Βλέπετε 1–15 από 168 αποτελέσματα

Ιστορία

Μάρτσιο Γκ. Μιάν

Ο Μάρτσιο Γκ. Μιάν πραγματοποίησε ένα απαιτητικό ταξίδι έξι χιλιάδων χιλιομέτρων κατά μήκος του Βόλγα, παρακάμπτοντας τους αυστηρούς ελέγχους των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών. Επέλεξε το ποτάμι-σύμβολο της Ρωσίας ως κεντρικό άξονα της αφήγησής του, διότι στις όχθες του διαμορφώθηκαν κρίσιμες καμπές της ρωσικής ιστορίας: η εδραίωση της ορθοδοξίας μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, η άνοδος της τσαρικής αυτοκρατορίας, η σοβιετική νίκη στο Στάλινγκραντ και η εκβιομηχάνιση του Στάλιν, αλλά και η παγίωση της μετασοβιετικής απολυταρχίας του Βλαντίμιρ Πούτιν.

Ο Βόλγας υπήρξε κοιτίδα λαών και μορφών όπως οι Τάταροι, οι Κοζάκοι, οι μοναχοί και οι σαμάνοι, αλλά και προσωπικοτήτων όπως ο Ράζιν, ο Πουγκατσόφ, ο Λένιν, ο Πούσκιν, ο Γκόρκι και ο Χλέμπνικοφ. Εκεί συνυπάρχουν η αρχαϊκή αγροτική Ρωσία, η βιομηχανική και η μητροπολιτική, οι στέπες, τα σοβχόζ, τα εργοστάσια και οι ξύλινες καλύβες. Είναι ο τόπος όπου Ευρώπη και Ασία συναντιούνται ή απομακρύνονται.

Διασχίζοντας, λοιπόν, το ποτάμι από τα Υψώματα Βαλντάι έως το Άστραχαν και περνώντας από πόλεις όπως το Καζάν, το Νίζνι Νόβγκοροντ και το Βόλγκογκραντ, ο Μιάν φέρνει στο φως έναν πολυεθνικό λαό που εξακολουθεί να τρέφει το εύθραυστο όνειρο μιας αυτοκρατορικής ταυτότητας.

19.90

Πάολο Φόνζι

Η Ιταλική Κατοχή της Ελλάδας είναι ένα από τα λιγότερο μελετημένα κεφάλαια της περιόδου 1941-1943. Συνδυάζοντας αρχειακό υλικό, που παρέμενε για δεκαετίες δυσπρόσιτο, με σύγχρονες ιστοριογραφικές προσεγγίσεις, το βιβλίο ανασυνθέτει με ακρίβεια και οξυδέρκεια τις στρατιωτικές, πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις της ιταλικής παρουσίας στην Ελλάδα. Ο Fonzi εξετάζει την αποτυχημένη ιταλική εκστρατεία του 1940, την εγκαθίδρυση της Κατοχής και τους ανταγωνισμούς με τους Γερμανούς και τους Βουλγάρους. Αναλύει τη βαθιά επισιτιστική κρίση του 1941-1942, τις πολιτικές διαίρεσης των τοπικών πληθυσμών, τη διαφθορά και τις αντιφάσεις της ιταλικής διοίκησης, τις ζώνες κατοχής στο Αιγαίο και στα Ιόνια, καθώς και την κλιμάκωση της βίας έως την πολιτική της «καμένης γης» το 1943. Με εξαιρετική τεκμηρίωση και νηφάλια προσέγγιση, το έργο αναδεικνύει πώς η Ιταλική Κατοχή επηρέασε τις οπτικές κοινωνίες, τις πρώιμες μορφές της Αντίστασης και τη διαμόρφωση του μεταπολεμικού τοπίου. Μια μελέτη ορόσημο που καλύπτει ένα μεγάλο κενό και προσφέρει μια νέα, καθαρή εικόνα για μια σκοτεινή αλλά κρίσιμη περίοδο της ελληνικής ιστορίας.

25.00

Νατάσα Τριανταφύλλη, Στάθης Ν. Καλύβας

Μια πολύχρωμη, πολυπρόσωπη και αναπάντεχη τοιχογραφία της «χουντικής επταετίας» 1967-1974, ένα συναρπαστικό χρονικό μιας μεγάλης πολιτιστικής έκρηξης που ήταν ταυτόχρονα κι ένας απρόσμενος θρίαμβος της ανθρώπινης δημιουργικότητας πάνω στην ανελευθερία. To Big Bang περιγράφει με μυθιστορηματικό τρόπο το πως συναντήθηκαν, εκτοξεύθηκαν και συντονίστηκαν δεκάδες δημιουργικές τροχιές, πλάθοντας ένα καινούργιο και συνάμα συγκλονιστικό κόσμο που παραμένει ξεχασμένος και παρεξηγημένος στη συλλογική μας συνείδηση. Καρπός συστηματικής και πολυδιάστατης έρευνας που συνδυάζει εργαλεία όπως η ιστορική και πολιτική ανάλυση, η πολυφωνική διήγηση και η βιογραφική προσέγγιση, διεμβολίζει επίμονα στερεότυπα και απομυθοποιεί μια κομβική περίοδο της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, στρέφοντας το βλέμμα μας από το καθεστώς στην κοινωνία.

