρ, που υπήρξε η σημαντικότερη πόλη του βασιλείου της Μαργιανής (Τουρκμενιστάν). Παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των ανασκαφών και οι ανθρωπολογικές παρατηρήσεις, που βασίστηκαν στους σκελετούς και τα πολυάριθμα ευρήματα.

Περιγραφή

To Γκονούρ ήταν η σημαντικότερη πόλη του βασιλείου της Μαργιανής (Κεντρική Ασία), που ιδρύθηκε από ινδo-ιρανικά φύλα, η θρησκεία των οποίων, γνωστή ως «ιρανικός παγανισμός», αποτέλεσε τη βάση για το ζωροαστρισμό, μια πανάρχαιη θρησκεία της Ανατολής. Στη νεκρόπολη του Γκονούρ, που ανέσκαψε ο Βίκτωρ Σαριγιαννίδης, βρέθηκαν 3.000 περίπου τάφοι που χρονολογούνται από τα τέλη της 3ης έως τις αρχές της 2ης χιλιετίας π.Χ.

Στην παρούσα έκδοση δημοσιεύονται τα αποτελέσματα των ανασκαφών, ανθρωπολογικές παρατηρήσεις, που βασίστηκαν στους σκελετούς που βρέθηκαν, και τα πολυάριθμα και ποικίλα ευρήματα: χάλκινα και κεραμικά, λίθινα και οστέινα αντικείμενα, κοσμήματα, γλυπτά, σφραγίδες και λεπτοδουλεμένα ψηφιδωτά. Τα έργα αυτά, εφάμιλλα των καλλιτεχνικών δημιουργιών των μεγάλων κέντρων εκείνης της εποχής, μαρτυρούν ότι η τέχνη της Μαργιανής γνώρισε μεγάλη άνθηση στη 2η χιλιετία π.Χ.

45.60

Γιώργος Μητρόπουλος

Όταν, σε επιστολή που του έστειλε, ο απελεύθερος Ήλιος τού έγραψε ότι τα θέματα της Ρώμης καθιστούν αναγκαία την παρουσία του, ο Νέρωνας του απάντησε από την Ελλάδα: «Αν και αυτή είναι η συμβουλή σου, και η ευχή σου είναι να επιστρέψω γρήγορα, θα έπρεπε μάλλον να με συμβουλεύεις και να εύχεσαι να επιστρέψω αντάξιος του Νέρωνα».

Το βιβλίο αποσκοπεί κυρίως στο να φωτίσει τη δράση ενός Ρωμαίου αυτοκράτορα που η αλληλεπίδρασή του με τον ελλαδικό χώρο υπήρξε έντονη και ιδιαίτερη. Διαβόητος στο ευρύ κοινό ως παράφρων και εμπρηστής της Ρώμης, ο Νέρωνας έχει δημιουργήσει τον δικό του μύθο, που μέχρι σήμερα επιβάλλεται στα ιστορικά γεγονότα και τα επικαλύπτει. Το βιβλίο επανεξετάζει τη σύνδεση του αυτοκράτορα με την Ελλάδα (ρωμαϊκή επαρχία της Αχαΐας) και το ταξίδι του εκεί, το οποίο χαρακτηρίστηκε από γεγονότα που σημάδεψαν την ηγεμονία του: Ο Νέρωνας συμμετείχε στους μεγάλους πανελλήνιους αγώνες ως κιθαρωδός, ηθοποιός, αρματηλάτης και κήρυκας. Επίσης, άρπαξε λαμπρά έργα τέχνης, αποπειράθηκε να διανοίξει τον Ισθμό της Κορίνθου και χάρισε την ελευθερία σε ολόκληρη την επαρχία· ενέργειες πρωτόγνωρες, αντιφατικές, που εξάπτουν την περιέργεια ως προς τα κίνητρα και τους σκοπούς τους. Μπορεί άραγε, πέρα από την ιδιαίτερη ψυχοσύνθεση του αυτοκράτορα, η δραστηριότητα του Νέρωνα στην ελληνική περιοδεία του να ενταχθεί σε ένα συνεκτικό πλαίσιο ή τουλάχιστον να ερμηνευτεί λογικά;

22.00

Συλλογικό

H δεκαετία του 1960 υπήρξε μια εποχή ριζικών κοινωνικών, πολιτικών και πολιτισμικών μετασχηματισμών σε παγκόσμιο επίπεδο. Εποχή μεστή από γεγονότα και εξελίξεις, από φοιτητικές εξεγέρσεις μέχρι μαζικές απεργίες και νέα πολιτικά οράματα, η λεγόμενη «μακρά δεκαετία» ανέδειξε την ανάγκη για έναν διαφορετικό τρόπο οργάνωσης της κοινωνίας. Η Τουρκία, παρότι συχνά αντιμετωπίζεται ως «περιφερειακή» περίπτωση, δεν αποτέλεσε εξαίρεση σε αυτή την παγκόσμια κινητικότητα. Ο παρών συλλογικός τόμος εντάσσει τη μακρά δεκαετία του 1960 της Τουρκίας στο ευρύτερο διεθνές πλαίσιο, προσφέροντας μια πολύπλευρη ανάλυση των κοινωνικών και πολιτικών ρηγμάτων της εποχής. Τα κείμενα εξετάζουν το φοιτητικό και νεανικό κίνημα, τις ιδεολογικές μετατοπίσεις της Αριστεράς και τη σχέση της με τον στρατό, τον αντι-ιμπεριαλιστικό λόγο και τον κεμαλισμό, τη ριζοσπαστικοποίηση των Κούρδων, τη θέση των εργαζομένων και τις προκλήσεις του γυναικείου κινήματος. Παράλληλα, εστιάζουν στον ρόλο της κουλτούρας ―της ποίησης, του κινηματογράφου και της μουσικής― ως φορέα πολιτικής έκφρασης και κοινωνικής κριτικής. ­Υιοθετώντας μια διεπιστημονική και συγκριτική προσέγγιση, το βιβλίο επιχειρεί να γεφυρώσει το τοπικό με το παγκόσμιο και να καλύψει ένα σημαντικό κενό τόσο στην τουρκική όσο και στη διεθνή βιβλιογραφία για τα long 60s. Ένα έργο αναφοράς για όσους ενδιαφέρονται για την Τουρκία, τις παγκόσμιες εξεγέρσεις του 20ού αιώνα και τις μεταμορφώσεις της κοινωνικής ιστορίας.

22.00

Ιστορία

Σαλονίκη

Γιάννης Καρλόπουλος

Καρτ ποστάλ ενός αιώνα: εικόνες και γράμματα μιας πόλης

Μια συλλογή καρτ ποστάλ της Θεσσαλονίκης από το 1912 ώς τα τέλη της δεκαετίας του 1980, χωρισμένη σε 4 μέρη, με βάση την τεχνική της εκτύπωσής τους. Ένας φόρος τιμής στους αφανείς εργάτες αυτής της τέχνης που τείνει να εκλείψει και στους επιστολογράφους: Γάλλους στρατιώτες του μακεδονικού μετώπου, Εβραίους της Θεσσαλονίκης, Αθηναίους εκδρομείς, μετανάστες στην Αμερική, τουρίστες, φίλους, συγγενείς. Ο Γιάννης Καρλόπουλος εκθέτει ένα τμήμα του τυπογραφικού του αρχείου, ανασυγκροτώντας μια ιδιαίτερη οπτική ταυτότητα της πόλης και σχολιάζοντας όψεις και εικόνες της ιστορίας της και της ζωής της.