Πώς γίνεται να ανθεί ο πολιτισμός μέσα στα «μαύρα» χρόνια της δικτατορίας; Πώς μπορεί μια εποχή που έχει καταγραφεί στη συλλογική μας συνείδηση ως ένας «εφιαλτικός πολιτιστικός χειμώνας» να υπήρξε στην πραγματικότητα τόσο πολύχρωμη και φωτεινή; Πως συμβιβάζεται η λογοκρισία με την δημιουργία; Πώς είναι δυνατό να εξακολουθούμε να αποτιμούμε αυτή την εποχή τόσο στρεβλά; Γιατί διαγράφηκε από τη μνήμη μας; Εντέλει τι κουβαλάμε ακόμη μέσα μας από την εποχή εκείνη; Το Big Bang προσφέρει απαντήσεις σε αυτά και σε πολλά άλλα ερωτήματα, διορθώνοντας παράλληλα μια μεγάλη ιστορική αδικία.

Ένα βιβλίο που θα ξαφνιάσει, θα σοκάρει ίσως, θα ταράξει, θα συζητηθεί και θα εμπνεύσει.

32.00

Χρήστος Λούκος

Μπορεί ο τρόπος που σκεπτόταν και δρούσε ο Ιωάννης Καποδίστριας ως Κυβερνήτης της Ελλάδος, ότι όλα σχεδόν έπρεπε να γίνουν από την αρχή ακολουθώντας μια αυστηρά ιεραρχημένη πορεία που άμεσα θα ελεγχόταν από αυτόν, να φαίνεται σήμερα σε μας, που έχουμε τη μεταγενέστερη γνώση, ρεαλιστικός, σε μερικούς ακόμη και ορθός, ιδιαίτερα αν δούμε πώς χειρίστηκαν τα μικρά ή τα μείζονα ζητήματα όσοι διοίκησαν τη χώρα στη συνέχεια. Αλλά δεν πρέπει να αγνοούμε ότι, στα καποδιστριακά χρόνια, ναι μεν σταδιακά είχε λήξει ο ένοπλος αγώνας, όμως το επαναστατικό πνεύμα και οι προσδοκίες που αυτό δημιούργησε ήταν ακόμη έντονες, όσο ανεδαφικές κι αν ήσαν κάποιες από αυτές. Όσοι αντιπολιτεύτηκαν τον Κυβερνήτη δεν ήταν μόνον εκμεταλλευτές του απλού λαού και όργανα του ξένου παράγοντα, όπως αυτός και οι οπαδοί του τόνιζαν, αλλά πολλοί από αυτούς είχαν οραματιστεί μια άλλη μετεπαναστατική κοινωνία, φιλελεύθερη, στο σχεδιασμό της οποίας ήλπιζαν ότι θα συμμετείχαν ενεργά. Δεν μπορούσαν επομένως να ανεχθούν το αυταρχικό και αυστηρά ιεραρχημένο καποδιστριακό πρότυπο οργάνωσης του νέου κράτους.

Αν όμως επικεντρωθούμε μόνο στις πράγματι συντηρητικές πολιτικές επιλογές του Καποδίστρια και δεν δούμε το σημαντικό έργο που επιτέλεσε ή προσπάθησε να επιτελέσει για την οργάνωση της Ελληνικής Πολιτείας, θα δίναμε μια μερική εικόνα μιας σύνθετης πραγματικότητας. Η εικόνα αυτή θα ήταν ακόμη περισσότερο ελλιπής αν δεν βλέπαμε τα κίνητρα και τις πρακτικές αυτών που δεν συμφώνησαν μαζί του, τον αντιπολιτεύτηκαν και κάποιοι τον δολοφόνησαν. Όσοι, για διάφορους λόγους, τον αντιπολιτεύτηκαν δεν δίστασαν, για να εξασφαλίσουν την απομάκρυνσή του από την εξουσία, να δεχθούν αδιαμαρτύρητα τις όποιες αποφάσεις των Δυνάμεων, να βοηθήσουν τη συνεχή αγγλική προσπάθεια για την υπονόμευση του Κυβερνήτη, να καταφύγουν σε αστήρικτες κατηγορίες και σε συκοφαντίες. Η δολοφονία ανακούφισε μεν όσους φοβούνταν μια οποιασδήποτε μορφής παράταση της εξουσίας του Καποδίστρια, αλλά βύθισε τη χώρα στον εμφύλιο πόλεμο και την ανυποληψία, την οποία ενδεχομένως μόνον αυτός είχε ακόμη τη δυνατότητα, προβαίνοντας σε κάποιες υποχωρήσεις, να αποτρέψει.