33.00

Συλλογικό

Έχουν συμπληρωθεί ογδόντα χρόνια από τη λήξη του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, στον οποίο εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, οι υλικές καταστροφές ήταν ανυπολόγιστες, και η βαρβαρότητα του γενοκτονικού Γ΄ Ράιχ κορυφώθηκε με τη συστηματική εξόντωση του ευρωπαϊκού εβραϊσμού και άλλων πληθυσμιακών ομάδων όπως οι Ρομά και οι ανάπηροι. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που υπέστησαν δυσανάλογες απώλειες σε σχέση με το μέγεθος και τον πληθυσμό τους. Αναμφίβολα, η τριπλή γερμανική, ιταλική και βουλγαρική κατοχή, που επέφερε τον διοικητικό διαμελισμό της χώρας, επισώρευσε πρόσθετα δεινά, ενώ ο εφιαλτικός λιμός στοιχειώνει ακόμα τη συλλογική μνήμη, δίνοντας στη λέξη «πείνα» μια ιδιαίτερη βαρύτητα στο ελληνικό λεξιλόγιο. Με τη σειρά τους οι συλλήψεις, τα μπλόκα, οι μαζικές εκτελέσεις αντιστασιακών και αμάχων, η καταστροφή των εβραϊκών κοινοτήτων, οι πυρπολήσεις κατοικημένων περιοχών, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και η τακτική του πολιτικού χάους και της κοινωνικής διάσπασης συμβάδιζαν με τον καθημερινό αγώνα για την επιβίωση, καθιστώντας τον θάνατο πανταχού παρόντα στην κατεχόμενη Ελλάδα.

Σήμερα, η δεκαετία του 1940 είναι η καλύτερα μελετημένη περίοδος της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Παρ’ όλα αυτά, λείπει μια συνθετική μελέτη για τις ανθρώπινες απώλειες και τις υλικές καταστροφές που θα επικαιροποιεί παλαιότερα δεδομένα για το σύνολο του ελλαδικού χώρου και ταυτόχρονα θα ανανεώνει το επιστημονικό και επιστημολογικό ενδιαφέρον για την πληρέστερη χαρτογράφηση της καταστροφής. Ο ανά χείρας συλλογικός τόμος φιλοδοξεί να αφαιρέσει την Ελλάδα από τον διόλου κολακευτικό κατάλογο των χωρών εκείνων που αγνοούν τα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά του τιμήματος το οποίο κλήθηκαν να καταβάλουν όταν αποφάσισαν να αντιταχθούν στον Άξονα.

23.32

Θανάσης Γιοχάλας - Ζωή Βαΐου

«Η πόλη είναι παιδί του δρόμου», είχε γράψει ο Γιόζεφ Ροτ περιπλανώμενος στην Ευρώπη του Μεσοπολέμου. Η πόλη γεννιέται από τους δρόμους, η αστική ταυτότητα ορίζεται εκεί, η ανθρώπινη εμπειρία του άστεως βιώνεται στις διαδρομές.

Η οδός Πανεπιστημίου ολοκληρώνεται τυπικά το 1859, εκκινώντας από την περιοχή των Ανακτόρων και καταλήγοντας στην Πλατεία Ομονοίας. Οι ονομασίες «βουλεβάριον», «βουλεβάρτο», «λεωφόρος» αποδίδουν τον χαρακτήρα του δρόμου, που βρισκόταν στις παρυφές του κέντρου της νέας πόλης.

Έζησε και ζει στη διαδρομή τριών αιώνων όλες τις φάσεις της Αθήνας που συνεχώς αλλάζει. Είναι εδώ, όπως ήταν χθες, όπως θα είναι αύριο· θα υπάρχει όσο υπάρχει η πόλη. Ο χρόνος θα προσθέτει στρώματα ζωής, που θα αιμοδοτούν τους αρμούς της και θα κρατούν ζωντανή την ψυχή της.

Σαν επίλογος, μια πολυφωνική κατακλείδα με 31 κείμενα συγγραφέων σε πρώτο πρόσωπο, που λειτουργούν ως τοπόσημα με ανθρώπινα ίχνη. Η οδός Πανεπιστημίου χρωματισμένη, παλλόμενη, καλειδοσκοπική, παρούσα.

Ο ΘΑΝΑΣΗΣ ΓΙΟΧΑΛΑΣ γεννήθηκε το 1955 στην πόλη της Κέρκυρας, όπου και έζησε τα μαθητικά του χρόνια. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας. Εργάστηκε ως καθηγητής στη Μέση Εκπαίδευση.

Συνέγραψε με την Τόνια Καφετζάκη το βιβλίο Αθήνα. Ιχνηλατώντας τη πόλη με οδηγό την ιστορία και τη λογοτεχνία, που εκδόθηκε τον Δεκέμβριο του 2012 από την Εστία.

Η ΖΩΗ ΒΑΪΟΥ γεννήθηκε το 1958 στο Βασιλικό Χαλκίδας. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας. Εργάστηκε ως καθηγήτρια στη Μέση Εκπαίδευση.

Ο Θανάσης Γιοχάλας και η Ζωή Βαΐου συνέγραψαν από κοινού τα βιβλία, Ο Κίτσος ο λεβέντης και άλλες αγγελίες (Δεκ. 2016, Εστία) και Η Αθήνα τον 19ο αιώνα. Εικόνες μιας οδοιπορίας μέσω του Τύπου (Σεπτ. 2021, Εστία).

29.00

Γιώτα Τουργέλη

Η οικονομία της υπερατλαντικής μετανάστευσης στα ελληνικά λιμάνια (1890-1940)

Μια ανεξερεύνητη έως τώρα πτυχή της ιστορίας της υπερπόντιας ελληνικής μετανάστευσης των αρχών του 20ού αιώνα αποτελούν οι νέες οικονομικές λειτουργίες που αναπτύχθηκαν σε πόλεις-λιμάνια του ελληνικού κράτους οι οποίες διασυνδέθηκαν απευθείας με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και διαχειρίστηκαν την οργάνωση της μεταναστευτικής κινητικότητας έως και τον Μεσοπόλεμο.

Η παρούσα μελέτη εστιάζει σε αυτές τις «μεταναστευτικές πύλες» και στην οικονομία τους. Πρωταγωνιστούν το λιμάνι της Πάτρας, η εταιρεία «Αυστροαμερικάνα», το γραφείο «Γ. Μόρφυ και υιός, Κρωββ & Στίβενς» και τα υπόλοιπα μεταναστευτικά πρακτορεία στην οδό Αγίου Ανδρέου, ο εμπορικός και εργατικός κόσμος της παραλιακής ζώνης, το αμερικανικό προξενείο, οι Έλληνες και οι Ανατολίτες μετανάστες-καταναλωτές, τα κυκλώματα παράνομης διακίνησης μεταναστών, οι οργανωμένες εκδρομές των ελληνο­αμερικανικών συλλόγων του Μεσοπολέμου και ο «πόλεμος των λιμανιών». Η μεταναστευτική οικονομία της Πάτρας διασταυρώνεται με τις εργασίες μεγάλων μεσογειακών και δυτικοευρωπαϊκών συγκοινωνιακών κόμβων και τις δραστηριότητες μικρότερων λιμανιών της Πελοποννήσου, όπως η Καλαμάτα, το Γύθειο και το Κατάκολο· διαπλέκεται κυρίως με τις κρατικές μεταναστευτικές πολιτικές, το ελληνικό εφοπλιστικό κεφάλαιο και τα ανταγωνιστικά συμφέροντα του Πειραιά.

Στις Πύλες η υπερατλαντική μετανάστευση αναδεικνύεται ως μια διαμεσολαβημένη κινητικότητα, μια κερδοφόρα και ταυτόχρονα εύθραυστη οικονομική επιχείρηση με διεθνικό χαρακτήρα και μετασχηματιστική επίδραση σε τοπικό επίπεδο.

18.00

Μαρκ Μαζάουερ

Από έναν κορυφαίο ιστορικό της εποχής μας, ένα διεισδυτικό και εντελώς επίκαιρο έργο για τις δραματικές μεταλλάξεις της έννοιας του αντισημιτισμού — και τις απρόβλεπτες όσο και ανησυχητικές συνέπειές τους.