(Από τον επίλογο του συγγραφέα)

30.00

Χρήστος Λούκος

Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου-Κριτικής 2023

«Το προσωπικό κίνητρο για τη μελέτη της Ερμούπολης ενισχύθηκε από τη γοητεία που είχε η δημιουργία μιας πόλης εκ του μηδενός μέσα στο καμίνι της Ελληνικής Επανάστασης και η πράγματι εντυπωσιακή ανάπτυξή της: αποτέλεσε μια από τις σημαντικότερες πόλεις του ελληνικού κράτους τον 19ο αιώνα και συγχρόνως σημαντικό διαμετακομιστικό κέντρο του διεθνούς εμπορίου μεταξύ Ανατολής και Δύσης, η εμβέλεια του οποίου ήταν αισθητή στις δύο πλευρές του Αιγαίου και γενικότερα στην Ανατολική Μεσόγειο. Ήταν φανερό ότι τις τύχες της πόλης στην περίοδο της ακμής της διεύθυνε μια αστική τάξη που διατηρούσε, λόγω της οικονομικής της δύναμης, αρκετή ανεξαρτησία από την κεντρική εξουσία και μπόρεσε να αποτυπώσει τις απόψεις της στη φυσιογνωμία του οικισμού αλλά και σε πολλές όψεις της κοινωνικής ζωής.

Η εντύπωση που προκάλεσε η Ερμούπολη στον νεαρό βασιλιά Γεώργιο Α΄ κατά την πρώτη επίσκεψή του σε αυτήν –ο οποίος είπε ότι του θύμισε το Λίβερπουλ– μου έδωσε αφορμή για το πρώτο σκέλος του υπότιτλου του βιβλίου. Ένα άλλο κίνητρο, ίσως το πιο ελκυστικό, ήταν να ερευνηθεί πώς βίωσαν οι Ερμουπολίτες την παρακμή της πόλης τους από τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα. Ποιες αντιστάσεις και εναλλακτικές λύσεις πρόβαλαν, ποιες αντισταθμίσεις αναζήτησαν για να διατηρήσουν κάπως τις παλαιές ισορροπίες, όχι μόνον οικονομικές. Εδώ ξεχωρίζει η τολμηρή απόφαση μερικών κεφαλαιούχων της να ιδρύσουν μεγάλες κλωστοϋφαντουργικές μονάδες στο γύρισμα του αιώνα, να απασχολήσουν εκατοντάδες άνεργων ή υποαπασχολούμενων ανδρών και πλήθος γυναικών. Δημιουργήθηκε έτσι μια πραγματική βαμβακούπολη, που το όνομά της δόθηκε στο δεύτερο σκέλος του υπότιτλου του βιβλίου.

Με τον νέο αυτόν οικονομικό προσανατολισμό η πόλη μπόρεσε να διατηρήσει μια σημαίνουσα θέση μεταξύ των μεγάλων ελληνικών επαρχιακών πόλεων. Κι εδώ η άφιξη μερικών χιλιάδων Μικρασιατών προσφύγων τόνωσε πληθυσμιακά την κοινωνία και επέτρεψε ποικίλες αλληλοσυμπληρώσεις. Από τις αρχές, ωστόσο, της δεκαετίας του 1930 η πόλη θα βιώσει και αυτή τη μεγάλη οικονομική κρίση. Στην Κατοχή θα χάσει από την πείνα περίπου το 1/3 του πληθυσμού της, ποσοστό θνησιμότητας μεγαλύτερο αναλογικά και από αυτό της Αθήνας. Η μεταπολεμική πραγματικότητα θα είναι οδυνηρή. Με δυσκολία επουλώνονται οι πληγές της ξενικής κατοχής, ενώ προστίθενται νέες λόγω του Εμφυλίου, με το τέρμα του οποίου σταματά και η αφήγηση».
[Από τον Πρόλογο του βιβλίου]

25.00

Δημήτρης Ραπίδης

Στις 18 Δεκεμβρίου 2022, η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου της Αργεντινής επικράτησε της Γαλλίας με 4-2 στα πέναλτι στο στάδιο Lusail του Κατάρ για να στεφθεί πρωταθλήτρια στο Παγκόσμιο Κύπελλο. Το τουρνουά ολοκλήρωσε έναν κύκλο προώθησης του εμιράτου ως προορισμού για μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις, μια δεκαετία όπου ακούσαμε, διαβάσαμε και μάθαμε για τα προβλήματα και τα «θολά» σημεία της υποψηφιότητας του Κατάρ, τη μεταχείριση των μεταναστών εργατών, τις συνθήκες μέσα στις οποίες εργάζονταν για την κατασκευή των γηπέδων και όλων των υποδομών που απαιτούνταν για τη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου, τις γεωπολιτικές διαστάσεις της υποψηφιότητας του Κατάρ, ρεπορτάζ που αφορούσαν τη θέση της γυναίκας στη τοπική κοινωνία ή την ορατότητα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας. Δημοσιεύματα, αποκαλύψεις από μεγάλα Μέσα Ενημέρωσης, τοποθετήσεις αξιωματούχων της FIFA, από πολιτικούς και κυβερνώντες, διαψεύσεις, κινητοποιήσεις οργανώσεων για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μια πραγματική «μάχη χαρακωμάτων» με κάθε πλευρά να εντείνει τη ρητορική της όσο πλησίαζε η ημερομηνία έναρξης της διοργάνωσης. Γιατί συνέβη όλο αυτό που καμία σχέση δεν φαίνεται να έχει με το ποδόσφαιρο;

Οι απαντήσεις πολλές και μεταξύ αυτόν είναι και το sportswashing. Ένας όρος της σύγχρονης βιβλιογραφίας που όμως έχει τις ρίζες του βαθιά μέσα στα κιτάπια της ιστορίας. Το sportswashing δεν είναι κάτι καινούργιο, δεν είναι επινόηση του 21ου αιώνα, αλλά ένα από τα πιο δημοφιλή, εξαγώγιμα «προϊόντα» της Ευρώπης των πρώτων δεκαετιών του περασμένου αιώνα.

Η περιήγησή μας ξεκινά από το 1920 και την Ιταλία του Μπενίτο Μουσολίνι, προχωράμε στην Ισπανία του Φρανθίσκο Φράνκο, ανεβαίνουμε βορειότερα στη Γερμανία του Αδόλφου Χίτλερ για να διασχίσουμε έπειτα τον Ατλαντικό Ωκεανό και να βρεθούμε πρώτα στην Αργεντινή του Χουάν Περόν και του Χόρχε Βιντέλα και στη συνέχεια στη Βραζιλία του Ζετούλιο Βάργκας. Συνεχίζουμε την περιήγησή μας επιστρέφοντας στην Ευρώπη και την Πορτογαλία του Αντόνιο Σαλαζάρ, περνάμε στην άλλη άκρη της υφηλίου, στην Κίνα, και τις πολιτικές του κομμουνιστικού καθεστώτος με αιχμή του δόρατος την ηγεσία του Σι Τζινπίνγκ, για να κλείσουμε με το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία.

Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας είναι ένα ταξίδι ιστορίας στα σκοτεινά δωμάτια του sportswashing με κοινό σημείο αναφοράς το ποδόσφαιρο, την μπάλα, που βρέθηκε σε «λάθος πόδια».

14.00

Έρβαντ Αμπραχαμιάν

Σε μια επανεκτίμηση της σύγχρονης ιστορίας του Ιράν, ο Ervand Abrahamian εντοπίζει το τραυματικό του ταξίδι στον εικοστό αιώνα, μέσα από την ανακάλυψη του πετρελαίου, τις αυτοκρατορικές επεμβάσεις, την κυριαρχία των Παχλεβί και, το 1979, την επανάσταση και τη γέννηση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Στα χρόνια που μεσολάβησαν, η χώρα βίωσε έναν πικρό πόλεμο με το Ιράκ, τον μετασχηματισμό της κοινωνίας υπό τον κλήρο και, πιο πρόσφατα, την επέκταση του κράτους και τον αγώνα για εξουσία μεταξύ των παλιών ελίτ, της διανόησης και της εμπορικής μεσαίας τάξης.

Ο συγγραφέας είναι ένας συμπονετικός ερμηνευτής. Ενώ διαπραγματεύεται επιδέξια τις ανατροπές της περιφερειακής και διεθνούς πολιτικής της χώρας, στην καρδιά του βιβλίου του βρίσκεται ο λαός του Ιράν.

Σε αυτόν και στην ανθεκτικότητά του είναι αφιερωμένο αυτό το βιβλίο, καθώς το Ιράν αναδύεται στις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα ως ένα από τα πιο ισχυρά κράτη στη Μέση Ανατολή.