Τι εννοούμε σήμερα όταν μιλάμε για αντισημιτισμό; Παραδοσιακά ο όρος υποδήλωνε μια απειλή που εκπορευόταν από την πολιτική Δεξιά· από κύκλους εθνικιστικούς και ξενοφοβικούς που έχτιζαν πάνω στη μακραίωνη καχυποψία της Χριστιανοσύνης για τους Εβραίους με τα εργαλεία της ρατσιστικής ψευδοεπιστήμης. Στις αρχές του 20ού αιώνα, η συντριπτική πλειονότητα των Εβραίων ζούσε στην Ευρώπη. Και η προέλευση των αντισημιτικών μέτρων και πολιτικών ήταν ξεκάθαρη, με αποκορύφωμα τον εφιάλτη της ναζιστικής Γερμανίας και του Ολοκαυτώματος.

Τώρα το τοπίο είναι πολύ διαφορετικό, όπως δείχνει ο Μαρκ Μαζάουερ παρακολουθώντας την εξέλιξη του όρου από την επινόησή του τον 19ο αιώνα έως σήμερα. Το 80% του παγκόσμιου εβραϊσμού ζει σε δύο χώρες –το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες–, με τη δεύτερη να εγγυάται τη στρατιωτική κυριαρχία της πρώτης στη Μέση Ανατολή. Πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι Εβραίοι ήταν μια ξεχωριστή μειονότητα που οδηγούνταν, από την αντίθεσή τους στο φασισμό, σε συμμαχία με άλλους κατατρεγμένους λαούς. Σήμερα αντιθέτως θεωρούνται «λευκοί» και, για τη σύγχρονη αντιαποικιοκρατική σκέψη, η μεταχείριση που επιφυλάσσει το Ισραήλ στους Παλαιστινίους έχει γίνει απολύτως κρίσιμο ζήτημα. Η παλιά αριστερή αλληλεγγύη είναι παρελθόν και οι πιο εκκωφαντικές καταγγελίες του αντισημιτισμού τον τοποθετούν στην Αριστερά, όχι στη Δεξιά.

Ο Μαζάουερ διατρέχει με προσοχή αυτό το ναρκοπέδιο μέσα από μια ιστορική ματιά που θέλει να φωτίσει τα πράγματα αντί να ρίξει απλώς κάπου το φταίξιμο. Όπως υποστηρίζει, η άνοδος μιας πεσιμιστικής ευαισθησίας μετά το Ολοκαύτωμα, καθώς και η αυξανόμενη διεθνής κριτική στο Ισραήλ, αίρουν το διαχωρισμό ανάμεσα στα συμφέροντα των Εβραίων και τα συμφέροντα του εβραϊκού κράτους. Πριν από μισό αιώνα λίγοι πίστευαν ότι ο αντισημιτισμός είχε κάποια σχέση με την εχθρότητα προς το Ισραήλ· σήμερα πολλές δεσπόζουσες εβραϊκές φωνές ταυτίζουν τα δύο. Η λέξη παραμένει ίδια, αλλά το νόημά της έχει αλλάξει.

Η τραγωδία, λέει ο Μαζάουερ, είναι ότι ο αντισημιτισμός επιμένει. Αν μπορεί να τον βρει κανείς και στην άκρα Αριστερά, παραμένει πολύ πιο επικίνδυνος όταν προέρχεται από δυνάμεις της ριζοσπαστικής Δεξιάς που διαδηλώνουν με το σύνθημα «Οι Εβραίοι δεν θα μας πάρουν τη θέση», όπως στο Σάρλοτσβιλ. Αφήνοντας την κατηγορία του αντισημιτισμού να εκτοξεύεται αδιακρίτως για να φιμώσει κάθε θεμιτή και νόμιμη κριτική, απονομιμοποιούμε τον όρο και υπονομεύουμε κάτι ουσιώδες για τη λειτουργία της δημοκρατίας. Το Περί αντισημιτισμού είναι μια θαρραλέα προσπάθεια να τραβήξουμε αυτή την απαραίτητη διαχωριστική γραμμή.