18.88

Ιστορία

Black power

Θανάσης Μήνας

Ιστορία των αφροαμερικάνικων κινημάτων (1860-2020)

«Χρειαζόμαστε περισσότερη Δύναμη. Μαύρη Δύναμη!» Το βιβλίο αυτό παρακολουθεί τα αφροαμερικανικά κινήματα από τους πρώτους υπέρμαχους της κατάργησης της δουλείας, τους λεγόμενους Abolitionists, στο Black Power των 60’s και, από εκεί, έως το πρόσφατο Black Lives Matter. Το «κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα» δεν είναι ενιαίο· είναι ένα πολυπλόκαμο άθροισμα κινημάτων, που διακρίνονται μεταξύ τους ανάλογα με την ιδεολογία, τις πρακτικές, τις θρησκευτικές πεποιθήσεις και τους επιμέρους στόχους που βάζουν στο τραπέζι της συζήτησης. Το βιβλίο εστιάζει στις προσωπικότητες που τέθηκαν στην εμπροσθοφυλακή αυτών των κινημάτων. Όχι κατ’ ανάγκην επειδή ήταν χαρισματικές· οι μεμονωμένες προσωπικότητες λειτουργούν περισσότερο ως οδοδείκτες, ως συμβολικοί αντιπρόσωποι των συλλογικών αγώνων ενός καταπιεσμένου λαού. Πάντα υπό το πρίσμα του Black Power, το βιβλίο αυτό μιλάει για πρώιμες φεμινίστριες όπως η Ida B. Wells, αμπολισιονιστές όπως ο Frederic Douglas, ερμηνεύτριες του blues που διεκδίκησαν τη σεξουαλική τους ελευθερία όπως η Bessie Smith, πρωτοπόρους συνδικαλιστές όπως ο A. Philip Randolph, νομικούς όπως η Pauli Murray, διανoούμενους όπως ο W.E.B. Du Bois, ο Langston Hughes και ο James Baldwin, παναφρικανιστές όπως ο Marcus Garvey, δημοσιογράφους όπως η Ella Baker, πρωτοπόρους ΛΟΑΤΚΙ ακτιβιστές όπως ο Bayard Rustin, ακτιβιστές της Πολιτικής Ανυπακοής όπως η Rosa Parks, εκπαιδευτικούς όπως ο Medgar Evers, μαρξίστριες όπως η Angela Davis, πολιτικοποιημένους ιερείς όπως ο Jesse Jackson, αθλητές που ήρθαν σε σύγκρουση με το κατεστημένο όπως ο Muhammad Ali ή οι Tommie Smith και John Carlos, οξυδερκείς συγγραφείς όπως ο Ralph Ellison, η Toni Morrison ή ο John Edgar Wideman, ριζοσπάστες μουσικούς της jazz όπως ο John Coltrane ή ο Archie Shepp και της soul όπως ο Curtis Mayfield, κινηματογραφιστές όπως ο Spike Lee· αναφέρεται επίσης σε κινήματα όπως ο παναφρικανισμός ή η Αναγέννηση του Χάρλεμ, σε πασιφιστικές θρησκευτικές συσπειρώσεις όπως η Southern Christian Leadership Conference, φοιτητικές ενώσεις όπως η Student Nonviolent Coordinating Committee, και μαχητικές οργανώσεις όπως το Black Panther Party. Στον πυρήνα του βιβλίου, ξεδιπλώνεται η διαλεκτική σχέση (και όχι απλώς αντιπαράθεση) ανάμεσα στον Martin Luther King και τον Malcolm X· η μεταξύ τους διαλεκτική ώθησε το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα στο απόγειό του, την περίοδο από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 έως το τέλος της δεκαετίας του 1960. Στη συγχρονία, η αγωνιστική κουλτούρα που κληροδότησε το Black Power στο Black Lives Matter παραμένει πάντα ζωντανή, σαν φλόγα που σιγοκαίει· όσο συνεχίζονται οι φυλετικές και ταξικές ανισότητες και η αστυνομική βία, απειλεί και πάλι να θεριέψει. Right On! (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

17.70

Jean-Louis Voisin, Marcel le Glay, Yann Le Bohec

Πώς κατάφερε μέσα σε λίγους αιώνες μια πολίχνη του Λατίου να επιβληθεί αρχικά στις γειτονικές πόλεις και την ιταλική χερσόνησο, κατόπιν στην Ελλάδα και την Ευρώπη και τελικά σε όλη την «οικουμένη»; Ποια ήταν η σχέση της με τις κατακτημένες περιοχές και τους κατοίκους τους; Πώς μεταλλάχθηκε η ίδια ενόσω μετατρεπόταν στη μεγαλύτερη αυτοκρατορία που γνώρισε ο αρχαίος κόσμος; Πώς ολοκληρώθηκε αυτός ο ιστορικός κύκλος και τι άφησε ως κληρονομιά; Πόση Ρώμη υπάρχει ακόμη στην Ευρώπη, την Εγγύς Ανατολή, τη βόρεια Αφρική, αλλά και την Ελλάδα; Αυτά και άλλα σημαντικά ερωτήματα διερευνώνται στην κλασική εισαγωγή των Marcel Le Glay – Yann Le Bohec – Jean-Louis Voisin, ενός από τα πιο επιτυχημένα εγχειρίδια ρωμαϊκής ιστορίας της γαλλικής ιστοριογραφίας, που μεταφράζεται για πρώτη φορά στα ελληνικά, ενημερωμένο και συμπληρωμένο για τις ανάγκες της ελληνικής έκδοσης. Το βιβλίο απευθύνεται τόσο στον φοιτητή όσο και στον γενικό αναγνώστη προσφέροντας ένα πανόραμα του ρωμαϊκού σύμπαντος, καθώς συνοδεύει την έκθεση των γεγονότων με καίριες παρατηρήσεις για την πολιτική, κοινωνική, στρατιωτική, οικονομική, θρησκευτική και πολιτιστική ζωή της Ρώμης από τις απαρχές της μέχρι και το οριστικό σβήσιμό της ως επίσημης οντότητας τον 5ο αιώνα.