21.94

Ιστορία

Antifa

Μαρκ Μπρέι

Από τότε που υπάρχει φασισμός, υπάρχει και αντιφασισμός – γνωστός επίσης ως «antifa». Γεννημένο από την αντίσταση εναντίον του Μουσολίνι και του Χίτλερ τις δεκαετίες του 1920 και του 1930, το αντιφασιστικό κίνημα αναπτύχθηκε τις επόμενες δεκαετίες και σήμερα αποτελεί την αιχμή του δόρατος απέναντι στην ξενοφοβία, τον ρατσισμό και τον φασισμό.

Το antifa κίνημα στερεί από τους φασίστες την ευκαιρία να διασπείρουν τον δηλητηριώδη λόγο τους και υπερασπίζεται ευάλωτες κοινότητες απέναντι σε πράξεις βίας που υποκινούνται από τους φασίστες. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι το φίμωμα του φασιστικού λόγου είναι αντιδημοκρατικό, όμως οι antifa είναι απόλυτοι: δεν πρέπει να δοθεί ποτέ στον φασιστικό τρόμο η παραμικρή ευκαιρία να θριαμβεύσει ξανά!

Σε αυτή τη συναρπαστική έρευνα, ο ιστορικός και ακτιβιστής Μαρκ Μπρέι μάς δίνει μια λεπτομερή επισκόπηση της συνολικής ιστορίας του αντιφασισμού από τη γέννησή του ως τις μέρες μας. Βασισμένο σε συνεντεύξεις αντιφασιστών από όλο τον κόσμο, το Antifa παρουσιάζει τις τακτικές του κινήματος και τη φιλοσοφία που το διέπει, δίνοντάς μας μια καθαρή εικόνα της αντίστασης ενάντια στον φασισμό με όποια μορφή κι αν εμφανίζεται.

Ένα βιβλίο-εργαλείο για κάθε αντιφασίστα και αντιφασίστρια!

20.00

Λέσλι Ντάουνερ

Μια συναρπαστική επισκόπηση της μακραίωνης και πλούσιας ιστορίας της Ιαπωνίας.

Ζεν, χαϊκού, πολεμικές τέχνες, σούσι, άνιμε, μάνγκα, κινηματογράφος, βιντεοπαιχνίδια…

Μπορεί η Ιαπωνία να φαντάζει μια απομακρυσμένη χώρα, όμως ο πολιτισμός της έχει επηρεάσει και συνεχίζει να επηρεάζει σε πολλούς τομείς τον δυτικό τρόπο ζωής.

Εστιάζοντας σε σημαντικές προσωπικότητες, από αυτοκράτορες μέχρι πολέμαρχους, σαμουράι, εμπόρους, πολεμίστριες, γκέισες και επιχειρηματίες, και αξιοποιώντας τα λογοτεχνικά της χαρίσματα, η Lesley Downer μας ταξιδεύει στο παρελθόν και το παρόν της Χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου και μας γνωρίζει έναν ποικιλόμορφο πολιτισμό που κατάφερε να αναπτυχθεί χωρίς να χάσει τις παραδόσεις του.

16.60

Γιούστας Πάλμερ

Στη δυτική κοινή γνώμη, στην Ευρώπη και ιδίως την Αμερική, το αφήγημα που κυριαρχεί σχετικά με την Αφρική είναι μονοδιάστατο: πρόκειται για μια ήπειρο που αντιμετωπίζεται συλλήβδην ως συνώνυμο της ακραίας φτώχειας, της οικονομικής υστέρησης, της εστίας ασθενειών όπως το AIDS και ο Έμπολα, που απειλούν όλο τον πλανήτη, της πολιτικής βίας, των εμφυλιοπολεμικών συγκρούσεων. Η «μαύρη» Αφρική είναι ο βολικός αντίποδας που επιβεβαιώνει, ως αντιδιαμετρικός πόλος, την ανωτερότητα και την αυταρέσκεια της Δύσης. Το αφήγημα αυτό, κατάλοιπο εν μέρει μιας αποικιοκρατικής αντίληψης, έχει ως βασικό του έρεισμα την άγνοια και την άκριτη αναπαραγωγή στερεοτύπων από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης σε παγκόσμιο επίπεδο.