O Marcel Le Glay ήταν ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris IV)· υπήρξε κορυφαίος μελετητής της ρωμαϊκής θρησκείας, με έμφαση στην Αφρική. Ο Yann Le Bohec είναι ομότιμος καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris IV)· πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους ειδικούς στη στρατιωτική ιστορία της Ρώμης. Ο Jean-Louis Voisin είναι επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού (Paris-Est Créteil Val-de-Marne, Paris XII).

42.00

Ιστορία

Necropolis of Gonur

Βίκτωρ Σαρηγιαννίδης

Περίπου 3.000 τάφοι, που χρονολογούνται από τα τέλη της 3ης έως τις αρχές της 2ης χιλιετίας π.Χ., βρέθηκαν στη νεκρόπολη του Γκονούρ, που υπήρξε η σημαντικότερη πόλη του βασιλείου της Μαργιανής (Τουρκμενιστάν). Παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των ανασκαφών και οι ανθρωπολογικές παρατηρήσεις, που βασίστηκαν στους σκελετούς και τα πολυάριθμα ευρήματα.

Περιγραφή

To Γκονούρ ήταν η σημαντικότερη πόλη του βασιλείου της Μαργιανής (Κεντρική Ασία), που ιδρύθηκε από ινδo-ιρανικά φύλα, η θρησκεία των οποίων, γνωστή ως «ιρανικός παγανισμός», αποτέλεσε τη βάση για το ζωροαστρισμό, μια πανάρχαιη θρησκεία της Ανατολής. Στη νεκρόπολη του Γκονούρ, που ανέσκαψε ο Βίκτωρ Σαριγιαννίδης, βρέθηκαν 3.000 περίπου τάφοι που χρονολογούνται από τα τέλη της 3ης έως τις αρχές της 2ης χιλιετίας π.Χ.

Στην παρούσα έκδοση δημοσιεύονται τα αποτελέσματα των ανασκαφών, ανθρωπολογικές παρατηρήσεις, που βασίστηκαν στους σκελετούς που βρέθηκαν, και τα πολυάριθμα και ποικίλα ευρήματα: χάλκινα και κεραμικά, λίθινα και οστέινα αντικείμενα, κοσμήματα, γλυπτά, σφραγίδες και λεπτοδουλεμένα ψηφιδωτά. Τα έργα αυτά, εφάμιλλα των καλλιτεχνικών δημιουργιών των μεγάλων κέντρων εκείνης της εποχής, μαρτυρούν ότι η τέχνη της Μαργιανής γνώρισε μεγάλη άνθηση στη 2η χιλιετία π.Χ.

45.60

Γιώργος Μητρόπουλος

Όταν, σε επιστολή που του έστειλε, ο απελεύθερος Ήλιος τού έγραψε ότι τα θέματα της Ρώμης καθιστούν αναγκαία την παρουσία του, ο Νέρωνας του απάντησε από την Ελλάδα: «Αν και αυτή είναι η συμβουλή σου, και η ευχή σου είναι να επιστρέψω γρήγορα, θα έπρεπε μάλλον να με συμβουλεύεις και να εύχεσαι να επιστρέψω αντάξιος του Νέρωνα».

Το βιβλίο αποσκοπεί κυρίως στο να φωτίσει τη δράση ενός Ρωμαίου αυτοκράτορα που η αλληλεπίδρασή του με τον ελλαδικό χώρο υπήρξε έντονη και ιδιαίτερη. Διαβόητος στο ευρύ κοινό ως παράφρων και εμπρηστής της Ρώμης, ο Νέρωνας έχει δημιουργήσει τον δικό του μύθο, που μέχρι σήμερα επιβάλλεται στα ιστορικά γεγονότα και τα επικαλύπτει. Το βιβλίο επανεξετάζει τη σύνδεση του αυτοκράτορα με την Ελλάδα (ρωμαϊκή επαρχία της Αχαΐας) και το ταξίδι του εκεί, το οποίο χαρακτηρίστηκε από γεγονότα που σημάδεψαν την ηγεμονία του: Ο Νέρωνας συμμετείχε στους μεγάλους πανελλήνιους αγώνες ως κιθαρωδός, ηθοποιός, αρματηλάτης και κήρυκας. Επίσης, άρπαξε λαμπρά έργα τέχνης, αποπειράθηκε να διανοίξει τον Ισθμό της Κορίνθου και χάρισε την ελευθερία σε ολόκληρη την επαρχία· ενέργειες πρωτόγνωρες, αντιφατικές, που εξάπτουν την περιέργεια ως προς τα κίνητρα και τους σκοπούς τους. Μπορεί άραγε, πέρα από την ιδιαίτερη ψυχοσύνθεση του αυτοκράτορα, η δραστηριότητα του Νέρωνα στην ελληνική περιοδεία του να ενταχθεί σε ένα συνεκτικό πλαίσιο ή τουλάχιστον να ερμηνευτεί λογικά;

22.00

Συλλογικό

H δεκαετία του 1960 υπήρξε μια εποχή ριζικών κοινωνικών, πολιτικών και πολιτισμικών μετασχηματισμών σε παγκόσμιο επίπεδο. Εποχή μεστή από γεγονότα και εξελίξεις, από φοιτητικές εξεγέρσεις μέχρι μαζικές απεργίες και νέα πολιτικά οράματα, η λεγόμενη «μακρά δεκαετία» ανέδειξε την ανάγκη για έναν διαφορετικό τρόπο οργάνωσης της κοινωνίας. Η Τουρκία, παρότι συχνά αντιμετωπίζεται ως «περιφερειακή» περίπτωση, δεν αποτέλεσε εξαίρεση σε αυτή την παγκόσμια κινητικότητα. Ο παρών συλλογικός τόμος εντάσσει τη μακρά δεκαετία του 1960 της Τουρκίας στο ευρύτερο διεθνές πλαίσιο, προσφέροντας μια πολύπλευρη ανάλυση των κοινωνικών και πολιτικών ρηγμάτων της εποχής. Τα κείμενα εξετάζουν το φοιτητικό και νεανικό κίνημα, τις ιδεολογικές μετατοπίσεις της Αριστεράς και τη σχέση της με τον στρατό, τον αντι-ιμπεριαλιστικό λόγο και τον κεμαλισμό, τη ριζοσπαστικοποίηση των Κούρδων, τη θέση των εργαζομένων και τις προκλήσεις του γυναικείου κινήματος. Παράλληλα, εστιάζουν στον ρόλο της κουλτούρας ―της ποίησης, του κινηματογράφου και της μουσικής― ως φορέα πολιτικής έκφρασης και κοινωνικής κριτικής. ­Υιοθετώντας μια διεπιστημονική και συγκριτική προσέγγιση, το βιβλίο επιχειρεί να γεφυρώσει το τοπικό με το παγκόσμιο και να καλύψει ένα σημαντικό κενό τόσο στην τουρκική όσο και στη διεθνή βιβλιογραφία για τα long 60s. Ένα έργο αναφοράς για όσους ενδιαφέρονται για την Τουρκία, τις παγκόσμιες εξεγέρσεις του 20ού αιώνα και τις μεταμορφώσεις της κοινωνικής ιστορίας.

22.00

Ιστορία

Σαλονίκη

Γιάννης Καρλόπουλος

Καρτ ποστάλ ενός αιώνα: εικόνες και γράμματα μιας πόλης

Μια συλλογή καρτ ποστάλ της Θεσσαλονίκης από το 1912 ώς τα τέλη της δεκαετίας του 1980, χωρισμένη σε 4 μέρη, με βάση την τεχνική της εκτύπωσής τους. Ένας φόρος τιμής στους αφανείς εργάτες αυτής της τέχνης που τείνει να εκλείψει και στους επιστολογράφους: Γάλλους στρατιώτες του μακεδονικού μετώπου, Εβραίους της Θεσσαλονίκης, Αθηναίους εκδρομείς, μετανάστες στην Αμερική, τουρίστες, φίλους, συγγενείς. Ο Γιάννης Καρλόπουλος εκθέτει ένα τμήμα του τυπογραφικού του αρχείου, ανασυγκροτώντας μια ιδιαίτερη οπτική ταυτότητα της πόλης και σχολιάζοντας όψεις και εικόνες της ιστορίας της και της ζωής της.