Με την εισαγωγική του μελέτη ο καθηγητής αφρικανικών σπουδών Eustace Palmer, με καταγωγή από τη Σιέρρα Λεόνε, επιχειρεί να αναιρέσει αυτό το μονοδιάστατο αφήγημα συνθέτοντας ένα μεγάλο «εγκυκλοπαιδικό» πανόραμα της άγνωστης, ουσιαστικά, ηπείρου: επισκοπεί τη φυσική γεωγραφία της Αφρικής, την περίπλοκη ιστορία της ως τον 21ο αιώνα —δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στην περίοδο της ιμπεριαλιστικής επέκτασης των Ευρωπαίων, της αποικιοκρατίας και της ανεξαρτησίας—, περιγράφει τα πολιτικά και κοινωνικά συστήματα, αναλύει την οικονομία, τα περιβαλλοντικά και υγειονομικά προβλήματα, την εκπαίδευση, τη θρησκεία, την τέχνη και τη λογοτεχνία. Η προσιτή και εύληπτη πραγμάτευσή του, χωρίς εξιδανικεύσεις και ωραιοποιήσεις, βοηθά τον αναγνώστη να εξοικειωθεί με το παρελθόν και το παρόν της αφρικανικής ηπείρου, αναδεικνύοντας έναν κόσμο πολυσύνθετο και δυναμικό, που πλέον διεκδικεί τον δικό του ιδιαίτερο ρόλο στον πολυπολικό κόσμο του 21ου αιώνα.

22.00

Κώστας Μανδηλάς

Η ιστορία του περιοδικού “Ανοιχτή Πόλη”.

Αρχές της δεκαετίας του ’80, μια παρέα νεαρών της περιοχής Πετραλώνων και Θησείου, μπουχτισμένη από τη μεταπολιτευτική ατμόσφαιρα της στρατευμένης έκφρασης και των ρηχών επικοινωνιακών στερεότυπων, αποφάσισε να δημιουργήσει ένα περιοδικό αυτοέκφρασης, την «Ανοιχτή Πόλη». Ένα αντεργκράουντ έντυπο που από το τρίτο τεύχος, υπήρξε το μοναδικό ελληνικό περιοδικό μέλος του θρυλικού «Alternative Press Syndicate». Μέσα από το πνεύμα της αντικουλτούρας, της επιλεγμένης ριζοσπαστικής rock μουσικής και της διαφορετικής αντιεξουσιαστικής- εναλλακτικής λογικής, στα δεκατρία χρόνια της ύπαρξής της, η «Ανοιχτή Πόλη» επιχείρησε να αρθρώσει έναν άλλο λόγο απέναντι στο ξύλινο λόγο των διάφορων μεταπολιτευτικών νεολαιίστικων κομματικών παραφυάδων. Τη διαδρομή αυτού του περιοδικού, αλλά και τη σχέση του με τα πολιτισμικά και πολιτικά δρώμενα εκείνης της εποχής (φτάνοντας μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του ’90), περιγράφει ο υπεύθυνος της έκδοσης κι ένας από τους βασικούς συντελεστές του, ο Κώστας Μανδηλάς. Μέσα από τον αφηγηματικό λόγο του συγγραφέα, δίνονται πολλές πληροφορίες για τυπογραφεία, βιβλιοπωλεία, στέκια και ανθρώπους εκείνων των καιρών, που έδωσαν κι αυτοί/ές πολλά στη μάχη ενάντια στην αποικιοποίηση της καθημερινής ζωής. Ταυτόχρονα σκιαγραφείται το χρώμα μιας εποχής, που μπορεί να έχει περάσει ωστόσο τα αιτήματά της για ελευθερία και σεβασμό της ανθρώπινης ύπαρξης παραμένουν επίκαιρα.

 

12.00