33.00

Συλλογικό

Έχουν συμπληρωθεί ογδόντα χρόνια από τη λήξη του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, στον οποίο εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, οι υλικές καταστροφές ήταν ανυπολόγιστες, και η βαρβαρότητα του γενοκτονικού Γ΄ Ράιχ κορυφώθηκε με τη συστηματική εξόντωση του ευρωπαϊκού εβραϊσμού και άλλων πληθυσμιακών ομάδων όπως οι Ρομά και οι ανάπηροι. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που υπέστησαν δυσανάλογες απώλειες σε σχέση με το μέγεθος και τον πληθυσμό τους. Αναμφίβολα, η τριπλή γερμανική, ιταλική και βουλγαρική κατοχή, που επέφερε τον διοικητικό διαμελισμό της χώρας, επισώρευσε πρόσθετα δεινά, ενώ ο εφιαλτικός λιμός στοιχειώνει ακόμα τη συλλογική μνήμη, δίνοντας στη λέξη «πείνα» μια ιδιαίτερη βαρύτητα στο ελληνικό λεξιλόγιο. Με τη σειρά τους οι συλλήψεις, τα μπλόκα, οι μαζικές εκτελέσεις αντιστασιακών και αμάχων, η καταστροφή των εβραϊκών κοινοτήτων, οι πυρπολήσεις κατοικημένων περιοχών, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και η τακτική του πολιτικού χάους και της κοινωνικής διάσπασης συμβάδιζαν με τον καθημερινό αγώνα για την επιβίωση, καθιστώντας τον θάνατο πανταχού παρόντα στην κατεχόμενη Ελλάδα.

Σήμερα, η δεκαετία του 1940 είναι η καλύτερα μελετημένη περίοδος της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Παρ’ όλα αυτά, λείπει μια συνθετική μελέτη για τις ανθρώπινες απώλειες και τις υλικές καταστροφές που θα επικαιροποιεί παλαιότερα δεδομένα για το σύνολο του ελλαδικού χώρου και ταυτόχρονα θα ανανεώνει το επιστημονικό και επιστημολογικό ενδιαφέρον για την πληρέστερη χαρτογράφηση της καταστροφής. Ο ανά χείρας συλλογικός τόμος φιλοδοξεί να αφαιρέσει την Ελλάδα από τον διόλου κολακευτικό κατάλογο των χωρών εκείνων που αγνοούν τα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά του τιμήματος το οποίο κλήθηκαν να καταβάλουν όταν αποφάσισαν να αντιταχθούν στον Άξονα.

23.32

Θανάσης Γιοχάλας - Ζωή Βαΐου

«Η πόλη είναι παιδί του δρόμου», είχε γράψει ο Γιόζεφ Ροτ περιπλανώμενος στην Ευρώπη του Μεσοπολέμου. Η πόλη γεννιέται από τους δρόμους, η αστική ταυτότητα ορίζεται εκεί, η ανθρώπινη εμπειρία του άστεως βιώνεται στις διαδρομές.

Η οδός Πανεπιστημίου ολοκληρώνεται τυπικά το 1859, εκκινώντας από την περιοχή των Ανακτόρων και καταλήγοντας στην Πλατεία Ομονοίας. Οι ονομασίες «βουλεβάριον», «βουλεβάρτο», «λεωφόρος» αποδίδουν τον χαρακτήρα του δρόμου, που βρισκόταν στις παρυφές του κέντρου της νέας πόλης.

Έζησε και ζει στη διαδρομή τριών αιώνων όλες τις φάσεις της Αθήνας που συνεχώς αλλάζει. Είναι εδώ, όπως ήταν χθες, όπως θα είναι αύριο· θα υπάρχει όσο υπάρχει η πόλη. Ο χρόνος θα προσθέτει στρώματα ζωής, που θα αιμοδοτούν τους αρμούς της και θα κρατούν ζωντανή την ψυχή της.

Σαν επίλογος, μια πολυφωνική κατακλείδα με 31 κείμενα συγγραφέων σε πρώτο πρόσωπο, που λειτουργούν ως τοπόσημα με ανθρώπινα ίχνη. Η οδός Πανεπιστημίου χρωματισμένη, παλλόμενη, καλειδοσκοπική, παρούσα.

Ο ΘΑΝΑΣΗΣ ΓΙΟΧΑΛΑΣ γεννήθηκε το 1955 στην πόλη της Κέρκυρας, όπου και έζησε τα μαθητικά του χρόνια. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας. Εργάστηκε ως καθηγητής στη Μέση Εκπαίδευση.

Συνέγραψε με την Τόνια Καφετζάκη το βιβλίο Αθήνα. Ιχνηλατώντας τη πόλη με οδηγό την ιστορία και τη λογοτεχνία, που εκδόθηκε τον Δεκέμβριο του 2012 από την Εστία.

Η ΖΩΗ ΒΑΪΟΥ γεννήθηκε το 1958 στο Βασιλικό Χαλκίδας. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας. Εργάστηκε ως καθηγήτρια στη Μέση Εκπαίδευση.

Ο Θανάσης Γιοχάλας και η Ζωή Βαΐου συνέγραψαν από κοινού τα βιβλία, Ο Κίτσος ο λεβέντης και άλλες αγγελίες (Δεκ. 2016, Εστία) και Η Αθήνα τον 19ο αιώνα. Εικόνες μιας οδοιπορίας μέσω του Τύπου (Σεπτ. 2021, Εστία).

29.00